บรรณารักษ์ชวนรู้: ขั้นตอนการขอเลข ISBN

เดี๋ยวนี้การขอ ISBN (เลขมาตรฐานสากลประจำหนังสือ) ง่ายและสะดวกขึ้นกว่าสมัยก่อนมาก หลังจากที่ สำนักหอสมุดแห่งชาติ นำเอาระบบบริการอิเล็กทรอนิกส์มาใช้มากขึ้น ลองมาดูขั้นตอนการขอเลข ISBN จากสำนักหอสมุดแห่งชาติกัน

ก่อนอื่น ต้นฉบับหนังสือควรจะสำเร็จแล้วสักส่วนหนึ่ง อาจจะยังไม่เสร็จสมบูรณ์ก็ได้ รวมถึงข้อมูลต่างๆ ที่จำเป็นต่อกระบวนการผลิตหนังสือ ซึ่งผู้จัดทำจำเป็นต้องเตรียมไว้ให้พร้อม อาทิ ผู้รับผิดชอบการจัดทำ ชื่อผู้แต่งทั้งหมด โรงพิมพ์ ที่อยู่ หน้าสารบัญ หน้าลิขสิทธิ์ ฯลฯ (บางส่วนอาจจะยังไม่เรียบร้อย เช่น หน้าปก หน้าสารบัญ อาจใช้แบบร่างไปก่อนได้ หากไม่แน่ใจสามารถสอบถามเจ้าหน้าทีผ่านทางออนไลน์ได้)


ภาพที่ ๑

เริ่มเข้าใช้บริการ e-service ที่เว็บไซต์ http://www.e-service.nlt.go.th (ภาพที่ ๑) จากนั้นสมัครสมาชิกเพื่อเข้าสู่ระบบ ขั้นตอนไม่ยุ่งยาก แต่จำเป็น้องกรอกข้อมูลให้ครบถ้วน หากเป็นหนังสือของหน่วยงานควรมีบุคลากรท่านใดท่านหนึ่งเป็นผู้รับผิดชอบในการสมัคร เพื่อป้องกันการขอซ้ำซ้อน

เมื่อเข้าสู่ระบบได้แล้ว (ภาพที่ ๒) ระบบจะแสดงข้อมูลและผลการดำเนินการที่ผ่านมา หากเข้าใช้ครั้งแรกก็จะเป็นศูนย์ทุกช่อง ที่หน้านี้เราสามารถแก้ไขข้อมูลส่วนตัวได้อีกครั้งจากเมนูด้านบน จากนั้นเลือกเมนู บริการคำร้อง จะมีเมนูย่อยให้เลือกว่าเราต้องการยื่นคำร้องเรื่องอะไร (ภาพที่ ๓) ในที่นี้เราจะขอเลข ISBN


ภาพที่ ๒ รายการประวัติการขอใช้บริการต่างๆ


ภาพที่ ๓ เลือกบริการคำร้อง

ถ้าเราเคยขอไปแล้ว หน้าจอจะแสดงประวัติการขอหรือสถานะการขอ ถ้าต้องการขอใหม่ เลือกที่ ยื่นคำร้องใหม่ (ภาพที่ ๔)


ภาพที่ ๔ ยื่นคำร้องของเลข ISBN ใหม่

ระบบจะเข้าสู่กระบวนการขอเลข ISBN สังเกตที่ด้านบนแถบเมนู จะระบุขั้นตอนการขอเป็นลำดับ ซึ่งเราต้องดำเนินการตามลำดับ จะข้ามไม่ได้ (ภาพที่ ๕) ให้กรอกข้อมูลของหนังสือให้มากที่สุด หัวข้อใดที่มีเครื่องหมายดอกจันหมายถึงเป็นข้อมูลที่จำเป็น เมื่อกรอกเสร็จสิ้นแล้วจะเข้าสู่ ขั้นที่ 2 ตรวจสอบ ขั้นตอนนี้ระบบจะนำข้อมูลที่เรากรอกมาจัดเรียงในรูปแบบฟอร์ม เพื่อให้เราตรวจสอบอีกครั้ง


ภาพที่ ๕ กรอกข้อมูลของหนังสือโดยละเอียด

ขั้นที่ 3 ส่งแนบไฟล์ เป็นการส่งหลักฐานการผลิตหนังสือ สิ่งที่สำนักหอสมุดแห่งชาติ ต้องการประกอบด้วย (ภาพที่ ๖)
๑) หน้าปก และ หน้าปกใน ถ้าออกแบบยังไม่เสร็จสมบูรณ์ ก็ใช้แบบร่างทดแทนก่อนได้ แต่ต้องมีแนบไป

๒) หน้าลิขสิทธิ์และสารบัญ หากยังไม่ลงตัว เช่น เลขหน้า จำนวนหน้ายังไม่แน่นอน ก็ใช้แบบร่างหรือข้อมูลคร่าวๆ เท่าที่มีไปก่อนได้เช่นกัน อาจพิมพ์เป็นข้อความอย่างง่ายๆ ไม่ต้องออกแบบหรือจัดวางใดๆ ก็ได้ แต่ต้องมีแนบไป

สำหรับ หน้าลิขสิทธิ์ บางท่านอาจสงสัยว่าคือส่วนไหนของหนังสือ หน้านี้คือหน้าที่แสดงรายละเอียดทั้งหมดของหนังสือว่าชื่ออะไร ใครแต่ง จัดพิมพ์ที่ใด จำนวนเท่าใด ใครจัดจำหน่าย ฝ่ายที่รับผิดชอบมีใครบ้าง ฯลฯ ซึ่งเราจะเติมเลข ISBN ลงในหน้านี้ หากได้ออกแบบหน้านี้ไว้แล้วก็เว้นส่วนของ ISBN ไว้ แต่หากยังไม่ได้ออกแบบ ก็อาจส่งเป็นรายการอย่างคร่าวๆ ไปก่อนได้ แต่ต้องมีแนบไป

๓) เรื่องย่อ (Abstract) ส่วนนี้หากไม่มีก็ไม่เป็นไร


ภาพที่ ๖ แนบไฟล์ต่างๆ ในตัวอย่างนี้บรรณารักษ์เลือกใช้ไฟล์ PDF

เมื่อแนบไฟล์ที่จำเป็นครบถ้วนแล้ว ระบบจะเข้าสู่ขั้นที่ 4 บันทึกคำร้อง และจะแจ้งเลขที่คำร้องเพื่อให้เราใช้อ้างอิงเวลาที่ต้องการตรวจสอบ ระหว่างนี้หากทางสำนักหอสมุดแห่งชาติต้องการข้อมูลใดๆ เพิ่มเติม ก็จะติดต่อมาหาผ่านอีเมลที่ได้แจ้งไว้ หรือผ่านระบบโดยตรง ซึ่งเราจะตรวจสอบได้โดยกลับไปที่หน้าเมนูหลัก ส่วน ข้อความใหม่ จะแสดงว่ามีข้อความมาถึง และเราสามารถสนทนากับเจ้าหน้าที่ผ่านช่องทางนี้ได้เช่นกัน


ภาพที่ ๘ บันทึกคำร้อง เก็บเลขที่คำร้องไว้เพื่ออ้างอิง หรือจะสั่งพิมพ์เก็บไว้ก็ได้

ขั้นตอนคร่าวๆ การขอเลข ISBN ดูไม่ยุ่งยากใช่ไหมครับ หากต้องการทราบขั้นตอนแบบละเอียดยิบ ลองเข้าไปโหลดเอกสารของทางสำนักหอสมุดแห่งชาติได้ที่นี่ครับ https://bit.ly/2FvYClf

จากประสบการณ์ที่บรรณารักษ์เคยใช้บริการ เจ้าหน้าที่แจ้งว่าจะใช้เวลาประมาณสองสัปดาห์ แต่จริงๆ แล้วได้ค่อนข้างเร็วมาก เพียงหนึ่งสัปดาห์ก็ได้เลข ISBN เรียบร้อยแล้ว สะดวกสบายที่สุด

This entry was posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s