บรรณารักษ์ชวนรู้: ฐานข้อมูลฟรียังมีในโลก

lib_knowledgeบรรณารักษ์ได้รับเชิญไปบรรยายเกี่ยวกับการสืบค้นข้อมูลวิชาการจากฐานข้อมูลออนไลน์ ให้กับ ห้องสมุดโรงพยาบาลในสังกัดกรมสุขภาพจิต เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม ที่ผ่านมา ฟังดูก็เป็นเรื่องปกติไม่ได้ยากเย็นเพราะเราก็ใช้งานกันเป็นประจำอยู่แล้ว แต่โจทย์สำคัญคือขอเป็นของฟรี เข้าใช้งานฟรี และโหลดเอกสารได้ฟรี ปัญหานี้เล่นเอาอึ้งไปพักใหญ่

เหตุผลก็คือ ห้องสมุดโรงพยาบาลในสังกัดกรมสุขภาพจิต เขาให้บริการด้านวิชาการแก่คุณหมอ คุณพยาบาล และนักวิชาการทั่วไปที่ทำวิจัยด้วย แต่กลับไม่มีงบประมาณที่จะบอกรับวารสารหรือฐานข้อมูลวิชาการต่างๆ เหมือนอย่างสถาบันการศึกษา ก็น่าเห็นใจสองฝ่ายห้องสมุดผู้ให้บริการและฝ่ายต้นสังกัด เพราะไม่มีการเรียนการสอน การจะบอกรับฐานข้อมูลซึ่งราคาสูงจึงเป็นเรื่องยาก แต่บังเอิญว่ายังมีการวิจัยอยู่ด้วยนี่สิ ห้องสมุดแต่ละแห่งจึงหาวิธีจัดการกันเองโดยพึ่งห้องสมุดมหาวิทยาลัยต่างๆ รวมถึงสร้างเครือข่ายเพื่อช่วยเหลือกัน แต่การสืบค้นก็เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ แล้วจะทำยังไงดี

ไม่ใช่เฉพาะที่นี่ ยังมีหลายหน่วยงานที่จำเป็นต้องใช้ฐานข้อมูลวิชาการเพื่อค้นหาเอกสารและผลงานทางวิชาการเพื่อใช้ในการทำวิจัย จากประสบการณ์ของบรรณารักษ์ที่พบมาก็พอทราบมาว่านักวิจัยแต่ละท่านก็จะหาเครือข่ายกันเอง ไม่เช่นนั้นก็กลับไปสถาบันการศึกษาที่แต่ละท่านจบมาเพราะคุ้นเคยที่สุดแล้ว สรุปก็คือตัวใครตัวมันนั่นเอง พอได้โจทย์มาแบบนี้ บรรณารักษ์จึงพยายามถ่ายทอดวิธีการสืบค้นโดยอาศัยของฟรีที่พอจะมีอยู่ แถมเป็นของดีเสียด้วย

freeฐานข้อมูลฟรี (Free Databases)
ฐานขอ้มูลฟรีที่ว่านี้บรรณารักษ์ขอแบ่งออกเป็น 1) สืบค้นฟรี แต่ไม่ได้ fulltext 2) สืบค้นฟรีและได้ Fulltext

แบบแรกคือสืบค้นฟรีแต่ไม่ได้ Fulltext ที่รู้จักกันมากๆ ก็เช่น ScienceDirect คือเข้าไปค้นหา Reference ได้ แต่จะดึง fulltext ออกมาไม่ได้ ต้องเป็นสมาชิกหรือเสียค่าใช้จ่าย

แบบที่สองคือ สืบค้นฟรีและได้ Fulltext เช่น PubMed, SpringerLink, HighWire Press เป็นต้น ฐานเหล่านี้จะเปิดให้ดึง Fulltext ได้บางรายการ ไม่ใช่ทั้งหมด ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของแต่ละวารสารหรือแต่ละบทความ

วารสารเสรี (Open Access)
สำหรับนักวิจัยคงจะรู้จักกันดี (ติดตามอ่านเพิ่มเติมได้จาก link ด้านท้าย) สรุปอย่างรวดเร็วก็คือวารสารที่เปิดให้ผู้อ่านเข้าถึง Fulltext ได้อย่างเสรี ไม่เสียค่าใช้จ่าย เพราะเจ้าของผลงานเป็นผู้จ่ายค่าตีพิมพ์ให้แก่สำนักพิมพ์แล้วนั่นเอง วารสารประเภทนี้ได้รับความนิยมอย่างมาก ฐานข้อมูลเหล่านี้เช่น BioMed Central, Hindawi, PLoS เป็นต้น และสำนักพิมพ์ยักษ์ใหญ่หลายแห่งก็มองเห็นช่องทางเติบโตจึงเปิด Section นี้ขึ้นมาโดยเฉพาะก็มี เช่น ScienceDirect Open Access, SpringerOpen, Wiley Open Access เป็นต้น

นอกจากนี้ยังมีฐานข้อมูลประเภทที่เป็นแหล่งรวบรวมรายการ (Directory) หรือเป็นเวบท่า (Portal Web) ที่รวบรวม link ด้านวิชาการเท่านั้น เป็นที่พึ่งพาอีกแหล่งหนึ่งที่สำคัญสำหรับหน่วยงานที่ไม่มีงบประมาณมากพอจะบอกรับ แต่ทั้งนี้ต้องเข้าใจก่อนว่าของฟรีอาจมีของที่ไม่มีคุณภาพด้วย ดังนั้น ผู้ที่จะนำไปใช้ต้องพิจารณาให้ถี่ถ้วนเสียก่อนด้วย

เหล่านี้เป็น Link ของฐานข้อมูลที่เข้าข่าย “ของฟรี” มีหลายประเภทครับ ทั้งของต่างประเทศและของไทย ลองเข้าไปทดลองใช้กัน บางฐานอาจจะฟรีไม่ครบร้อยเปอร์เซนต์ และอย่าลืมนะครับ ต้องพิจารณาเนื้อหาให้ถ้วนถี่ก่อนนำไปใช้อ้างอิงด้วยล่ะ ความจรงมีอีกมากครับ ถ้าสนใจก็ลองไล่ค้นหาดูทาง Search Engine นะครับ

PubMed            www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed หรือ www.pubmed.gov
HighWire Press        http://home.highwire.org หรือ http://highwire.stanford.edu/cgi/search
Hindawi            www.hindawi.com
DOAJ            https://doaj.org
SpringerOpen        www.springeropen.com
ScienceDirect        www.sciencedirect.com/science/jrnlallbooks/all/open-access
Free Med Journals        www.freemedicaljournals.com
Wiley Open Access        www.wileyopenaccess.com
Oxford University Press    www.oxfordjournals.org
ThaiLIS            http://dcms.thailis.or.th/tdc
Thai Journals Online    www.tci-thaijo.org/index.php
คลังข้อมูลวิจัยไทย        www.tnrr.in.th/2558
รายงานวิจัย สกว.        http://elibrary.trf.or.th
Journal Link        www.journallink.or.th

ความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับวารสารเสรี Open Access

This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s