บรรณารักษ์ชวนรู้: ท่องเที่ยวอย่างมีวัฒนธรรม

(ข้อเขียนนี้เป็นความเห็นส่วนตัวเท่านั้น)

lib_knowledgeบรรณารักษ์ไปเจอข่าวที่เจ็บจี๊ดอยู่ข่าวหนึ่ง ตามประสาคนที่ทำงานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์แล้วก็สนใจเรื่องราวทำนองนี้อยู่ด้วย ก็ยิ่งเจ็บจี๊ดขึ้นไปอีก คือข่าวที่มีเด็กมือบอนไปสลักชื่อตัวเองไว้เป็นที่ระลึกบนโบราณสถานที่อียิปต์ จนกลายเป็นเรื่องราวใหญ่โต ทำให้ประเทศเสียหน้าไปทั่วโลกเลยทีเดียว

เรื่องมันเกิดเพราะเจ้าเด็กคนนี้ที่ชื่อ Ding Jinhao (ตอนนี้ชื่อหมอนี่ดังมาก (ด้านไม่ดี) ลองค้นใน Google ก็ได้ครับ) อายุแค่ ๑๕ ปี ดันคันไม้คันมือไปสลักชื่อตัวเองไว้ที่โบราณสถานในอียิปต์ว่า “Din Jinghao was here” ประมาณว่า ฉันเคยมาเหยียบที่นี่แล้วนะ คงด้วยความคึกคะนองและไร้ปัญญา (ขอใช้คำนี้เลย) ปรากฏว่าภาพถูกเผยแพร่ไปทั่วโลกบนสื่อออนไลน์ ทำเอาประเทศจีนเสียชื่อเสียงมาก ชาวจีนเลยตามหากับให้ทั่วว่าไอ้คนมือบอนนี้เป็นใคร แล้วก็เจอตัวในที่สุด

โบราณสถานที่เจ้าเด็กนี่ไม่ขีดเขียนก็ไม่ใช่ธรรมดานะครับ แต่เป็น มหาวิหารลักซอร์ ในกรุงไคโร อายุมากกว่า ๓,๔๐๐ ปี เดิมทีเป็นวิหารโบราณที่ไม่ใหญ่โตนัก จนถึงสมัยฟาโรห์อาเมนโนฟิสที่ ๓ ได้ทำการบูรณะและสร้างใหม่จนใหญ่โต และยิ่งอลังการกว่าเดิมในสมัยฟาโรห์รามเสสที่ ๒ ความโดดเด่นของมหาวิทหารนี้คือรูปสลักลอยตัวของรามเสสที่ ๒ ขนาดมหึมา สถาปัตยกรรมแบบอียิปต์ และภาพสลักนูนสูงและนูนต่ำที่เล่าเรื่องราวต่างๆ … จนโดนเจ้าเด็กนี่มาขีดเข้าให้

20130527_531567_01ฝีมือเด็กมือบอนชาวจีน ต้นเหตุของเรื่องทั้งหมด

เจ้าเด็กคนนี้ไปเที่ยวอียิปต์กับครอบครัวแล้วก็ไปก่อเรื่องอย่างที่ว่า ผู้ปกครองต้องออกมาขอโทษเสียยกใหญ่ แต่ก็ไม่รู้ว่าเจ้าตัวสำนึกผิดหรือไม่นะครับ อันนี้ก็ต้องโทษผู้ปกครองเหมือนกันนะว่าปล่อยให้ลูกไปทำอย่างนั้นได้ยังไง ถ้าเป็นยุคโบราณคงต้องโดนลงทัณฑ์สถานหนัก เรื่องราวก็ยิ่งบานปลายไปถึงขั้นที่มีการตั้งคำถามถึงพฤติกรรมของเยาวชนรวมถึงสังคมจีนในยุคปัจจุบันเลยทีเดียว เพราะเราคงเจอข่าวบ่อยๆ ที่ว่าคนจีนไม่สนใจสิ่งรอบตัวยกเว้นตัวเอง อย่างข่าวเด็กถูกรถชนกลางถนนแต่กลับไม่มีใครสนใจจะช่วยเหลือ จึงมีคนตั้งคำถามว่าเกิดอะไรขึ้นกับสังคมจีน

I-found-this-article-on-China-daily-newspaperลงหนังสือพิมพ์เป็นเรื่องเป็นราวใหญ่โต

ยังไม่รวมถึงพฤติกรรมแย่ๆ ที่ไม่เป็นที่ยอมรับในสากลโลก แต่กับคนจีนนั้นคือเรื่องธรรมดา อย่างการพูดคุยเสียงดังในที่สาธารณะ ถ่มน้ำลาย แซงคิว สารพัดความไม่เป็นระเบียบ เหล่านี้เป็นพฤติกรรมที่ชวนให้อิดหนาระอาใจ จนรัฐบาลจีนหยิบยกมาเป็นวาระแห่งชาติเลยทีเดียว พวกเขาพยายามที่จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและภาพลักษณ์ของคนจีนเสียใหม่ในสายตาของชาวโลก ยิ่งในปี ๒๐๐๘ เมื่อจีนได้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันโอลิมปิก รัฐบาลจีนจัดการยกเครื่องระเบียบวินัยของคนในชาติใหม่หมด แต่พอโอลิมปิกผ่านพ้นไปทุกอย่างก็กลับมาเหมือนเดิม

ประเดี๋ยวจะหาว่าไปดูถูกคนจีนเสียทั้งหมด จะว่าไปมันเป็นวัฒนธรรมของประเทศเขา เราจะไปเหยียดหยามเขาก็ไม่ถูกนัก มันคือวิถีชีวิตของเขาแบบนั้น ความจริงเราก็ไม่ควรไปดูแคลนความต่างนี้ จริงอยู่ที่อาจจะดูไม่สวยงาม ไม่ศิวิไลซ์ แต่นั่นคือมองจากสายตาใครล่ะครับ เมืองไทยเราเองก็ใช่ว่าจะไม่มีสิ่งที่ไม่งาม หลายอย่างที่เราทำเพราะมันคือเรา คือชีวิตแบบเรา ที่ชาวต่างชาติอาจมองอย่างดูแคลน ทั้งหมดนั้นบรรณารักษ์คิดว่าถ้าทำในบ้านเมืองตนเองก็พอรับได้ (ถ้าทุกคนรับได้) แต่หากเป็นบ้านเมืองอื่นก็ต้องปรับตัวกันยกใหญ่ล่ะ

เรื่องพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวก็สำคัญ บ้านเราเองก็มีบ่อยที่พบพฤติกรรมแย่ๆ จากนักท่องเที่ยว แต่เพราะเขาไม่รู้ไงครับ ถ้าเราบอกเขา สอนเขา ก็เชื่อว่าเขาจะเข้าใจและปฏิบัติตามครับ บรรณารักษ์เลยอยากจะขออนุญาตเสนอแนะข้อความปฏิบัติในการท่องเที่ยว โดยเฉพาะการเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์หรือโบราณสถานต่างๆ ไม่ได้อิงตำราเล่มใดนะครับ เป็นข้อคิดเห็นส่วนตัวและจากประสบการณ์ที่เคยพบเจอ

หากเป็นไปได้ควรศึกษาข้อมูลก่อน อาจจะลำบากสักหน่อยสำหรับนิสัยการท่องเที่ยวแบบไทยๆ ไม่ได้เหมารวมทุกท่านนะครับ แต่ยอมรับไหมล่ะครับว่าเดี๋ยวนี้เราไปเที่ยวกันเหมือนไปเปลี่ยนที่ถ่ายรูป ไม่ได้สนใจศึกษาหาความรู้บริหารรอยหยักก้อนสมองเท่าไหร่ บรรณารักษ์เคยไปชมมิวเซียมที่ดังๆ เห็นมีแต่คนถ่ายรูป ๆ ๆ ๆ ไม่เห็นมีใครสนใจข้อมูลดีๆ ที่เขานำเสนอเลย หากเราศึกษาข้อมูลก่อนจะได้ซาบซึ้งกับสิ่งเหล่านั้น หรือถ้าไม่สนใจศึกษา การรู้ข้อมูลเบื้องต้นก่อนอย่างน้อยก็จะได้รู้ว่าอะไรควรทำหรือไม่ควรทำ อย่างเช่นวัดพระแก้ว เข้าห้ามนุ่งขาสั้นหรือกระโปรงสั้น หรือโบราณสถานบางแห่งห้ามสุภาพสตรีเข้า เป็นต้น

ปฏิบัติตามระเบียบอย่างเคร่งครัด เชื่อเถิดครับว่าเขามีเหตุผลของการสร้างกฎ เห็นบ่อยครับที่นักท่องเที่ยวชอบสัมผัส แตะต้อง ลูบคลำ ทั้งที่เขามีป้ายเตือนไว้ชัดเจน มีเรื่องขำๆ เล่าว่ารูปปั้นนางอัปสรที่ประดับวิหารหลายแห่งนั้น ตรงส่วนหน้าอกจะเรียบเนียนและกลมกลึงเป็นพิเศษ เพราะคนที่ไปเที่ยวมักไปลูบคลำ คิดดูละกันครับว่าจับกันมากขนาดไหน จับจนนมเนียนน่ะ ทีนี้ถ้าเกิดของเขาเสียหายขึ้นมาจะมีปัญญาใช้ไหมล่ะครับ

tuchman7-8-3บางแห่งเขาจะกั้นพื้นที่สำหรับชม ก็ไม่ควรข้ามเข้าไปนะครับ
ถือว่าเสียมารยาทอย่างแรง

ต้องรักษามารยาทสากลอย่างเคร่งครัด มารยาทสากลที่สำคัญมากๆ คือการไม่ส่งเสียงดังในที่สาธารณะ และการไม่สูบบุหรี่ บรรณารักษ์คิดว่าสองพฤติกรรมนี้ควรละเว้นโดยเด็ดขาด ไม่ใช่บ้านเราครับ จะทำอะไรต้องคิดถึงคนอื่นด้วย

ถ้าเป็นไปได้ควรงดใช้แฟลช   แน่นอนว่าต้องมีการถ่ายรูป หลายแห่งเขาประกาศห้ามใช้แฟลชเลยนะครับ เพราะแสงแฟลชจะมีผลต่อโบราณสถานหรือโบราณวัตถุบางประเภท อย่างเช่นภาพเขียนนี่ห้ามเลย ถ้าเขาไม่มีป้ายประกาศก็แสดงว่าอนุญาต แต่โดยมารยาทแล้วก็ไม่ควรใช้นะครับ

– ถ้าอยากได้ของที่ระลึกก็ถ่ายรูปหรือไม่ก็ซื้อตามร้านครับ ห้ามหยิบฉวยอะไรติดมือมาเด็ดขาด อาจเป็นคดีความได้เลยนะครับ เคยมีเรื่องเล่าว่านักท่องเที่ยวคนหนึ่งเก็บเศษกระเบื้องที่หล่นอยู่วัดพระแก้วกลับไปเป็นที่ระลึกด้วยความไม่รู้ ปรากฏว่าต้องบินกลับนำมาคืนที่เดิม เพราะอยู่ไม่เป็นสุข อันนี้ก็ฟังเขาเล่าขานมาอีกทีจะจริงหรือไม่ประการใดก็ไม่ทราบนะครับ

เห็นไหมครับว่าเขาตั้งใจฟังการบรรยาย เพื่อซาบซึ้งกับงานศิลปะขนาดไหน ถ้าเป็นคนไทยก็เดินให้วุ่น

เห็นไหมครับว่าเขาตั้งใจฟังการบรรยาย
เพื่อซาบซึ้งกับงานศิลปะขนาดไหน ถ้าเป็นคนไทยก็เดินให้วุ่น

รักษาความสะอาดอย่างที่สุด อันนี้ควรจะทำเป็นนิสัยอยู่แล้ว อย่าไปทิ้งโน่นนี่ให้เรี่ยราดครับ เครื่องดื่ม ของขบเคี้ยวที่ติดมือไปก็ทิ้งให้เรียบร้อย บางแห่งเขาห้ามนำเข้าเลยด้วยซ้ำ แต่ก็เล็ดรอดเข้าไปได้เสมอ แล้วก็ขอให้ทิ้งในที่ที่ควรทิ้งนะครับ เคยเห็นโถโบราณที่เขาจัดแสดง หรือจะเอาไว้ประดับสถานที่ก็ตามแต่ ข้างในมีเศษขยะอยู่ซะงั้น ก็คงเป็นพวกมือบอนหรือไม่ก็คิดว่านั่นคือถังขยะ คิดไปได้ไง

– บางมิวเซียมเขาจะมีเครื่องไม้เครื่องมือให้ทดลองใช้จริง หรือไม่ก็มีอุปกรณ์ที่ให้ข้อมูลอย่าง จอทัชสกรีน อุปกรณ์จำลอง หลายแห่งครับที่พอจะใช้บางแต่ดันเสีย ก็คือเล่นกันหลายมือ มันก็เลยเสีย แต่สงสัยไม่หายว่าใช้ยังไงถึงขั้นเสีย เคยเห็นเด็กๆ ทุบที่จอทัชสกรีน ก็เด็กน่ะครับไม่อยากต่อว่าอะไร ที่ควรจะโดนเฉ่งมากๆ คือผู้ปกครองที่ยืนดูหน้าตาเฉย บรรณารักษ์เคยไปเยี่ยมพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ที่ดีแห่งหนึ่งแถวจามจุรีสแควร์ ปรากฏว่าของจำลองที่จัดแสดงติดป้ายชำรุดทุกชิ้น น่าอับอายมากทีเดียวครับ ไม่รู้จะโทษคนดูหรือเจ้าหน้าที่ดีนะครับ

ถ้ามีเด็กๆ ไปด้วย โปรดดูแลให้ดีครับ ถ้าไปชมมิวเซียมหรือโบราณสถานก็แนะนำว่าอย่าพาเขาไปเลยครับ (ยกเว้นว่าไปกับโรงเรียน) คุณผู้ปกครองอาจจะสนใจแต่เด็กๆ เขาไม่สนุกด้วยนะครับ พอเริ่มเบื่อก็จะเริ่มโยเย เริ่มส่งเสียงดังรบกวนคนอื่น หรือบางคนซนหน่อยก็จะป่ายปีนสร้างความเสียหาย ผู้ปกครองต้องเข้มงวดเป็นพิเศษนะครับถ้าจะพาไป

DSCN4798อันนี้ประสบการณ์ตรง ไปเจอมาที่เกาหลีครับ ถ่ายรูปลูกๆ ก็ไม่ว่า
แต่ทำไมปล่อยให้ลูกปีนป่ายซนเป็นลิงอย่างนั้น

– หลายมิวเซียมเขามีมัคคุเทศก์ให้บริการ บางแห่งก็ทันสมัยมีอุปกรณ์ไฮเทคเป็นเหมือนเครื่อง MP3 หรือไอพอดให้เช่าเพื่อฟังข้อมูล บางแห่งที่ต่างประเทศเขาติด QR Code ไว้ที่บริเวณจัดแสดง เพราะเดี๋ยวนี้ใช้สมาร์ทโฟนกันทั้งนั้น ถ้าอยากได้ข้อมูลเพิ่มเติมก็ยิงที่ QR Code ได้เลย จะได้ความรู้เพิ่มเติมและคุ้มค่าที่มาชมครับ

ข้อปฏิบัติคร่าวๆ นี้นักท่องเที่ยวหลายคนยังละเลย ทั้งที่ไม่ได้ยากเย็นเข็ญใจอะไร บรรณารักษ์คิดว่าถ้าแค่นี้ยังทำไม่ได้ก็ไม่ต้องมาเที่ยวมิวเซียมหรอกครับ กลับไปเดินห้างเหมือนเดิมน่ะดีที่สุด

ทิ้งท้ายด้วยสกู๊ปข่าวเกี่ยวกับพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวชาวจีนครับ ได้แต่หวังว่าในอนาคตจะไม่มีคนไทยรวมอยู่ด้วย

‘Ding Jinhao was here’: Brat Chinese teenager carves name into 3500-year-old Egyptian relic

Obnoxious Chinese Tourists? You Don’t Say….

Chinese tourism: The good, the bad and the backlash

————————————————————————————————————————————
อภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ฯ
ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Advertisements
This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to บรรณารักษ์ชวนรู้: ท่องเที่ยวอย่างมีวัฒนธรรม

  1. Pingback: เที่ยวแบบไร้วัฒนธรรม ก็ยังเป็นพี่จีน … เฮ้อ | จังฮู้แมนบล็อก

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s