เรารู้จัก “นิรโทษกรรม” ดีแค่ไหน

lib_knowledge
นาทีนี้คำว่า “นิรโทษกรรม” อาจเป็นคำยอดนิยมที่ใครๆ ต่างก็พูดถึงกัน ประชาชนจำนวนมากพร้อมใจกันแสดงความเห็นต่างที่จะร่วมคัดค้านการออก พ.ร.บ. นิรโทษกรรม แต่เชื่อว่ายังมีอีกหลายคนที่ยังสงสัยอยู่ว่านิรโทษกรรมมันคืออะไรกันแน่

ตามความหมายใน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ ได้ระบุไว้ว่า

คำว่า “นิรโทษ” หมายถึง ไม่มีโทษ
คำว่า “นิรโทษกรรม” ในทางแพ่ง หมายถึง การกระทำที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้อื่น แต่กฎหมายยกเว้นให้ ไม่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทน เช่น การกระทำการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย การกระทำตามคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมาย ในทางกฎหมายอาญา หมายถึง การลบล้างการกระทำความผิดอาญาที่บุคคลได้กระทำมาแล้ว โดยมีกฎหมายกำหนดให้การกระทำนั้นไม่เป็นความผิด และให้ผู้ที่ได้กระทำการนั้นพ้นจากการเป็นผู้กระทำความผิด

สรุปความอย่างชาวบ้านก็คือ ผู้ที่เคยกระทำความผิดใดๆ มา ก็ให้ถือว่าเป็นอันยกเลิก ไม่เอาความต่อกัน

E5C58431737D42BAB0663303D6ED7AAC

การนิรโทษกรรมนั้นจำแนกออกได้หลายกรณี

๑. การนิรโทษกรรมตนเอง (Self Amnesty) คือการที่ผู้กระทำผิดป้องกันคุ้มครองตนเอง ไม่ให้ได้รับโทษทางอาญา เช่น กรณีของอดีตผู้นำเผด็จการของประเทศเปรู อัลแบร์โต้ ฟูจิโมริ (Alberto Fujimori) ได้ให้ผ่านกฎหมายของการนิรโทษกรรมให้กับตนเอง รวมถึงผู้เกี่ยวข้องอื่นๆ จากกรณีใช้กำลังปราบปรามกลุ่มต่อต้านและละเมิดสิทธิมนุษยชน ในช่วงปี พ.ศ. ๒๕๒๕-๒๕๓๙

๒. การนิรโทษกรรมทั่วไป (Blanket Amnesty) คือการยกเว้นที่ครอบคลุมกว้างขวางต่อผู้ที่กระทำความผิดคดีอาญา และ/หรือความผิดทางแพ่ง โดยไม่จำเป็นต้องปฏิบัติตามเงื่อนไข ตัวอย่างของนิรโทษกรรมประเภทนี้คือ กรณีข้อตกลงสันติภาพโลเม่ (Lome) ในปี ค.ศ. ๑๙๙๙ ที่ใช้ในการยุติสงครามกลางเมืองใน เซียร์ร่า ลีโอน ข้อตกลงสันติภาพนี้ ให้นิรโทษกรรมกับนักรบทุกฝ่าย สำหรับทุกๆ การณีที่ได้กระทำเพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายในการต่อสู้ในช่วงความขัดแย้ง

๓. การนิรโทษกรรมแบบมีเงื่อนไข (Conditional Amnesty) คือการให้ผู้กระทำผิดนั้นได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขบางประการก่อนที่จะได้รับนิรโทษกรรม ตัวอย่าง คือ คอป. (คณะกรรมการอิสระตรวจสอบและค้นหาความจริงเพื่อความปรองดองแห่งชาติ) และในกรณีแอฟริกาใต้ซึ่งคณะกรรมการนั้นจะให้นิรโทษกรรมเป็นรายบุคคลโดยเป็นผู้ที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางการเมือง

๔. การนิรโทษกรรมโดยพฤตินัย (De Facto [or effective] Amnesty) นิรโทษกรรมประเภทนี้ กฎหมายหรือกฎระเบียบที่ไม่ได้ระบุว่าจะไม่มีการดำเนินคดีอาญาหากแต่มีผลในลักษณะเดียวกันกับกฎหมายนิรโทษกรรม ตัวอย่างเช่นประเทศอาร์เจนตินาซึ่งได้ผ่านกฎหมายที่ตั้งเงื่อนไขไว้ ๖๐ วันว่าจะต้องมีการมาร้องเรียนใหม่เกี่ยวกับเรื่องความขัดแย้งในช่วงสงครามสกปรก (Dirty War) ซึ่งกฎหมายแบบนี้ คือ การนิรโทษกรรมโดยพฤตินัย

E8DB51538D36F6A1C43E13C865386_h498_w598_m2

อีกคำหนึ่งซึ่งมักก่อให้เกิดความเข้าใจผิดอยู่เนืองๆ คือ การพระราชทานอภัยโทษ (Pardon or Grace) ซึ่งหมายถึงการยกเว้นโทษให้ทั้งหมด หรือบางส่วน หรือลดหย่อนผ่อนโทษลงไปแก่นักโทษผู้ที่ต้องคำพิพากษาให้รับโทษนั้น โดยยังถือว่าเป็นผู้กระทำความผิดและเคยต้องคำพิพากษา การพระราชทานอภัยโทษเป็นพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์โดยเฉพาะ การต้องโทษจะมีได้ก็โดยคำพิพากษาของศาลซึ่งทำในนามพระมหากษัตริย์ ดังนั้น การพระราชทานอภัยโทษจึงเป็นพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ อันนับเนื่องในพระมหากรุณาธิคุณส่วนหนึ่ง การพระราชทานอภัยโทษนั้นจะเกิดขึ้นได้ต่อเมื่อมีผู้ร้องขอหรือถวายเรื่องต่อพระมหากษัตริย์ และใช้เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษผู้กระทำความผิดแล้วเท่านั้น ซึ่งจะส่งผลให้ผู้ที่ได้รับการพระราชทานอภัยโทษนั้นไม่ต้องรับโทษอีกเลยหรือลดโทษให้มีการรับโทษแต่เพียงบางส่วน ทั้งนี้ผลของการพระราชทานอภัยโทษนั้นหาทำให้สิทธิต่างๆ ที่ต้องสูญเสียไปเพราะคำพิพากษากลับคืนมาไม่

ใช่ว่านิรโทษกรรมแล้วจะรอด

มีอยู่เหมือนกันที่เมื่อประกาศนิรโทษกรรมไปแล้วระยะเวลาหนึ่ง กลับมีการพลิกคดีให้ผู้กระทำความผิดต้องชดใช้กรรม ตัวอย่างกรณีของ อดีตประธานาธิบดี อัลแบร์โต้ ฟูจิโมริ ของเปรู เมื่อเขาพ้นจากอำนาจและเปรูได้ลงนามในสนธิสัญญาว่าด้วยสิทธิมนุษยชนแห่งอเมริกาใต้ ศาลสิทธิมนุษยชนฯ ได้ตัดสินว่ากฎหมายนิรโทษกรรมของเขาขัดต่อเจตนารมย์ของอนุสัญญา จึงถือเป็นโมฆะ ฟูจิโมริถูกดำเนินคดีในข้อหาผู้บงการการสังหารหมู่ในปี พ.ศ. ๒๕๓๔-๒๕๓๕ เขาถูกจับกุมขณะลี้ภัยไปอยู่ที่ประเทศชิลีและถูกตัดสินจำคุก ๓๑ ปี

File photo shows former Peruvian president Fujimori in Limaอัลแบร์โต้ ฟูจิโมริ อดีตผู้นำเปรู

ที่บราซิล ในปี พ.ศ. ๒๕๒๒ รัฐบาลได้ผ่านกฎหมายนิรโทษกรรมให้แก่การกระทำความผิดทางการเมืองทุกรูปแบบที่ก่อโดยเจ้าหน้าที่รัฐและกองทัพ ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๐๔-๒๕๒๒ ผู้ได้รับผลกระทบได้เรียกร้องความเป็นธรรมเรื่อยมา แม้ว่ารัฐบาลบราซิลยังคงยืนกรานตามกฎหมายเดิม แต่ศาลสิทธิมนุษยชนแห่งทวีปอเมริกากลับไม่เห็นด้วย และประกาศให้กฎหมายฉบับนี้เป็นโมฆะเมื่อสามปีก่อน ทำให้เริ่มมีการรื้อฟื้นคดีละเมิดสิทธิมนุษยชนในช่วงที่บราซิลปกครองด้วยอำนาจเผด็จการทางการทหารขึ้นมาอีกครั้ง

ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่
– การพระราชทานอภัยโทษ การนิรโทษกรรม – http://www.manager.co.th/asp-bin/PrintNews.aspx?NewsID=9500000065434
– รวมกฎหมายนิรโทษกรรม คณะกรรมการพัฒนากฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกhttp://bit.ly/141n2Fa
– แกะรอยกฎหมายนิรโทษกรรมไทhttp://bit.ly/1740wym
นิรโทษ: กรรมของใคร? โดย Friedrich-Ebert-Stiftung Thailand Office

This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s