“จอมปราชญ์แห่งดิน” … ๕ ธันวาคม วันดินโลก

โครงการพระราชดำริเกี่ยวกับดิน 1
ทุกวันที่ ๕ ธันวาคม ชาวไทยทั้งชาติล้วนสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องจากเป็นวันเฉลิมพระชนมพรรษา และยังถือเป็น “วันพ่อแห่งชาติ” แต่นอกจากชาวไทยแล้ว ชาวโลกยังจะได้ตระหนักถึงพระอัจฉริยภาพของพระองค์ในฐานะ “จอมปราชญ์แห่งดิน” ซึ่งองค์การสหประชาชาติได้ประกาศรับรองให้วันที่ ๕ ธันวาคม เป็น “วันดินโลก” (World Soil Day) และให้ปี ๒๕๕๘ เป็น “ปีดินสากล”

ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม ประชาชนส่วนใหญ่เลี้ยงชีพโดยอาศัยความอุดมสมบูรณ์ของดินมาช้านาน แผ่นดินจึงเป็นรากฐานของการพัฒนาประเทศอย่างแท้จริง ด้วยพระปรีชาญาณอันยิ่งใหญ่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงตระหนักถึงความเสื่อมโทรมของดิน อันเกิดจากสาเหตุทางธรรมชาติ เช่น บางแห่งเป็นดินเปรี้ยว ดินด่าง ดินเค็ม และบางแห่งก็ไม่มีดินเลย ซึ่งทรงเรียกดินเหล่านี้ว่า “ดินแร้นแค้น” นอกจากนี้ ความเสื่อมโทรมของดินยังเกิดจากการกระทำอันรู้เท่าไม่ถึงการณ์ของประชาชน เช่น การตัดไม้ทำลายป่า และการใช้พื้นที่โดยขาดการอนุรักษ์ จึงพระราชทานแนวพระราชดำริในการป้องกัน แก้ไข และพัฒนาทรัพยากรดินเป็นอเนกประการ ซึ่งล้วนแต่นำประโยชน์สุขมาสู่เกษตรกรทั่วประเทศ

il_54234

ในปี พ.ศ. ๒๕๔๕ สหภาพวิทยาศาสตร์ทางดินนานาชาติ (International Union of Soil Science: IUSS) ร่วมกับ กรมพัฒนาที่ดิน เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมสภาโลกแห่งปฐพีวิทยา (World Congress of Soil Science) ครั้งที่ ๑๗ ที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งประเทศไทยได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมเป็นครั้งแรก ในการนี้ IUSS ได้ชื่นชมถึงพระราชกรณียกิจที่ทรงให้ความสำคัยกับทรัพยากรดิน ทรงมีแนวพระราชดำริในการจัดการดิน ทั้งดินเสื่อมโทรม ขาดคุณภาพ ทรงอนุรักษ์ดินและน้ำเพื่อป้องกันการทลายของหน้าดิน การแก้ปัญหาการขาดแคลนที่ดินทำกินของเกษตรกร การจัดตั้งศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริตามพื้นที่ต่างๆ ฯลฯ ผลสำเร็จจากการบริหารจัดการดินอย่างต่อเนื่องเป็นที่ประจักษ์ และได้รับการยอมรับจากนานาประเทศ สอดคล้องกับแนวคิดของ IUSS ที่เห็นว่า ดินเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญซึ่งนับวันจะเสื่อมโทรม รวมถึงความต้องการใช้ทรัพยากรดินที่เพิ่มขึ้น ในขระที่ดินมีอยู่อย่างจำกัด จึงอาจเกิดปัญหาในอนาคตหากขาดการอนุรักษ์และการจัดการที่ดี

22625

ต่อมาในที่ประชุมดินโลก World Congress of Soil Science ครั้งที่ ๑๙ ที่เครือรัฐออสเตรเลีย ได้มีมติเห็นควรขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาสทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายรางวัล “นักวิทยาศาสตร์ดินเพื่อมนุษยธรรม” (Humanitarian Soil Scientist) แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อสดุดีพระเกียรติให้เป็นที่ประจักษ์ พร้อมทั้งกราบบังคมทูลเชิญให้ดำรงตำแหน่ง A Life Membership และเมื่อวันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๕๕ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.สตีเฟน นอร์ทคลิฟฟ์ กรรมการบริหารและอดีตเลขาธิการ IUSS พร้อมคณะผู้บริหาร IUSS เข้าเฝ้าฯ ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัล นักวิทยาศาสตร์ดินเพื่อมนุษยธรรม (Humanitarian Soil Scientist) เป็นพระองค์แรกของโลก

wsdlogo_upd_enวันดินโลก (World Soil Day) เกิดขึ้นเนื่องจาก IUSS เห็นว่าการถ่ายทอดความรู้ทางด้านดินและการสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของ ดินต่อ มนุษยชาติและสภาพแวดล้อมให้แก่ประชาชนในประเทศต่างๆ ยังไม่เพียงพอ จึงควรมีวันดินโลกเพื่อให้สามารถจัดกิจกรรมรณรงค์ และเผยแพร่ความรู้เรื่องดินพร้อมกันทั่วโลกได้อย่างเป็นรูปธรรมและต่อเนื่อง ทั้งนี้ คณะกรรมการ IUSS มีความเห็นพ้องกันว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นกษัตริย์ที่ให้ความสำคัญกับทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งรวมถึงทรัพยากรดิน และทรงประสบความสำเร็จในการการปรับปรุงแก้ไขและการอนุรักษ์ทรัพยากรดินจนเป็นที่ประจักษ์โดยทั่วกัน จึงมีมติให้วันที่ 5 ธันวาคม ซึ่งเป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพ เป็นวันดินโลก เพื่อความเป็นสิริมงคลและสดุดีพระเกียรติคุณของพระองค์ ดังนั้น ในวันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๕๕ หลังจากที่ได้ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายรางวัล “นักวิทยาศาสตร์ดินเพื่อมนุษยธรรม” แล้ว ผู้บริหาร IUSS ได้กราบบังคมทูลขอพระบรมราชานุญาตให้วันที่ ๕ ธันวาคม ของทุกปี เป็นวันดินโลกสืบมา

อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
www.fao.org/globalsoilpartnership/en
https://web.ku.ac.th/king72/2542-01/page02.html
www.ldd.go.th/WEB_World-Soil/Detail_1.html
– ต้นธารที่มา 5 ธันวาคม วันดินโลก. วารสาร อพวช. 2558; 14(161) : 10-13.
– สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ. (2555). จอมปราชญ์แห่งดิน. กรุงเทพ : ม.ป.ท.

This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s