บรรณารักษ์ชวนรู้: Pubmed ง่ายนิดเดียว

lib_knowledgeท่านผู้ใช้ห้องสมุดและนักวิจัยหลายท่านคงคุ้นเคยกับการค้นหาข้อมูลจากฐานข้อมูล PubMed กันมาพอสมควร ต้องยอมรับเลยว่า PubMed มีกระบวนการสืบค้นที่นับว่าฉลาดล้ำเป็นที่สุด และข้อสังเกตอีกประการหนึ่งคือ PubMed ขยันปรับปรุงการใช้งานเสียเหลือเกิน

สำหรับมือใหม่ทั้งหมายอาจจะงงว่า PubMed คืออะไร เห็นมีคำว่า Med อาจจะพอเดาออกว่ามันน่าจะเกี่ยวกับบรรดาคุณหมอแน่ๆ ใช่ครับ แต่นอกเหนือจากคุณหมอแล้วมันยังครอบคลุมผลงานวิจัยสาขา Life Science ทั้งหมด รวมถึงสาขาอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง หากใครคุ้นๆ กับฐานข้อมูล MEDLINE ในสมัยก่อน ก็คือตัวเดียวกันนี่แหละครับ เพียงแต่เมื่อ MEDLINE เกิดใจดีเปิดให้ค้นกันได้อย่างอิสระก็เลยกลายมาเป็น PubMed อย่างในปัจจุบัน คือมาจาก Public + MEDLINE นั่นเอง

pubmed01

ที่บอกว่า PubMed ค้นฉลาดนั้นก็เพราะกระบวนการจัดการกับคำค้นที่เราใส่ลงไปนั้นเป็นระบบ ระเบียบเสียเหลือเกิน (ถ้าสนใจวิธีการแบบเต็มๆ ต้องไปหาอ่านเอาเองในเว็บของ PubMed นะครับ) ช่องกรอกคำค้นของ PM (ขออนุญาตย่อ) มีอยู่ช่องเดียว อยากค้นอะไรก็ใส่ลงไป เชื่อมคำด้วย AND OR NOT ตามปกติ จะใส่วงเล็บคร่อมวลีไหนก็ตามสะดวก

รูปแบบการค้นก็คล้ายๆ Search Engine ครับ ช่องเดียวจบ แต่ถ้าพิมพ์ไปซักหน่อยจะเห็นความฉลาด (บางคนบอกว่ามันสอดรู้ ฮา) ก็คือระบบจะเดาคำศัพท์ที่เรากรอกลงไปว่าใกล้เคียงกับคำหรือวลีใด เป็นไกด์ให้เราเพื่อเพิ่มความสะดวก อย่างเช่นตัวอย่าง (รูปที่ ๑) ผมลองพิมพ์คำว่า diabetes ยังไม่ทันพิมพ์จบ ระบบก็นำเสนอทันทีว่าใช่คำเหล่านี้หรือไม่ ซึ่งก็เป็นคำศัพท์ที่ PM สะสมไว้เป็น Subject Heading นั่นเองครับ

รูปที่ ๑

รูปที่ ๑

รูปที่ ๒

รูปที่ ๒

เมื่อเสนอมาผมก็สนองซักหน่อย ผมลองจิ้มเลือก diabetes type 2 ปรากฏว่าได้ผลลัพธ์มากถึง ๗๗,๒๐๖ รายการ ถึงตรงนี้เราสามารถจำกัดผลลัพธ์ได้ด้วยคำสั่งทางซ้ายมือครับ (รูปที่ ๒) ซึ่งคำสั่งพื้นฐานที่ระบบเตรียมไว้ให้ก็คือ

  • Text availability คือจะแสดงผลเฉพาะรายการที่มี Abstract เท่านั้น รายการที่เข้าถึง Fulltext ได้  หรือจะเลือกเฉพาะรายการที่เป็นของฟรีเท่านั้นหรือไม่
  • Publication dates คือเจาะจงอายุของผลงานวิจัยนั้นไหม ว่าจะเป็น ๕ ปีหลังสุด ๑๐ ปีหลังสุด หรือจะระบุเองก็ได้
  • Species อันนี้น่าจะหมายถึงเป็นงานวิจัยในมนุษย์หรือในสัตว์
  • Article Types อันนี้คือประเภทของผลงานว่าเป็นรูปแบบใด
  • Languages อันนี้หมายถึงต้นฉบับเป็นภาษาใด

ถ้าอยากจำกัดขอบเขตมากกว่านี้เราก็เลือกเพิ่มได้ โดยคลิกเลือกที่คำสัง Show additional filters ที่อยู่ด้านล่าง

รูปที่ ๓

รูปที่ ๓

รูปที่ ๔

รูปที่ ๔

และจากรายการผลลัพธ์ที่ได้ PM ก็จะแสดงให้รู้กันเลยว่าผลงานชิ้นนี้เป็นของฟรี สามารถโหลด Fulltext ไปอ่านได้ฟรีๆ เนื่องจากเป็นบทความประเภท OpenAccess นั่นเอง (รูปที่ ๓) และข้อสังเกตอีกอย่างหนึ่งก็คือถ้าเห็นว่าชื่อผลงานชิ้นใดมีวงเล็บปีกกา คร่อมอยู่ล่ะก็ แสดงว่าผลงานชิ้นนั้นมีต้นฉบับเป็นภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ และ PM ก็จะบอกไว้ให้รู้ด้วยว่าเป็นภาษาอะไร อย่างในตัวอย่าง (รูปที่ ๔) ก็จะบอกว่าต้นฉบับเป็นภาษาเยอรมัน

PubMed เป็นฐานข้อมูลที่ค้นง่ายครับ แถมยังฟรีอีกด้วย ฟรีในที่นี้คือค้นได้ฟรี จะค้นที่ไหนก็ได้ไม่จำเป็นต้องเป็นเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของมหาวิทยาลัย ซึ่งถ้าเจอ Free Article ก็โหลดกันได้ฟรีๆ แต่ถ้าเจอบทความที่ไม่ใช่ Free Article อันนี้ก็ต้องพึ่งเน็ตของมหาวิทยาลัยนะครับ เพราะบอกแล้วว่า PubMed เขาให้ค้นฟรี (แต่โหลดไม่ฟรี)

——————————————————————————————————————————
อภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ฯ
ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to บรรณารักษ์ชวนรู้: Pubmed ง่ายนิดเดียว

  1. Kittiporn says:

    ขอบคุณค่ะ น่าอ่านมากเลย เข้าใจง่ายๆ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s