บรรณารักษ์ชวนรู้: เรื่องของคนถนัดซ้าย

lib_knowledgeโลกเรานี้มีอะไรที่ไม่คู่ เมื่อมีซ้ายย่อมมีขวา ความถนัดของคนเราไม่ว่าจะข้างไหนก็ไม่ใช่เรื่องแปลก แต่บางครั้งที่เรื่องที่ดูเหมือนจะไม่เป็นเรื่องแบบนี้ก็ส่งผลกระทบถึงวิถีชีวิตของคนบางกลุ่ม หากเป็นในสมัยเก่าก่อน ทัศนคติเกี่ยวกับ ซ้าย-ขวา ถือเป็นเรื่องจริงจังมากเสียจนน่ากลัว

มีงานสำรวจที่พบว่า ร้อยละ ๑๐ คือค่าเฉลี่ยของคนทั้งโลกที่เป็นคนถนัดซ้าย แบ่งเป็นชาย-หญิงในอัตราส่วนที่เกือบเท่ากัน

ในสมัยโบราณคนที่ถนัดซ้ายอาจจะไม่ได้อยู่เป็นสุขเหมือนในยุคปัจจุบัน ในศตวรรษที่ ๑๘-๑๙ เชื่อกันว่าคนที่ถนัดซ้ายถือเป็นโชคร้ายและจะนำความหายนะมาสู่คนๆ นั้น รวมถึงคนใกล้ชิดด้วย จนจำเป็นต้องกำจัดคนเหล่านี้ไปให้หมด ด้วยการประหารหรือเผาทั้งเป็น เหมือนๆ กับการล่าแม่มด ในกลุ่มชาวอาหรับเคยมีการต่อต้านคนถนัดซ้าย เพราะมือซ้ายเป็นมือที่ใช้ล้างอุจจาระ พวกเขาจึงถือว่าเป็นของต่ำ ความเชื่อนี้ถ่ายทอดให้เห็นในเรื่องของการกิน โดยพวกเขาใช้มือขวาเท่านั้นในการหยิบจับภาชนะหรือนำอาหารเข้าปาก รวมถึงการรับ-ส่งของก็จะไม่ใช้มือซ้าย เพราะถือว่าเป็นการไม่สุภาพอย่างยิ่ง

left_brain
ในกรีกยุคโบราณคนส่วนใหญ่จะถนัดขวา เนื่องจากส่วนมากเป็นนักรบที่จะใช้มือซ้ายถือโล่เพื่อป้องกันหัวใจ ส่วนมือขวาใช้จับอาวุธ ทำให้พวกเขาถนัดในการใช้มือข้างขวามากกว่า ที่แอฟริกามีชนบางเผ่าดัดนิสัยด้วยการนำมือซ้ายจุ่มลงในน้ำร้อนเพื่อให้หลาบจำและไม่ใช้มือซ้ายอีก ที่อังกฤษในสมัยพระเจ้าจอร์จที่ ๔ ทรงวิตกอย่างหนักเมื่อพบว่าพระราชโอรสทรงถนัดซ้าย พระองค์ทรงฝึกพระราชโอรสอย่างหฤโหดเพื่อเปลี่ยนนิสัยให้จงได้ จึงอาจเป็นสาเหตุที่ทำให้พระราชโอรส (พระเจ้าจอร์จที่ ๕) ทรงพูดติดอ่าง

ตกลงคนถนัดซ้ายจะมีดีบ้างไหมเนี่ย … เคยมีความเชื่อเพี้ยนๆ ที่ว่าคนถนัดซ้ายจะประสบอุบัติเหตุบ่อยกว่าคนถนัดขวา มักจะมีโรคประจำตัวรุนแรง มีแนวโน้มฆ่าตัวตายสูงกว่า มีโอกาสเป็นหมัน เป็นฆาตกร และมักจะอายุสั้น เหล่านี้เป็นความเชื่อที่อาจจะไม่ไร้เหตุผลสักเท่าไหร่นัก เพราะอย่างที่เล่ามาตอนต้น ในยุคที่ใครๆ ต่างเชื่อว่า “ซ้าย” เป็นสิ่งอัปมงคล ความกดดันจากสังคมรอบข้างจึงเร่งให้คนที่ถนัดซ้ายเกิดความวิตกกังวล ส่งผลถึงความเป็นอยู่ทั้งทางร่างกายและจิตใจ จึงไม่แปลกที่คนถนัดซ้ายจะมีอาการต่างๆ ข้างต้น (อย่าลืมว่าคนส่วนใหญ่ถนัดขวา ข้าวของอุปกรณ์ต่างๆ ก็เหมาะกับคนถนัดขวา คนถนัดซ้านจึงประสบอุบัติเหตุบ่อยก็เป็นเรื่องปกติ) แต่ในยุคปัจจุบันที่การถนัดซ้ายไม่ใช่เรื่องแปลกอีกต่อไป แม้ความเชื่อเหล่านี้ก็ยังคงวนเวียนอยู่ในสังคมของคนบางกลุ่ม

มีอยู่หลายทฤษฎีที่ว่าด้วยสาเหตุของการถนัดซ้ายที่เชื่อได้บ้างไม่ได้บ้าง อย่างเช่นทฤษฎีที่ว่าด้วยเรื่องของพันธุกรรม ถ้าพ่อและแม่ถนัดซ้ายทั้งคู่ โอกาสที่ลูกจะถนัดซ้ายตามจะมีโอกาสสูงถึงร้อยละ ๒๖ หรือทฤษฎีที่ว่าเป็นเพราะฮอร์โมนเพศชาย เทสโทสเทอโรน จากสมองที่หลั่งเข้าสู่ทารกในครรภ์ ซึ่งจะไปส่งผลกระทบต่อสมองซีกขวา ทำให้เด็กเกิดถนัดซ้ายแทน (เพราะสมองซีกขวาควบคุมการทำงานซีกซ้ายของร่างกาย) หรือการค้นพบในปี ๒๐๐๗ ว่ายีนตัวหนึ่งที่ชื่อ LRRTM1 เป็นตัวการที่ทำให้คนถนัดซ้าย หรือแม้กระทั่งการนิยมทำอัลตราซาวนด์ของบรรดาคุณแม่ทั้งหลายอาจจะส่งผลต่อเด็กให้เกิดมาถนัดซ้าย และยังทำสถิติกันอีกว่าคุณแม่ที่อายุมากมักให้กำเนิดบุตรถนัดซ้ายมากกว่าบรรดาคุณแม่สาวๆ ฯลฯ

คนที่ถนัดซ้ายร่างกายจะถูกควบคุมโดยการทำงานของสมองซีกขวา สิงห์อีซ้ายจึงมีแนวโน้มที่จะเป็นคนที่มีความจำดี มีจินตนาการ มีความคิดสร้งสรรค์ เก่งทางด้านศิลปะหรือศาสตร์ด้านใดด้านหนึ่งโดยเฉพาะ ส่วนคนถนัดขวาที่ร่างกายถูกควบคุมจากการทำงานของสมองซีกซ้าย ที่เป็นส่วนของการคิดแบบตรรกะ ใช้เหตุผล จึงมีแนวโน้มที่จะเป็นนักคิด นักวิชาการ (อันนี้เป็นแนวคิดนะครับ ยังไม่เห็นมีใครหาข้อสรุปที่แท้จริงได้) ดังนั้นการพยายามเปลี่ยนพฤติกรรมของเด็กที่ถนัดซ้ายให้มาถนัดขวา อาจเป็นการฝืนธรรมชาติของเด็ก ซึ่งจะส่งผลกระทบหลายๆ อย่างต่อตัวเด็กเอง

สองร้านขายสินค้าสำหรับคนมือซ้ายชื่อดังAnything Left Handed แห่งกรุงลอนดอน และ Lefty's San Francisco แห่ง ซาน ฟรานซิสโก

สองร้านขายสินค้าสำหรับคนมือซ้ายชื่อดัง
Anything Left Handed แห่งกรุงลอนดอน และ Lefty’s San Francisco แห่ง ซาน ฟรานซิสโก

ทุกวันนี้คนถนัดซ้ายไม่ใช่เรื่องแปลกในสังคมอีกแล้ว แต่ถึงกระนั้นด้วยความที่คนกว่าค่อนโลกเขาถนัดขวากัน คนถนัดซ้ายจึงกลายเป็นสมาชิกส่วนเล็กๆ ของสังคม ก็เลยมีการรวมตัวจัดตั้งเป็นสมาคมมันเสียเลย และด้วยความที่ถนัดซ้าย การใช้ชีวิตประจำวันจึงอาจจะยุ่งยากกว่าคนอื่น อย่างเช่นเครื่องไม้เครื่องมือหรืออุปกรณ์อำนวยความสะดวกต่างๆ ที่ล้วนแต่สร้างขึ้นเพื่อคนส่วนใหญ่ที่ถนัดขวา สิงห์มือซ้ายก็เลยไม่ถนัด จึงมีการผลิตสินค้าต่างๆ สำหรับคนถนัดซ้ายโดยเฉพาะ

Anything Left Handed คือร้านที่ผลิตสินค้าสำหรับคนถนัดซ้ายที่มีชื่อเสียงไปทั่วโลก สาขาใหญ่ตั้งอยู่ที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ร้านนี้ประกาศด้วยความภาคภูมิใจว่าเขาคือเจ้าแรกของโลกสำหรับสินค้าประเภทนี้ เนื่องจากก่อตั้งร้านมาตั้งแต่ปี ๑๙๖๘ นอกจากจะผลิตสินค้าแล้ว ร้านนี้ยังจัดกิจกรรมสำหรับคนถนัดซ้ายและเป็นโต้โผจัดงาน Left-Handers’ Day ขึ้นเป็นประจำทุกปี ซึ่งมีสิงห์อีซ้ายจากทั่วโลกมาร่วมงานกันอย่างคับคั่งอีกร้านหนึ่งที่ดังพอๆ กัน คือร้าน Lefty’s San Francisco เป็นร้านค้าของคนถนัดซ้าย ตั้งอยู่ที่ ซาน ฟรานซิสโก ใครๆ ที่ไปเที่ยวก็มักจะต้องแวะไปเยี่ยมชมสินค้าแปลกๆ ที่ร้านนี้อยู่เสมอ

เรื่องของความถนัดเป็นเรื่องส่วนบุคคล จะซ้ายหรือขวา จะชายหรือหญิง จะรวยหรือจะจน นั่นไม่ใช่เรื่องสำคัญ ขึ้นอยู่ที่ว่าคุณเป็นคนแบบไหนต่างหาก ความแตกต่างหาใช่สิ่งที่จะชี้วัดคุณค่าของใครซักคน ตัวตนที่แท้จริงของเขาต่างหากที่จะใช้เป็นมาตราชั่ง ตวง วัด คุณค่าของความเป็นคน

left02

ส่งท้ายอีกนิด อุปกรณ์สำหรับสิงห์อีซ้าย

๑. กรรไกร ผลิตโดยสลับข้างตรงช่องสำหรับจับและใบมีดที่ต้องสลับบน-ล่างด้วย เพื่อเวลาใช้งานจะได้มองเห็นส่วนที่ถูกตัด
๒. ที่เปิดกระป๋อง ปัญหาเดียวกับกรรไกรคือเมื่อคนถนัดซ้ายมาใช้ที่เปิดทั่วๆ ไป จะมองไม่เห็นขอบฝากระป๋อง และหมุนก็ดันอยู่ตรงข้างที่ไม่ถนัด
๓. เม้าส์ ผลิตมาสำหรับสิงห์อีซ้าย จะได้คลิกกันให้มันระเบิด
๔. ที่เปิดไวน์ อันนี้ผลิตออกมาโดยให้เกลียวหมุนสลับทางจากของทั่วๆ ไป
๕. คัตเตอร์ สลับด้ามจับและใบมีด
๖. มีดทำครัว ออกแบบด้ามจับใหม่และต้องสลับด้านคมของใบมีดด้วย
๗. ปากกาหมึกซึม หัวปากกาทั่วไปถ้าคนถนัดซ้ายมาเขียนก็จะกินกระดาษ จึงมีการออกแบบให้เขียนได้ทั้งสองทาง
๘. หมึก เป็นน้ำหมึกชนิดแห้งเร็วเพื่อป้องกันไม้ให้เปื้อนมือเวลาใช้มือซ้ายเขียน
๙. ตลับเมตร สำหรับนายช่างถนัดซ้าย โดยสลับสายวัดให้ดึงออกทางขวาแทน
๑๐. กีตาร์ ต้องสลับหมดทั้งคอร์ดและตัวกีตาร์

————————————————————————————————————————————
อภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ฯ
ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s