บรรณารักษ์ชวนรู้: Pubmed ง่ายนิดเดียว

lib_knowledgeท่านผู้ใช้ห้องสมุดและนักวิจัยหลายท่านคงคุ้นเคยกับการค้นหาข้อมูลจากฐานข้อมูล PubMed กันมาพอสมควร ต้องยอมรับเลยว่า PubMed มีกระบวนการสืบค้นที่นับว่าฉลาดล้ำเป็นที่สุด และข้อสังเกตอีกประการหนึ่งคือ PubMed ขยันปรับปรุงการใช้งานเสียเหลือเกิน

สำหรับมือใหม่ทั้งหมายอาจจะงงว่า PubMed คืออะไร เห็นมีคำว่า Med อาจจะพอเดาออกว่ามันน่าจะเกี่ยวกับบรรดาคุณหมอแน่ๆ ใช่ครับ แต่นอกเหนือจากคุณหมอแล้วมันยังครอบคลุมผลงานวิจัยสาขา Life Science ทั้งหมด รวมถึงสาขาอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง หากใครคุ้นๆ กับฐานข้อมูล MEDLINE ในสมัยก่อน ก็คือตัวเดียวกันนี่แหละครับ เพียงแต่เมื่อ MEDLINE เกิดใจดีเปิดให้ค้นกันได้อย่างอิสระก็เลยกลายมาเป็น PubMed อย่างในปัจจุบัน คือมาจาก Public + MEDLINE นั่นเอง

pubmed01

ที่บอกว่า PubMed ค้นฉลาดนั้นก็เพราะกระบวนการจัดการกับคำค้นที่เราใส่ลงไปนั้นเป็นระบบ ระเบียบเสียเหลือเกิน (ถ้าสนใจวิธีการแบบเต็มๆ ต้องไปหาอ่านเอาเองในเว็บของ PubMed นะครับ) ช่องกรอกคำค้นของ PM (ขออนุญาตย่อ) มีอยู่ช่องเดียว อยากค้นอะไรก็ใส่ลงไป เชื่อมคำด้วย AND OR NOT ตามปกติ จะใส่วงเล็บคร่อมวลีไหนก็ตามสะดวก

รูปแบบการค้นก็คล้ายๆ Search Engine ครับ ช่องเดียวจบ แต่ถ้าพิมพ์ไปซักหน่อยจะเห็นความฉลาด (บางคนบอกว่ามันสอดรู้ ฮา) ก็คือระบบจะเดาคำศัพท์ที่เรากรอกลงไปว่าใกล้เคียงกับคำหรือวลีใด เป็นไกด์ให้เราเพื่อเพิ่มความสะดวก อย่างเช่นตัวอย่าง (รูปที่ ๑) ผมลองพิมพ์คำว่า diabetes ยังไม่ทันพิมพ์จบ ระบบก็นำเสนอทันทีว่าใช่คำเหล่านี้หรือไม่ ซึ่งก็เป็นคำศัพท์ที่ PM สะสมไว้เป็น Subject Heading นั่นเองครับ

รูปที่ ๑

รูปที่ ๑

รูปที่ ๒

รูปที่ ๒

เมื่อเสนอมาผมก็สนองซักหน่อย ผมลองจิ้มเลือก diabetes type 2 ปรากฏว่าได้ผลลัพธ์มากถึง ๗๗,๒๐๖ รายการ ถึงตรงนี้เราสามารถจำกัดผลลัพธ์ได้ด้วยคำสั่งทางซ้ายมือครับ (รูปที่ ๒) ซึ่งคำสั่งพื้นฐานที่ระบบเตรียมไว้ให้ก็คือ

  • Text availability คือจะแสดงผลเฉพาะรายการที่มี Abstract เท่านั้น รายการที่เข้าถึง Fulltext ได้  หรือจะเลือกเฉพาะรายการที่เป็นของฟรีเท่านั้นหรือไม่
  • Publication dates คือเจาะจงอายุของผลงานวิจัยนั้นไหม ว่าจะเป็น ๕ ปีหลังสุด ๑๐ ปีหลังสุด หรือจะระบุเองก็ได้
  • Species อันนี้น่าจะหมายถึงเป็นงานวิจัยในมนุษย์หรือในสัตว์
  • Article Types อันนี้คือประเภทของผลงานว่าเป็นรูปแบบใด
  • Languages อันนี้หมายถึงต้นฉบับเป็นภาษาใด

ถ้าอยากจำกัดขอบเขตมากกว่านี้เราก็เลือกเพิ่มได้ โดยคลิกเลือกที่คำสัง Show additional filters ที่อยู่ด้านล่าง

รูปที่ ๓

รูปที่ ๓

รูปที่ ๔

รูปที่ ๔

และจากรายการผลลัพธ์ที่ได้ PM ก็จะแสดงให้รู้กันเลยว่าผลงานชิ้นนี้เป็นของฟรี สามารถโหลด Fulltext ไปอ่านได้ฟรีๆ เนื่องจากเป็นบทความประเภท OpenAccess นั่นเอง (รูปที่ ๓) และข้อสังเกตอีกอย่างหนึ่งก็คือถ้าเห็นว่าชื่อผลงานชิ้นใดมีวงเล็บปีกกา คร่อมอยู่ล่ะก็ แสดงว่าผลงานชิ้นนั้นมีต้นฉบับเป็นภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ และ PM ก็จะบอกไว้ให้รู้ด้วยว่าเป็นภาษาอะไร อย่างในตัวอย่าง (รูปที่ ๔) ก็จะบอกว่าต้นฉบับเป็นภาษาเยอรมัน

PubMed เป็นฐานข้อมูลที่ค้นง่ายครับ แถมยังฟรีอีกด้วย ฟรีในที่นี้คือค้นได้ฟรี จะค้นที่ไหนก็ได้ไม่จำเป็นต้องเป็นเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของมหาวิทยาลัย ซึ่งถ้าเจอ Free Article ก็โหลดกันได้ฟรีๆ แต่ถ้าเจอบทความที่ไม่ใช่ Free Article อันนี้ก็ต้องพึ่งเน็ตของมหาวิทยาลัยนะครับ เพราะบอกแล้วว่า PubMed เขาให้ค้นฟรี (แต่โหลดไม่ฟรี)

——————————————————————————————————————————
อภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ฯ
ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Advertisements
This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to บรรณารักษ์ชวนรู้: Pubmed ง่ายนิดเดียว

  1. Kittiporn says:

    ขอบคุณค่ะ น่าอ่านมากเลย เข้าใจง่ายๆ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s