บรรณารักษ์ชวนรู้: มิเรียม มาเคบา … Mama Africa

lib_knowledgeไม่น่าเชื่อว่ามนุษย์จะสามารถทำร้ายมนุษย์ด้วยกันได้ ด้วยเหตุผลเพียงเพราะอีกฝ่ายมีสีผิวที่ไม่เหมือนกัน…

Doodle ของ Google วันนี้ (๔ มีนาคม ๒๕๕๖)เป็นภาพของ มิเรียม มาเคบา (Miriam Makeba) นักร้องผิวสีชาวแอฟริกาใต้ แต่เธอเป็นมากกว่านักร้อง เพราะเธอคือหัวหอกคนหนึ่งของแอฟริกาใต้ที่เรียกร้องสิทธิขั้นพื้นฐานและความเท่าเทียมของคนผิวสีในแอฟริกา ในยุคที่ “สีขาว” เป็นใหญ่ จนถูกถอดสิทธิการเป็นพลเมืองแอฟริกาใต้

miriam_makebas_81st_birthday-1417005-hp

มิเรียม เกิดเมื่อวันที่ ๔ มีนาคม ๑๙๓๒ ที่นครโยฮันเนสเบิร์ก ประเทศแอฟริกาใต้ ได้รับการขนานนามว่าเป็น  Mama Africa เธอเป็นนักร้อง นักประพันธ์เพลง นักแสดง ผลงานของเธอโดดเด่นจนได้รับรางวัล Grammy Award นอกเหนือจากผลงานเพลงแล้วเธอยังเป็นนักสิทธิมนุษยชนและสนใจกิจกรรมทางการเมือง โดยเธอมีบทบาทสำคัญในการเรียกร้องสิทธิและความเท่าเทียมของคนผิวสีในแผ่นดินแอฟริกา

การยึดครองแอฟริกาในช่วงล่าอาณานิคมทำให้หลายประเทศต้องตกเป็นเมืองขึ้นของประเทศตะวันตก ที่น่าขันคือแม้ว่าจะได้รับเอกราชแล้วก็ตาม แต่การกีดกั้นมนุษย์ด้วยกันด้วยเหตุผลเพราะสีผิวที่ต่างกันกลับยังคงดำเนินอยู่ ประเทศแอฟริกาใต้คือตัวอย่างที่ชัดเจน ประเทศที่มีคนขาวอยู่เพียงหยิบมือ แต่กลับมีอำนาจในการบริหารประเทศ และกดขี่คนผิวสีผู้เป็นเจ้าของประเทศโดยอาศัยกฎหมายที่พวกเขาเป็นคนร่างขึ้นมาเอง

ภาพจากอินเทอร์เน็ต

ภาพจากอินเทอร์เน็ต

กฎหมายที่เลวร้ายที่สุดฉบับหนึ่งคือ Group Areas Act เป็นข้อบังคับที่กำหนดให้พลเมืองที่ไม่ใช่คนขาว (No Whites) ต้องอพยพออกไปอยู่ในเขตที่รัฐจัดสรรไว้ โดยกำหนดพื้นที่ที่เจริญและมีสาธารณูปโภคที่จำเป็นเอาไว้ให้คนขาวเท่านั้น หรือกฎหมายที่กำหนดให้พลเมืองแอฟริกาใต้ต้องลงทะเบียนคัดแยกเชื้อชาติ แบ่งเป็นคนขาว คนดำ กลุ่มคนผิวสี คนเอเชีย เพื่อจำกัดสิทธิทางสังคม สิทธิทางการเมือง สิทธิในการรับบริการจากรัฐ โอกาสทางการศึกษา ฯลฯ เรียกได้ว่าเป็นการเหยียบย่ำมนุษย์ด้วยกันอย่างน่ารังเกียจที่สุด

มิเรียม ก้าวขึ้นมาเป็นนักร้องที่มีชื่อเสียงในช่วงทศวรรษที่ ๑๙๖๐ เพลงที่โด่งดังของเธอก็คือ Pata Pata เธอใช้ความเป็นคนดังของเธอ ต่อสู้เรียกร้องความเท่าเทียมและต่อต้านกฎหมายอุบาทว์นี้มาโดยตลอด จนถูกรัฐบาลแอฟริกาใต้ถอดสิทธิการเป็นพลเมือง แต่เธอก็ไม่ยี่หระ ยังคงเรียกร้องความเท่าเทียมด้วยเสียงเพลงอย่างต่อเนื่อง จนในช่วงทศวรรษที่ ๑๙๙๐ สถานการณ์ในแอฟริกาใต้ก็เปลี่ยนไป รัฐบาลคนผิวขาวพ่ายแพ้การเลือกตั้งให้กับพรรค African National Congress ของ เนลสัน แมนเดลล่า ปัญหาการกีดกันทางเชื้อชาติจึงเริ่มคลี่คลายลงในที่สุด

ขอบคุณภาพจากอินเทอร์เน็ต

ขอบคุณภาพจากอินเทอร์เน็ต

มิเรียม เดินทางกลับมาตุภูมิในช่วงนี้เอง โดยขณะนั้นเธอถือสัญชาติฝรั่งเศส เธอกลายเป็นวีรสตรีของคนผิวสีในบ้านเกิด และยังคงดำเนินกิจกรรมเพื่อสังคมมาโดยตลอด

มิเรียมเสียชีวิตด้วยอาการหัวใจล้มเหลว หลังจากร้องเพลง Pata Pata เพลงที่สร้างชื่อเสียงให้กับเธอในการแสดงคอนเสิร์ตเพื่อสนับสนุน โรแบร์โต้ โซเวียโน่ นักเขียนชาวอิตาเลียนที่กำลังต่อสู้กับแก๊งค์มาเฟียในอิตาลี มิเรียมยังคงยืนหยัดทำในสิ่งที่ถูกต้องและยึดถือความเป็นธรรมเสมอแม้กระทั่งการแสดงคอนเสิร์ตครั้งสุดท้ายในชีวิตของเธอ

————————————————————————————————————————————
อภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ฯ
ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Advertisements
This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s