บรรณารักษชวนรู้: ข้อควรระวังกับการคัดลอกผลงานทางวิชาการ (๑)

copy

เรื่องของการคัดลอกผลงานทางวิชาการ (Plagiarism) เป็นประเด็นร้อนแรงไม่เฉพาะแต่ในบ้านเรา แต่ที่อื่นๆ เขาก็มีการรณรงค์เพื่อมิให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้ขึ้น ทั้งที่จงใจหรือรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ซึ่งใน พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ ที่ใช้อยู่นั้นมีการระบุถึงข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ไว้ว่า หากเพื่อการวิจัยหรือศึกษา อันมิใช่การกระทำเพื่อหากำไร อันนี้ก็จะถือว่าไม่ละเมิด แต่บางครั้งก็อาจเป็นข้อถกเถียงกันได้

เพื่อเป็นการป้องกันเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์เช่นนี้ เราจึงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ บางครั้งอาจจะไม่ผิดกฎหมาย แต่ก็สุ่มเสี่ยงเรื่องของจริยธรรม แต่การคัดลอกข้อความหรือเนื้อหาสำหรับใช้ในผลงานก็ยังมีความจำเป็น แต่จะคัดลอกอย่างไรถึงจะถูกต้องทั้งกฎหมายและจริยธรรม

ยิ่งในยุคสมัยที่ข้อมูลกระจายอยู่ทั่วไปในโลกออนไลน์ ยิ่งง่ายต่อการคัดลอก จนกเกิดพฤติกรรมตัด-แปะ (Copy & Paste) เกิดขึ้นได้ง่าย การคัดลอกนี้ก็แบ่งได้เป็นหลายประเภท แบบหนึ่งที่นิยมกันก็คือ การคัดลอกแบบคำต่อคำหรือวลีต่อวลี (Plagiarism Outright)

กรณีนี้เป็นการคัดลอกทำซ้ำงานของผู้อื่นโดยไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงส่วนใดของเนื้อหาหรือถ้อยคำเลย ซึ่งเป็นพฤติกรรมของนักตัด-แปะ ที่เห็นกันบ่อยในยุคดิจิตอล แต่หากว่าข้อมูลส่วนนั้นเป็นส่วนที่จำเป็นต้องใช้และไม่อาจดัดแปลงถ้อยคำได้ เราก็ต้องระบุให้ชัดเจนว่าข้อมูลส่วนนี้ได้ทำการคัดลอกมา โดยใช้เครื่องหมายอัญประกาศ (“….”) คร่อมส่วนของข้อความนั้น และต้องแสดงรายการอ้างอิงด้วยว่าคัดมาจากแหล่งใด

แต่การคัดลอกมาเช่นนี้ก็ต้องคัดเอาเฉพาะที่จำเป็นกับงานจริงๆ เท่านั้น ซึ่งใน พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ มีระบุไว้ชัดแจ้ง เช่น หากเป็นร้อยแก้ว จะคัดลอกได้ไม่เกิน ๑,๐๐๐ คำ หรือร้อยละ ๑๐ ของผลงาน ขึ้นอยู่กับว่าจำนวนใดจะน้อยกว่ากัน แต่ก็มีข้อยืดหยุ่นได้ตามความเหมาะสม ถ้าจำเป็นต้องคัดลอกในปริมาณที่มาก ต้องขออนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ผลงานนั้นเสียก่อน

นี่แค่การคัดลอกประเภทแรกเท่านั้นนะครับ ครั้งหน้ามาตามกันต่อถึงการคัดลอกรูปแบบอื่นๆ

เรียบเรียงข้อมูลจาก
– มานิตย์ จุมปา. (๒๕๕๖). เขียนผลงานทางวิชาการอย่างไรไม่ละเมิดลิขสิทธิ์และไม่ลักลอกผลงาน
  (Plagiarism). กรุงเทพ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
– กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์. คู่มือการใช้งานลิขสิทธิ์ที่เป็นธรรมในการเรียนการสอน.
  เข้าถึงได้จาก : http://www.ipthailand.go.th

This entry was posted in กฎหมายไอที, การลอกเลียนผลงาน, บรรณารักษ์ชวนรู้, Plagiarism and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to บรรณารักษชวนรู้: ข้อควรระวังกับการคัดลอกผลงานทางวิชาการ (๑)

  1. Pingback: ข้อควรระวังกับการคัดลอกผลงานทางวิชาการ (๒) | Stang Mongkolsuk Library's blog

  2. Pingback: บรรณารักษ์ชวนรู้: ข้อควรระวังกับการคัดลอกผลงานทางวิชาการ (๒) | Stang Mongkolsuk Library's blog

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s