บรรณารักษ์ชวนอ่าน : หม้อแกงลิง (เรียนรู้ภาษาอังกฤษในหนัง)

lib_readนาทีนี้หันไปทางไหนก็มักจะได้ยินได้เห็นกิจกรรมส่งเสริมการยกระดับคุณภาพคนไทย เพื่อรองรับการเข้าเป็น ประชาคมอาเซียน เคยนึกสงสัยว่าบางทีไม่ใช่แค่ประเทศเราหรอก ประเทศไหนๆ ก็เหมือนกันหมด คือมักจะกระตือรือร้นกันช่วงเข้าด้ายเข้าเข็ม เป็นเจ้าภาพแข่งกีฬาก็ต้องรอสีสนามแห้งจนวินาทีสุดท้าย การเป็นประชาคมอาเซียนก็ตกปากรับคำกันมาตั้งแต่ปีมะโว้ แต่เหตุใดถึงเพิ่มจะมาตื่นต้วเอาอีกตอนเหลืออีก ๒ ปีก็ไม่รู้ได้

อย่างหนึ่งที่รณรงค์กันจังคือการส่งเสริมให้คนไทยหันมาใช้ภาษาอังกฤษกันมากขึ้น คงเป็นเพราะภาษาอังกฤษเป็นภาษาสากลใช้กันทั่วโลก แอบน้อยใจเล็กๆ ว่าภาษาไทยก็มีความเป็นมายาวนาน ทำไมไม่สากลบ้างนะ สรุปว่าคนไทยก็ต้องหมั่นฝึกฝนใช้ภาษาอังกฤษสำหรับการสื่อสารกันให้มาก ข่าวเมื่อไม่นานมานี้ก็ระบุว่าความสามารถในการใช้ภาษาของคนไทยอยู่ในภูมิภาคอาเซียนอยู่อันดับเกือบโหล่ ก็ยิ่งต้องเร่งผลักดันกันมากขึ้น

บรรณารักษ์เองก็ไม่ได้เก่งกาจภาษาอังกฤษสักเท่าไหร่ ออกจะเป็นไม่เบื่อไม้เมากันด้วยซ้ำ อาศัยหน้ามึนและกล้าไว้ก่อน ถ้าฝรั่งเขาเข้าใจว่าเราสื่ออะไรไปนั่นก็จบครับ ไม่ต้องไปสนใจความถูกต้องของไวยากรณ์หรือคำศัพท์ ฝึกเข้าเยอะๆ ก็จะชำนาญเอง อันนี้เป็นเคล็ดที่กูรูทั้งหลายสอนสั่งกันมา ซึ่งก็ใช้ได้จริงนะครับ เมื่อวานนี้เองบรรณารักษ์เปิดดูคลิปรายการหนึ่งในยูทูป เขาตั้งวงสนทนาเรื่องภาษาอังกฤษกับคนไทย มี “ครูเคท” กับ “คุณคริสโตเฟอร์ ไรท์” ร่วมสนทนา เคล็ดอย่างหนึ่งที่ทั้งสองท่านแนะนำคือการชมภาพยนตร์ที่เป็นเสียงภาษาอังกฤษ ฟังบ่อยๆ พูดตามบ่อยๆ มันจะเข้าหัวเอง จะเปิดซับหรือไม่เปิดก็ตามแต่เทคนิค ขอบอกว่าใช้ได้ผลจริงๆ บรรณารักษ์ได้ศัพท์หลายคำจากภาพยนตร์

morkangling
วันนี้เลยนึกอยากแนะนำหนังสือสำหรับฝึกภาษาสักหน่อย “หม้อแกงลิง” เขียนโดย คุณจิระนันท์ พิตรปรีชา นักเขียนซีไรต์ ซึ่งจะว่าเป็นการสอนภาษาก็ได้ คือเขาเอาบทสนทนาในหนังมาอธิบายให้เราเข้าใจถึงความหมาย การใช้ ไวยากรณ์ ส่วนมากจะเป็นสำนวนหรือไม่ก็ประโยคที่ใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน หากใครนิยมดูหนังก็จะคุ้นเคยกันดีว่าคุณจิระนันท์คือคนแปลบทหนังมือต้นๆ ของสยามประเทศเลยล่ะ นั่นคือเธอมีความช่ำชองเรื่องภาษาชนิดหาตัวจับยากคนนึง

หม้อแกงลิง เป็นการรวบรวมข้อเขียนที่คุณจิระนันท์เขียนถึงบทหนังที่ได้แปล เป็นการหยิบยกเอาประโยคเด็ดๆ สำนวนเด็ดๆ มาตีแผ่รายละเอียดให้เราทราบถึงความหมาย ที่มาที่ไป ขนาดคนที่ไม่ถูกกับภาษาอังกฤษอย่างบรรณารักษ์ยังอ่านสนุกเลย เพราะเธอยังแอบแทรกคำวิจารณ์เกี่ยวกับหนังเรื่องนั้นๆ ลงในด้วย แล้วเราก็ได้ความรู้เรื่องภาษาติดตัวตามมา คือยังไงมันก็ต้องผ่านตาเข้าหัวบ้างแหละนะ แล้วถ้าเป็นหนังที่เคยดูมาแล้วก็จะยิ่งได้อรรถรสมากขึ้นไปอีก

แม้จะไม่ใช่กวีนิพนธ์ แต่เสน่ห์ในงานเขีนนของคุณจิระนันท์ก็ยังไม่ได้ถดถอย อย่างบทที่ว่าด้วยหนังเรื่อง Titanic ที่ดังไปทั่วโลก พร้อมกับเพลงประกอบ My Heart Will Go On เธอก็ถอดความเป็นภาษาไทยแบบบทกวีเสียจนไพเราะแต่คงเนื้อหาเอาไว้อย่างครบถ้วน สมกับเป็นกวีซีไรต์จริงๆ

คุณจิระนันท์เล่าไว้ในหลายตอนว่าความยากของการแปลบทหนัง คือการถอดความอย่างไรให้ผู้ชมได้รับอรรถรสอย่างครบถ้วน ไม่เพี้ยนไปจากความหมายเดิม แต่ไม่ใช่แปลประโยคแบบตายตัว ไร้อารมณ์ โดยเฉพาะสำบัดสำนวนของฝรั่งที่คนไทยอาจไม่เข้าใจ เธอต้องพยายามตีความหรือหาคำพูดที่สื่อให้คนไทยเข้าใจให้ได้

“Okay, I’ll bite.” ก็ได้…ฉันจะฮุบเหยื่อที่เขาวางล่อ (ถ้าบรรณารักษ์แปลเองก็คงได้ว่า “ได้เลย เดี๋ยวฉันจะกัด”)
“I’m under glass.” ฉันกำลังโดนสอดส่อง (ถ้าบรรณารักษ์แปลเองก็คงได้ว่า “ฉันโดนแก้วทับ”)

นี่เป็นตัวอย่างสำนวนที่ฝรั่งเขาใช้ ตรงนี้บรรณารักษ์เข้าใจว่าเรื่องการตีความของสำนวนหรือประโยค จำเป็นต้องดูประโยคที่อยู่รอบๆ ด้วย ขืนจู่ๆ บอกว่า Okay, I’ll bite. ใครจะรู้ล่ะว่าแปลความหมายอย่างอื่น เหมือนกับที่ คุณคริสโตเฟอร์ ไรท์ เล่าไว้ว่าการแปลความหมายของศัพท์ บางทีไม่ต้องท่องก็ได้ แค่ดูความหมายของประโยคใกล้เคียง หรือดูที่มาที่ไปของประโยค เราก็พอจะเด่าได้ว่ามันหมายถึงอะไร

แต่ถ้าไม่เข้าใจประโยครอบๆ แล้วล่ะก็ อันนี้คงช่วยอะไรไม่ได้เหมือนกัน

ข้อมูลหนังสือ
๑. จิระนันท์ พิตรปรีชา. (๒๕๔๑). หม้อแกงลิง. กรุงเทพฯ : เแพรวเอนเตอร์เทน.
เลขหมู่ : PN1995.4 จ517ห ล.1 2541
๒. จิระนันท์ พิตรปรีชา. (๒๕๔๖). หม้อแกงลิง (๒). กรุงเทพฯ : เอ.อาร์.บิซิเนส เพรส.
เลขหมู่ : PN1995.4 จ517ห ล.2 2546
๓. จิระนันท์ พิตรปรีชา. (๒๕๔๖). หม้อแกงลิง (๓). กรุงเทพฯ : เอ.อาร์.บิซิเนส เพรส.
เลขหมู่ : PN1995.4 จ517ห ล.3 2546

———————————————————————————————————————————-

อภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ฯ
ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนอ่าน and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s