บรรณารักษ์ชวนรู้: ทีฆายุโก-ทีฆายุกา

10574362_930030007023976_8618744325718805751_n

“ทีฆายุกา โหตุ มหาราชินี” ในวโรกาสมงคล วันเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ เรามักพบเห็นข้อความถวายชัยมงคลเช่นนี้อยู่เสมอ ซึ่งบางครั้งมีการเขียนที่ผิดไป โดยเฉพาะคำว่า “ที” ที่ใช้เป็น “ฑี” ศาสตราจารย์พิเศษ จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สาขาตรรกศาสตร์ ได้อธิบายไว้ว่า คำว่า ทีฆายุโก หรือ ทีฆายุกา เป็นภาษาบาลี แปลว่า มีอายุยืน “ทีฆายุโก โหตุ มหาราชา” จึงแปลตามตัวอักษรว่า ขอพระมหาราชาจงทรงมีพระชนมายุยั่งยืนนาน เช่นเดียวกับ “ทีฆายุกา โหตุ มหาราชินี” ซึ่งแปลว่า ขอพระมหาราชินีทรงมีพระชนมายุยิ่งยืนนาน  หรือในความหมายสั้นๆ ว่า ขอจงทรงพระเจริญ ที่ใช้ว่า ทีฆายุโก สำหรับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และ ทีฆายุกา สำหรับพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ นั้น เป็นการเปลี่ยนรูปตามไวยากรณ์ เพราะคำว่า มหาราชา คือ เพศชาย จึงต้องใช้ ทีฆายุโก ส่วน มหาราชินี คือ เพศหญิง จึงใช้ ทีฆายุกา ฉะนั้น เราจึงต้องระมัดระวังการใช้ภาษาที่ถูกต้อง ด้วยนะครับ

เรียบเรียงจาก จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๓๙, สิงหาคม ๒๕๓๗

Advertisements
This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s