บรรณารักษ์ชวนอ่าน: เจ้าชายน้อย (The Little Prince)

lib_readSaint-Exupery, Antoine de. (2000). The Little Prince. London : Penguin Books.
เลขหมู่ : Fic S137L 2000

บรรณารักษ์ไม่แน่ใจว่าเด็กยุคนี้ยังอ่าน “เจ้าชายน้อย” กันอยู่หรือไม่ (หรือว่าหันไปอ่านคุณชายจุฑาเทพกันหมด) แต่น้องๆ นักศึกษารอบข้างบรรณารักษ์ก็รู้จักหนังสือเล่มนี้กันหลายคน ก็อาจจะพอเข้าใจได้ว่าเจ้าชายน้อยยังวิ่งเล่นอยู่กับเด็กยุคใหม่เหมือนกับที่เป็นเพื่อนเล่นกับเด็กยุคก่อนนี้

หลายคนบอกว่า เจ้าชายน้อย เป็นวรรณกรรมเยาวชน ถ้าจะแบ่งกันตามเนื้อหาก็คงไม่ผิดนัก แต่ก็มีผู้เชี่ยวชาญหลายคนนำเจ้าชายน้อยมาวิเคราะห์กันแบบเจาะลึกจนบางทีเราอาจนำไปใส่รวมไว้กับหนังสือได้อีกหลายหมวดหมู่ ทั้งหมวดจิตวิเคราะห์ นิยายสะท้อนสังคม หรือกระทั่งหมวดศาสนาก็ยังได้ เพราะนอกจากความสนุกสนานตามแบบฉบับวรรณกรรมเยาวชนที่ออกแนวเหนือจริงแล้ว สิ่งที่ซ่อนอยู่ในนั้นล้วนแต่เป็นกระจกเงาสะท้อนบางสิ่งบางอย่างในสังคม แม้ว่าจะเขียนขึ้นมาเมื่อกว่า ๗๐ ปีที่แล้วก็ตาม

little-prince-coverเจ้าชายน้อย เขียนขึ้นในปี ค.ศ. ๑๙๔๓ โดย อ็องตวน เดอ แซ็งแตกซูว์เปรี่ นักเขียนชาวฝรั่งเศส เป็นที่นิยมของนักอ่านทั่วโลก ถูกแปลเป็นภาษาต่างๆ มากมายถึง ๑๙๐ ภาษา มีตัวละครเอกคือเจ้าชายน้อย ทีออกเดินทางไปทั่วเพื่อตามหาคุณค่าของชีวิต ซึ่งระหว่างทาง เจ้าชายน้อยได้พบผู้คนมากมายที่ล้วนแต่ให้ข้อคิดแล้วเป็นบทเรียนชีวิตที่ดีกับตัวเขาทั้งสิ้น

รายละเอียดของเจ้าชายน้อยมีมากมายครับ แต่ละบทจะมีตัวละครมากหน้าหลายตาที่เจ้าชายน้อยพบเจอซึ่งล้วนแต่มีคาแร็คเตอร์ที่ต่างกันไป แม้ว่าเนื้อเรื่องจะออกแนวแฟนตาซีสักหน่อย แต่หากเราอ่านอย่างพินิจพิเคราะห์แล้ว เจ้าชายน้อยก็ให้มุมมองต่อชีวิตที่น่าสนใจหลายอย่างทีเดียว เอาแค่บทแรกเรื่องของ หมวก กับ งูกินช้าง ก็มีคนนำมาตีความไปได้มากมายแล้วครับ (ทั้งสองอย่างมาเกี่ยวกันได้อย่างไร ต้องไปตามอ่านกันเองนะครับ สำหรับคนที่ยังไม่เคยอ่าน)

ตัวละครอื่นๆ ก็ล้วนแต่มีบทบาทสำคัญต่อวิธีคิดของเจ้าชายน้อย (รวมถึงคนอ่านด้วย) อย่าง พระราชา ทำหน้าที่ปกครองทั้งที่แท้จริงไม่ได้ปกครอง อำนาจที่แท้จริงอยู่ที่ไหน พระราชาก็ยังหาไม่พบเพราะนั่นคือสิ่งที่อุปโลกน์ขึ้นมาล้วนๆ นักธุรกิจ ที่วันๆ สนใจแต่ผลกำไรหรือก็คือพวกวัตถุนิยม หวังความร่ำรวย แต่เมื่อตายไปก็ไปแต่ตัว นักแสดง ชอบที่จะเป็นจุดสนใจ ต้องการชื่อเสียง แต่นั่นก็เป็นเพียงเปลือกนอก นักภูมิศาสตร์ สนใจใคร่รู้ไปเสียทุกเรื่อง แต่นำมาใช้ประโยชน์ได้จริงหรือไม่ ชายขี้เมา ปิดกั้นตัวเองจากทุกสิ่ง ไม่สนใจสิ่งรอบข้าง หรือก็คือพวกที่ไม่ยอมรับความจริง

พฤติกรรมของตัวละครบางส่วนที่ยกมานี้ บรรณารักษ์เห็นแล้วชวนให้นึกถึงหลักธรรมทางพุทธศาสนาจริงๆ ครับ ไม่มีสิ่งใดยั่งยืน ทุกสิ่งเป็นเพียงสิ่งสมมุติ นั่นก็คือหลักไตรลักษณ์ที่พระพุทธองค์สอนเราไว้ อนิจจา (ความไม่ถาวร) ทุกขตา (ความเป็นทุกข์) อนัตตา (การไม่มีตัวตน)

princeไม่มีใครกลัว เพราะทุกคนเห็นเป็นรูปหมวกกันหมด

หรืออย่างตอนที่เจ้าชายน้อยพบกันสุนัขจิ้งจอก ที่ว่าด้วยมิตรภาพ ความสัมพันธ์ระกว่างกันและกันที่ไม่ได้งอกเงยจากผลประโยชน์ แต่ต้องเกิดจากความจริงใจต่อกัน มิตรภาพก็เหมือนต้นไม้ที่ต้องหมั่นดูแล รดน้ำ พรวนดิน ตรงนี้ก็ช่วยสอนเด็กๆ ได้ดีเช่นเดียวกัน

สิ่งหนึ่งที่เจ้าชายน้อยสอนผู้อ่านเสมอก็คือ “เราจะมองเห็นแจ่มชัดด้วยหัวใจเท่านั้น สิ่งสำคัญนั้นไม่อาจเห็นได้ด้วยดวงตา” น่าเสียดายที่โลกแห่งความเป็นจริงอาจจะต่างกันอย่างสิ้นเชิงกับโลกในอุดมคติของเจ้าชายน้อย บรรณารักษ์อยากจะกระซิบบอกเจ้าชายน้อยเหลือเกินว่าโลกแห่งความจริงนั้นโหดร้ายกว่าที่เจ้าชายน้อยพบเจอนัก เชื่อว่าสักวันเมื่อเจ้าชายน้อยเติบโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ก็จะสามารถรับมือกับความจริงนี้ได้ แน่นอนว่าเราไม่อาจมองโลกเพียงแค่จากสายตาที่เห็น แต่เมื่อถึงวันนี้นจิตใจของเจ้าชายน้อยจะแข็งแกร่งพอที่จะ “มองเห็นให้แจ่มชัด” เหมือนอย่างที่หวังหรือไม่

ผู้อ่านทุกคนล้วนแต่มีความเป็นเจ้าชายน้อยอยู่ในตัวทั้งสิ้นครับ แต่จะเหลืออยู่มากหรือน้อยเพียงใดเท่านั้น บรรณารักษ์เชื่อว่าเจ้าชายน้อยจะยังคงวิ่งเล่นอยู่รอบๆ ตัวเราเสมอ ว่างๆ เราเองก็อย่าลืมมาเล่นกับเขาบ้างนะครับ อย่าลืมความเป็นเด็ก อย่าลืมจินตนาการ เพราะนั่นอาจเป็นสิ่งหล่อเลี้ยงเราให้ยังอยู่ได้บนโลกแห่งความจริง

————————————————————————————————————————————
อภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยบริการสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ฯ
ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Advertisements
This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนอ่าน and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s