เก็บตกการบรรยาย: สื่อออนไลน์กับเครือข่ายห้องสมุด (ม.ราชภัฏเชียงใหม่)

มีโอกาสได้ไปเชียงใหม่ (๓๑ พฤษภาคม ๒๕๕๖) เพื่อร่วมเป็นวิทยากรบรรยายในหัวข้อ “การใช้สื่อสังคมออนไลน์เพื่อสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างห้องสมุด” ในเวทีสัมมนาวิชาการสารสนเทศศาสตร์ “เครือข่ายห้องสมุดเพื่อการพัฒนาในยุคดิจิตอล” จัดโดยสาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ เกร็งเล็กน้อยเพราะวิทยากรร่วมคือ อาจารย์เพ็ญสุวรรณ นาคะปรีชา อดีตผู้อำนวยการสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ในช่วงเช้า อาจารย์เพ็ญสุวรรณ นาคะปรีชา บรรยายถึงความเป็นมาและเป็นไปของเครือข่ายความร่วมมือระหว่างห้องสมุดอุดมศึกษา ซึ่งก็ครอบคลุมไปถึง UniNet ThaiLIS และ PULINET โดยส่วนใหญ่จะเป็นการเน้นย้ำและแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการสร้างเครือข่าย เหตุที่จำเป็นต้องบรรยายเรื่องนี้ทั้งที่ส่วนใหญ่แล้วห้องสมุดโดยทั่วไปน่าจะคุ้นเคยกันดี แต่เมื่อมองภาพรวมของผู้เข้าร่วมประชุมแล้วพอจะเข้าใจได้ เนื่องจากผู้เข้าร่วมสัมมนาส่วนหนึ่งเป็นบรรณารักษ์ อาจารย์ หรือบุคลากรจากห้องสมุดที่สังกัดโรงเรียน สถาบันการศึกษา หรือสถาบันอื่นๆ เช่น โรงพยาบาล วัด

DSCF4210การบรรยายในช่วงเช้าโดย อาจารย์เพ็ญสุวรรณ นาคะปรีชา

ปัญหาคือห้องสมุดในส่วนภูมิภาคยังไม่ได้มีการประสานความร่วมมือเป็นเครือข่าย ยกเว้นห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาที่มีการร่วมมือกันเป็น PULINET แล้ว ส่วนความคุ้มค่าและผลสำเร็จนั้นจะเป็นอย่างไร ผมเองก็ไม่อาจวิจารณ์ได้ แต่โดยภาพรวมแล้วก็นับว่าเป็นไปได้ตรงตามวัตถุประสงค์ ตั้งแต่สมัยเป็นนักศึกษาจนกระทั่งทำงาน ผมเองก็ได้ยินชื่อเครือข่ายนี้มานานแล้ว เคยมีโอกาสได้ใช้บริการด้วยซ้ำเมื่อครั้งยังเรียนอยู่ ก็เห็นว่าใช้ได้ดี แล้วในสมัยก่อนก็ยังไม่มีการนำเอาสื่อออนไลน์มาใช้เสียด้วยซ้ำไป

แต่จุดใหญ่คือห้องสมุดอื่นๆ ที่ไม่ได้เป็นสถาบันอุดมศึกษา โดยเฉพาะห้องสมุดโรงเรียน วิทยาลัย โรงพยาบาล หรือห้องสมุดขนาดเล็กอื่นๆ ซึ่งแม้จะเล็ก แต่ไม่ได้หมายความว่าเขาจะไม่มีผู้ใช้บริการและไม่ได้อยากพัฒนาตนเอง แต่อุปสรรคหลายๆ อย่างทั้งงบประมาณ บุคลากร และอื่นๆ อีกหลากหลายทำให้เขาไม่สามารถขยับขยายได้ การมาร่วมสัมมนาในครั้งนี้ก็เป็นการเปิดหูเปิดตาแล้วยังเป็นการเปิดช่องทางให้พวกเขาได้ทำความรู้จักกัน เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีของการสร้างแนวร่วม

485804_577656465599770_179448988_nถึงคิวบรรยายในช่วงบ่าย เรื่องการใช้สื่อออนไลน์กับการสร้างเครือข่าย

ช่วงบ่ายถึงคิวของการบรรยายเรื่องการสร้างเครือข่ายฯ โดยใช้สื่อออนไลน์ อันที่จริงก็ไม่ใช่เรื่องยากอะไร เดี๋ยวนี้ทุกคนใช้สื่อออนไลน์กันเป็นเรื่องปกติ หากนับเฉพาะปัจเจกบุคคลนั้นแทบจะไม่เป็นปัญหา แต่การนำมาใช้กับงานห้องสมุดหลายคนยังทำหน้างงๆ บางครั้งสิ่งที่ท่านทำกันนั้นก็คือการสร้างเครือข่ายโดยที่ท่านไม่รู้ตัว แต่แท้จริงนั้นสื่อออนไลน์ยังทำประโยชน์ได้อีกสารพัด การบรรยายของผมจึงไม่ได้บอกว่าต้องใช้อะไร ทำอะไร แต่เน้นที่การชี้ช่องทางและจุดประกายไอเดียให้มากกว่าว่าเราจะใช้มันทำอะไรได้บ้าง

ไม่รู้ว่าคิดไปเองหรือเปล่า เจอเพื่อนๆ เจอคนรู้จักหลายคน (ไม่ใช่เฉพาะแค่ที่เชียงใหม่) ที่ทำงานด้านห้องสมุดในส่วนภูมิภาค พบว่าหลายคนขาดแรงกระตุ้น ผมเชื่อว่าทุกท่านมีศักยภาพนะ แต่ขาดอะไรบางอย่างที่จะมา spark ให้สะดุ้งกัน ผู้ร่วมสัมมนาหลายท่านคุ้นหน้าคุ้นตา และหลายท่านก็ดูยังหนุ่มยังสาว ลองสอบถามดูก็พบว่าใช้สื่อออนไลน์กันทุกคน Facebook มาอันดับหนึ่งแน่นอนทั้งแบบส่วนตัวและขององค์กร แทบทุกคนใช้สมาร์ทโฟน ก็เลยทำความเข้าใจได้ไม่ยากนัก ที่ยากกว่าคือการชี้ทางให้เข้าใจถึงประโยชน์และการกระตุ้นให้หาไอเดียสร้างสรรค์ ไม่ใช่เอามาใช้คุ้ยเรื่องส่วนตัวให้เปลืองค่าโทรศัพท์ ค่าเน็ต ไปวันๆ

เรื่องหนึ่งที่สงสัย คือไม่รู้ว่าผมคิดไปเองหรือเปล่า ถ้าไม่ใช่อย่างที่เข้าใจก็ต้องขออภัย คือช่วงหนึ่งของการบรรยายผมเล่าถึงแนวคิดเกี่ยวกับ 21st Century Skills หรือทักษะแห่งอนาคตใหม่ ผมเดาเอาจากสีหน้าว่าหลายท่านไม่รู้ว่ามันคืออะไร เลยถือโอกาสเล่าให้ฟังเป็นน้ำจิ้ม เพราะบังเอิญมันเกี่ยวเนื่องกับเรื่องของห้องสมุด ที่จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนแนวคิดและรูปแบบการให้บริการให้ทันต่อยุคสมัย หลายท่านดูท่าทางตกใจว่าต้องเปลี่ยนกันขนาดนั้นเลยเหรอ ก็ได้แต่อธิบายไปว่าไม่ต้องวิตก ของแบบนี้ต้องค่อยเป็นค่อยไป ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาอาจต้องปรับมากหน่อย

หลังจากบรรยายเสร็จสิ้น ช่วงบ่ายมีการแบ่งกลุ่มเพื่อระดมความคิดในการสร้างเครือข่าย แรกๆ ก็คิดว่าไม่มีใครอยากเสนอความคิด แต่เอาเข้าจริงทุกคนต่างแสดงความเห็นกันอย่างเมามัน สาเหตุนั้นพบว่าห้องสมุดแต่ละแห่งมีความเหลื่อมล้ำทางศักยภาพพอสมควร บางห้องสมุดที่มาจากจังหวัดอื่นที่ไม่ใช่ศูนย์กลางอย่างเชียงใหม่ เชียงราย ก็ค่อนข้างน่าน้อยใจ เขาถึงเห็นความสำคัญในการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ ประเด็นที่ต้องการคือการพัฒนาบุคลากร อันนี้ผมถือว่าถูกต้องอย่างที่สุด บุคลากรที่มีคุณภาพจะช่วยได้เยอะทีเดียว สิ่งต่อมาคือการแชร์ทรัพยากร และทุกคนเห็นพ้องว่าการนำสื่อออนไลน์เข้ามาช่วยเป็นสิ่งจำเป็น ที่เหลือก็ขึ้นกับแต่ละท่านว่าจะนำมาใช้ในงานใดและสร้างสรรค์อย่างไร

DSCF4354หอบหิ้วหนังสือภาพขนาดใหญ่ไปเป็นของฝาก
มี ดร.สุทธินันท์ ชื่นชม รอง ผอ.สำนักฯ เป็นผู้รับมอบ

โดยรวมแล้วนับว่าประสบความสำเร็จอย่างดี บรรณารักษ์ อาจารย์ หรือเจ้าหน้าที่ที่ร่วมสัมมนาตั้งใจกันทุกคน ผมคิดว่าเพราะทุกคนรู้ดีว่าจะหยุดนิ่งอยู่กับที่ไม่ได้ ในกระแสโลกที่ถูกเทคโนโลยีและสารสนเทศมากมายพัดพาเราไป ห้องสมุดยิ่งต้องตามให้ทัน ผมหวังว่าความรู้และแนวคิดที่นำไปเสนอจะช่วยจุดประกายให้เกิดการพัฒนาขึ้นในทางที่ดี

ขอขอบพระคุณ ดร. สุทธินันท์ ชื่นชม รอง ผอ.สำนักวิทยบริการ และคณาจารย์จาก สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ ทุกท่าน ที่ให้การต้อนรับขับสู้เป็นอย่างดีครับ

สามารถ Download เอกสารประกอบการบรรยายได้ที่นี่ >> การใช้สื่อออนไลน์เพื่อสร้างเครือข่ายห้องสมุด

This entry was posted in ห้องสมุด, เครือข่ายห้องสมุด and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s