บรรณารักษ์ชวนรู้: Britannica Online รูปแบบใหม่ใช้ง่ายกว่าเดิม

lib_knowledgeวันนี้บรรณารักษ์มีฐานข้อมูลดีๆ ที่หลายท่านจะคุ้นเคยหรือไม่ก็ต้องเคยได้ยินชื่อกันมาบ้างอย่าง Britannica Encyclopedia เป็นสารานุกรมที่มีชื่อเสียงไปทั่วโลก ให้ความรู้แก่คนทั่วโลกมายาวนานกว่า ๒๔๕ ปี เก่าแก่ที่สุดในโลกเลยนะครับ บรรณารักษ์ว่าหลายคนก็คงไม่เคยใช้หรอกครับ เล่มหนาปึ้กเลย แล้วหนึ่งชุดก็มีตั้งเกือบ ๓๐ เล่ม ข้อมูลเยอะแยะมากมายถูกอัดรวมไว้ในนั้น ซึ่งคนที่ใช้ส่วนมากก็น่าจะเป็นนักเรียน นักศึกษา ที่เปิดหาข้อมูลทำรายงานมากกว่า

สมัยก่อนเก่านั้นเวลาจะหาความรู้เรื่องอะไรซักอย่างก็ต้องพึ่งสารานุกรมนี่แหละครับ เพราะยังไม่มีอินเทอร์เน็ต ยังไม่มีอาจารย์กูเกิ้ล หรืออาจารย์วิกิ ถ้าโชคร้ายคำที่ต้องการหาไม่มีในสารานุกรมก็แทบจะทำอะไรต่อไม่ถูกเชียวครับ ถ้าโชคดีมีในสารานุกรมก็พอจะเอาไปใช้งานได้ แต่ความเป็นจริงนั้นสารานุกรมเขาก็แค่ประมวลความรู้ไว้พอสังเขป พอให้เราได้ไอเดีย ซึ่งเราเองต่างหากที่ต้องขวนขวายหาข้อมูลเพิ่มเติมด้วย แต่เด็กๆ ส่วนใหญ่ก็มักจะลอกคำอธิบายในสารานกรมส่งอาจารย์เสียมากกว่า ก็ไม่ต่างอะไรกับสมัยนี้ที่เด็กก็อปวิกิฯ ส่งอาจารย์

Britannica Encyclopedia กลายเป็นอดีตไปเสียแล้ว

Britannica Encyclopedia กลายเป็นอดีตไปเสียแล้ว

สารานุกรมนั้นจัดเป็นหนังสืออ้างอิงประเภทหนึ่งที่ “ต้องมี” ในห้องสมุดทุกแห่ง (ตามหลักการนะครับ) อย่างที่บอกไปว่าสมัยก่อนมันไม่มีอินเทอร์เน็ต ความรู้ที่เป็น fact จึงต้องอาศัยหนังสืออ้างอิงทั้งหลาย พอมีอินเทอร์เน็ตเกิดขึ้น การเปิดหาข้อมูลจากสารานุกรมก็น้อยลง ทั้งที่เป็นข้อมูลที่เชื่อถือได้และถูกต้องแท้ๆ แต่แปลกที่คนกลับเชื่อข้อมูลในอินเทอร์เน็ตที่ใครก็ไม่รู้มาเขียนเอาไว้ เชื่อถือได้แค่ไหนก็ไม่รู้ ดังนั้นเมื่อเทคโนโลยีก้าวหน้า ผู้คนใช้สื่อออนไลน์มากขึ้น สารานุกรมทั้งหลายจึงปรับเปลี่ยนรูปแบบให้ทันสมัยยิ่งขึ้น

encyclopaedia-britannicaสารานุกรมแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามหมวดความรู้ แล้วก็มีหลากหลายเล่มที่เป็นที่นิยมใช้กันทั่วโลก ที่คุ้นเคยกันมากๆ ก็ได้แก่ Britannica Encyclopedia ชุดนี้ได้รับความนิยมและการยอมรับจากทั่วโลก อีกชื่อที่หลายห้องสมุดมีไว้คือ Encyclopedia Americana เป็นของอเมริกาผลิตขึ้น ได้รับการยอมรับกว้างขวางเช่นกัน แต่เมื่อต้นปีที่ผ่านมาเราออกจะคุ้นหูกับ Britannica มากกว่า หลังจากที่เขาประกาศหยุดผลิต หลังจากดำเนินการมามากกว่าสองศตวรรษ

ก็เป็นไปตามกระแสความนิยมและพฤติกรรมการใช้งานของผู้คนที่ผันแปรตามเทคโนโลยี แต่เหนืออื่นใดบรรณารักษ์คิดว่าน่าจะมาจากผลประกอบการที่ไม่ค่อยสวยนัก ต้นทุนการผลิตที่ค่อนข้างสูง ยอดจำหน่ายที่อาจจะไม่ค่อยกระเตื้อง เพราะผู้ที่ซื้อส่วนใหญ่ก็เป็นห้องสมุดหรือสถาบันการศึกษา แล้วเขาก็ไม่ใช่ว่าจะซื้อกันทุกปี ข้อมูลในนั้นมันเป็น fact อยู่แล้วจึงไม่จำเป็นต้องซื้อเพิ่ม อาจจะยกชุดใหม่สิบปีครั้งหรือยี่สิบปีก็ได้ จึงไม่แปลกที่ยอดจำหน่ายจะไม่สูงนัก สู้หันมาทำเป็นออนไลน์น่าจะเวิร์คกว่าก็ได้

ดังนั้น Brtinnica จึงแปรเปลี่ยนมาอยู่ในรูปแบบออนไลน์ ซึ่งเข้ากับยุคสมัยมากกว่า ใช้งานสะดวก และเพิ่มลูกเล่นได้เยอะกว่า ทั้งข้อมูลที่เพิ่มเติมและปรับเปลี่ยนได้ตามต้องการ สามารถเพิ่มสื่อมัลติมีเดียเข้าไปได้อีก แค่เข้าไปค้นเล่นๆ ก็เพลินแล้วล่ะครับ ตอนนี้เราก็สามารถทดลองใช้งานได้แล้วภายในเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของมหาวิทยาลัยมหิดล โดยเข้าไปที่ www.britannica.com ตอนนี้เขาเปิดให้ชาวมหิดลทดลองใช้งานได้ถึงเดือนมิถุนายน ปี ๒๕๕๖

การใช้งาน Britannica Online ง่ายมากครับ มีรูปแบบการค้นหาคือแบบ Search และ Browse ถ้าเราอยากค้นหาคำอธิบายเรื่องอะไรก็กรอกลงไปที่ด้านบนได้เลย ระบบจะค้นหาจากชุดคำศัพท์ที่มีในสารานุกรม ถ้าสะกดผิดหรือไม่มี มันก็จะแสดงผลคำค้นที่ใกล้เคียงมาให้ หรือถ้ามี ระบบก็จะแสดงคำค้นย่อยเพิ่มเติมเป็นทางเลือกให้เราด้วย สมมุติว่าผมลองค้นคำว่า Thailand ดูนะครับ ระบบก็จะแสดงคำค้น Thailand มาให้ ไล่ลงมาเรื่อยๆ หากเราเอาเคอเซอร์ไปวางไว้ที่คำใด เขาก็จะแสดงข้อมูลย่อๆ ให้เราดูเป็นตัวอย่างด้วย และลองสังเกตด้านซ้ายมือนะครับ ภายใต้คำค้นว่า Thailand เราสามารถเลือกได้ว่าจะดูข้อมูลประเภทไหนบ้าง

รูปที่ ๑ ใส่คำที่ต้องการค้นลงไป ในตัวอย่างใช้คำว่า Thailand ระบบจะมีคำค้นอื่นๆ เป็นไกด์ให้ด้วย

รูปที่ ๑ ใส่คำที่ต้องการค้นลงไป ในตัวอย่างใช้คำว่า Thailand ระบบจะมีคำค้นอื่นๆ เป็นไกด์ให้ด้วย

รูปที่ ๒ ผลการค้นหา

รูปที่ ๒ ผลการค้นหา

Encyclopedia    คือข้อมูลหรือคำอธิบายถึงคำค้นนั้นๆ เหมือนกับที่เราเคยใช้ตอนที่เป็นเล่มๆ นั่นแหละครับ
Year in Review    คือข้อมูลที่ถูกรวบรวมขึ้นภายในช่วงปีนั้นๆ อันนี้ดีมาก ขอบอก
Dictionary    คือข้อมูลในรูปแบบของพจนานุกรม ให้ความหมายแบบย่อพร้อมคลิปการออกเสียง
Thesaurus    คือชุดคำค้นที่มีความหมายหรือมีความสัมพันธ์ต่อเนื่องกัน
Magazine        คือบทความหรือข้อเขียนเกี่ยวกับคำค้นนั้นๆ ตามวารสารหรือแหล่งข้อมูลอื่นๆ
Ebooks        คือข้อมูลในรูปแบบหนังสือ
Web Search    คือข้อมูลในรูปแบบการค้นหาแบบ Search Engine ซึ่งเขาเชื่อมกับ Google

ในบางประเภทก็จะไม่มีข้อมูลนะครับ ไม่ต้องตกใจไป อย่างเช่น Ebooks ซึ่งคงจะลำบากหน่อยเพราะจะติดเรื่องลิขสิทธิ์นั่นเอง และหัวข้อที่เห็นก็อาจแสดงไม่ครบในแต่ละคำค้น ก็ขึ้นกับว่าคำๆ นั้นเป็นประเภทใด เช่น ชื่อบุคคล ชื่อสถานที่ คำเฉพาะ เป็นต้น

อีกวิธีค้นหาก็คือการ Browse ที่หน้าแรกก็จะมีหมวดหมู่ต่างๆ ให้เราเลือก เช่นเราอยากจะ Browse โดยคำค้น เรียงตามลำดับอักษร หรือจะเลือกดูเฉพาะไฟล์มัลติมีเดีย ประวัติบุคคล ฯลฯ หรืออยากจะลองเปรียบเทียบข้อมูลของประเทศต่างๆ ดูก็ได้ หรืออยากจะดูข้อมูลประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาในแต่ละวันเพื่อจะได้ดูว่าวันนี้ในอดีตเกิดอะไรขึ้น ต้องลองไปเล่นดูครับเพราะเขามีฟังก์ชั่นให้เล่นเยอะแยะทีเดียว ไม่ต้องค้นหาอะไรจริงจังก็ได้ แค่เข้าไปคลิกเลือกเรื่อยๆ ก็จะเจอเรื่องที่น่าสนใจเพียบเลย

รูปที่ ๓ ส่วนของการ Browse กรอบบนจะแบ่งตามหัวข้อหรือคำค้น กรอบกลางเป็นข้อมูลเพื่อการเปรียบเทียบและข้อมูลย้อนหลัง กรอบล่าง เป็นไฮไลต์พิเศษ

รูปที่ ๓ ส่วนของการ Browse กรอบบน จะแบ่งตามหัวข้อหรือคำค้น
กรอบกลาง เป็นข้อมูลเพื่อการเปรียบเทียบและข้อมูลย้อนหลัง กรอบล่าง เป็นไฮไลต์พิเศษ

รูปที่ ๔ ตัวอย่างข้อมูลของประเทศไทย อันนี้เป็นรีวิวย้อนหลังว่าเกิดอะไรขึ้นในปีที่ผ่านมา ถ้าดูดีๆ จะเห็นภาพเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่เมื่อปี ๕๔ ด้วย

รูปที่ ๔ ตัวอย่างข้อมูลของประเทศไทย อันนี้เป็นรีวิวย้อนหลังว่าเกิดอะไรขึ้นในปีที่ผ่านมาถ้าดูดีๆ จะเห็นภาพเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่เมื่อปี ๕๔ ด้วย

รูปที่ ๕ อันนี้เป็นส่วนของเหตุการณ์ในอดีต เราสามารถเลือกดูได้ว่าวันนี้ในอดีตเกิดอะไรขึ้นบ้าง

รูปที่ ๕ อันนี้เป็นส่วนของเหตุการณ์ในอดีต เราสามารถเลือกดูได้ว่าวันนี้ในอดีตเกิดอะไรขึ้นบ้าง

ในส่วนของไฟล์มัลติมีเดียนั้น Brtinnaica เปิดโอกาสให้ผู้ใช้มีส่วนร่วมด้วยการ Submit ไฟล์ที่เกี่ยวข้องเข้าไปในระบบได้ อย่างเช่นผลการค้นหาคำว่า Thailand ที่บรรณารักษ์ลองค้นนั้น พบว่ามีไฟล์วิดีโอน้อย
มาก ถ้าเรามีคลิปที่น่าสนใจก็สามารถแอดเพิ่มเข้าไปได้ แต่จะต้องลงทะเบียนเสียก่อน ซึ่งไม่เสียตังค์ แต่การแอดไฟล์เข้าไปนั้นเข้าใจว่าอาจจะต้องผ่านการคัดกรองจาก Britannica ก่อนเหมือนกัน

แม้ว่าเราจะไม่ได้เห็น Britannica ในแบบรูปเล่มอีกแล้ว แต่การใช้งานออนไลน์ก็นับว่าได้ประโยชน์และมีความหลากหลายมากทีเดียว สำหรับตัวเล่มนั้นถ้าใครอยากเห็นหรือใครที่ไม่เคยลองใช้แล้วอยากจะสัมผัสดูก็แวะมาได้ที่ห้องสมุดสตางค์ครับ เรายังมีให้บริการอยู่ รวมถึง Encyclopedia Americana ส่วน Britannica Online นั้น ใช้งานได้ถึงเดือนมิถุนายน ปีหน้านะครับ ถ้ามีคนใช้งานมากๆ ทางหอสมุดฯ ก็อาจจะบอกรับเลยก็ได้ ดังนั้นก็ลองเข้าไปใช้กันเยอะๆ นะครับ

bro1อันนี้เป็นโบรชัวร์ของ Britannica Online คลิกที่รูปเพื่อเข้าไปอ่านดูได้ครับ

เข้าไปลองใช้งานกันได้ที่ www.britannica.com

——————————————————————————————————————————
อภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ฯ
ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s