เราจะยังเหมือนเดิมไหม ในศตวรรษที่ ๒๑ ?

บังเอิญไปอ่านพบบทความชิ้นหนึ่งจาก นิตยสาร MBA เห็นว่าน่าสนใจและใกล้เคียงกับประเด็นที่ทางคณะวิทยาศาสตร์กำลังจะเปิดเสวนาเรื่องของทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ ๒๑ จึงขออนุญาตคัดลอกบางส่วนมานำเสนอ มีบางช่วงที่ต้องตัดทอนไปบ้างเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเป็นประเด็นโต้เถียงกันนะครับ

… ขงจื๊อ เพลโต โสเครติส จอห์น ดูอี้ ม.ล.ปิ่น มาลากุล  และนักการศึกษาบริสุทธิ์ทุกท่านต่างรู้ดีว่า วิธีจัดระเบียบและสร้างปึกแผ่นสู่ฝันของสังคมนั้นทำได้ด้วยระบบการศึกษา แต่ต้องเป็นหลักสูตรที่สะท้อนเป้าหมายส่วนรวม ซึ่งว่ากันว่าอยู่เหนือและสูงส่งกว่าความฝันส่วนบุคคล

สังคมที่ให้ความสำคัญกับการสร้างชาติด้วยเศรษฐกิจ ก็จะเทรนผู้รับการศึกษาให้กลายเป็น economic animal ถ้าบรรลุผลได้ตามเจตนารมย์บริสุทธิ์ก็คงจะดี แต่ความฝันของสังคมบางครั้งก็ถูกบิดเบือนไป หลักสูตรจึงออกแบบมาให้ easy to lead, manage, rule & govern และจัดให้เรียนไปตามกระแส หรือ market force … การจัดการศึกษาแบบเพื่อฝันของสังคมเพียวๆ จึงไม่เคยเป็นไปได้จริง

คนเรียนจบออมาแบบนี้บางทีก็ยังงงๆ เพราะหาฝันของสังคมไม่เจอ ความฝันของตัวเองก็ลืมไปแล้ว ถ้าไม่ติดแหง็กก็เปะปะปาดเลนไปมาบนถนนชีวิต เงยหน้ามองป้ายจราจรอัจฉริยะที่บอกได้เพียงว่าท่านอยู่ที่นี่ แต่ไม่รู้ว่าอยู่ “ทำไม”

ก่อนหน้านี้หลักสูตร (แห่งชาติ) ต่างเคยดูแคลนวิชาประเภททำกับข้าว ตีกอล์ฟ โต้คลื่น ตกปลา ถักโครเชต์ ท่องเที่ยว กดเกมส์คอมพิวเตอร์ และสร้างค่านิยมให้เรื่องเหล่านี้ว่าเป็น ปริญญาของเล่น (Mickey Mouse Degree) เพราะไม่รู้ว่ามันมีสาระ หรือเกี่ยวกับความฝันของสังคมอย่างไร จนกระทั่งไม่นานมานี้สำนักคลาสสิกผู้เคยสร้างลัทธิการมองโลกและสังคมอย่างคับแคบเหล่านั้นก็ต้องหันมายอมรับถึงความหลากหลายของสังคมที่ทยอยเกิด สวนทางกับความพยายาม standardized/centralized ของกลุ่มคนผู้วางหลักสูตร ขณะเดียวกันเรื่องเล่นๆ เหล่านี้ยังเพิ่มเนื้อหาให้ชีวิตเป็นหนึ่งเดียวกับงาน มีความสุข มี innovation และมีศักยภาพพลิกฟื้นชุมชน (สังคม) และที่สำคัญมีการ create wealth ในรูปแบบใหม่ๆ ซึ่งไม่ใช่นั่งตายซากเวลาทำงาน และมาเกิดใหม่อีกทีตอน after work

ปริญญามิกกี้เม้าส์เหล่านี้ ในประเทศไทยเริ่มมีแล้ว โดยอิงความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น สร้างฐานจากรากสู่ยอด และกล้าตั้งคำถามต่างกับของสูงอย่าง หลักสูตรแห่งชาติ เพื่อเสนอแผนการศึกษาของแต่ละชุมชน เช่น เด็กศิลป์-ภาษา ทำไมต้องเรียนภาษาฝรั่งเศส หรือ บ้านอยู่ติดทะเล ทำไมไม่มีความรู้เรื่องทะเล? …

บทความนี้เขียนขึ้นเมื่อปี ๒๕๕๑ ผ่านมาแล้ว ๔ ปี สังคมไทยก็ยังคงสภาพนี้อยู่บ้างบางส่วน รูปแบบการศึกษาของเราเริ่มเปิดกว้างขึ้น เด็กสมัยนี้โชคดีที่มีสรรพวิชาให้เลือกเรียนมากมายกว่าคนในยุคก่อน แต่บางครั้งกลับเรียนไปโดยเปล่าประโยชน์เพราะขาดทักษะการเรียนรู้ที่จำเป็น เรียนเก่งระดับท็อป แต่ทำไมหางานทำไม่ได้ มีเครื่องไม้เครื่องมือไฮเทค แต่กลับใช้ได้เกิดประโยชน์ไม่เต็มที่ สอบเต็มทุกวิชา แต่แก้ปัญหาชีวิตของตัวเองไม่ได้ นั่นคือทักษะที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ทั้งเรื่องวิชาการและการใช้ชีวิตนั้น “ไม่ผ่าน”

ทฤษฎีที่ว่าด้วยทักษะการเรียนรู้แห่งศตวรรษที่ ๒๑ นี่เป็นของฝรั่งครับ หรือจะให้พูดกันตรงๆ ก็คือมาจากฝั่งอเมริกา หลายท่านก็ตั้งข้อสงสัยว่ามันใช้ได้จริงหรือ ดูแล้วมันช่างอิงระบบทุนนิยมเหลือเกิน มุ่งเน้นสร้างความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจอย่างโจ่งแจ้ง บางท่านบอกว่าให้ดูสิงคโปร์สิ เขาเติบโตได้ขนาดนี้เพราะทฤษฎีนี้ แต่ขณะที่จีนยังคงระบบการศึกษาแบบศตวรรษที่ ๒๐ แต่เขาก็เป็นผู้นำโลกได้เช่นกัน

ผมเชื่อว่ามันจะมีประโยชน์ครับ ถ้าเราดึงเอาส่วนที่ดีที่เหมาะสมกับสภาพสังคมและวัฒนธรรมไทยมาใช้ ผมว่าจะช่วยเพิ่มศักยภาพการศึกษาของเด็กไทยได้ดีทีเดียว

คณะวิทยาศาสตร์ จึงอยากจะหยิบยกเอาประเด็นนี้มาพูดคุยกัน และตั้งคำถามถึงชาวคณะวิทย์เองว่า เราพร้อมกันหรือยังกับการเปลี่ยนแปลงของรูปแบบการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นไปแล้ว (ซึ่งบางคนยังไม่รู้ตัว) โดยเชิญวิทยากรที่มีประสบการณ์ในเรื่องเหล่านี้มาร่วมแชร์ความคิดเห็นกัน มีทั้งกรณีศึกษาที่เกิดขึ้นแล้วจริงๆ และประเด็นที่อาจจะยังเป็นข้อถกเถียงกัน จึงขอเรียนเชิญอาจารย์รวมถึงนักศึกษามาร่วมเสวนากันนะครับ ในงานที่ชื่อว่า “21st Century Skills” MUSC…Are you ready? ในวันพฤหัสบดีที่ ๒๔ พฤษภาคม ณ ห้องประชุม K102 ตั้งแต่เวลา ๑๓.๐๐ น. ครับ

หวังเป็นอย่างยิ่งว่ากิจกรรมนี้จะช่วยกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีภายในคณะวิทยาศาสตร์ และอาจหมายรวมถึงสังคมไทยครับ ติดตามรายละเอียดพร้อมสำรองที่นั่งที่ http://www.sc.mahidol.ac.th/Register/register24052012.php

 

โพสต์โดย
นายอภิชัย อารยะเจริญชัย
หัวหน้าหน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์

 

This entry was posted in 21st Century Skills, การศึกษา, การเรียนรู้ and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s