Category Archives: การตลาดกับห้องสมุด

เก็บตกการบรรยาย “การประชาสัมพันธ์กับห้องสมุด ทำอย่างไรจะประสบผลสำเร็จ”

เมื่อวันที่ ๒๘ พฤษภาคม มีโอกาสได้ไปบรรยายที่ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยรังสิต ซึ่งจัดเสวนาวิชาการและบริการสำหรับบรรณารักษ์และเจ้าหน้าที่ของสำนักฯ เป็นการพัฒนาบุคลากรและยังช่วยส่งเสริมประสิทธิภาพการทำงานของหน่วยงานได้ด้วย โดยหัวข้อที่ได้รับเชิญคือ “การประชาสัมพันธ์กับห้องสมุด ทำอย่างไรจะประสบผลสำเร็จ” สิ่งแรกที่คิดถึงเมื่อได้รับเชิญคือ เพราะเขามองว่าห้องสมุดสตางค์ทำประชาสัมพันธ์ได้ประสบผลสำเร็จ จึงใคร่รู้ว่าเราคิดอย่างไรและทำอย่างไร ตรงนี้ก็บังเกิดความภาคภูมิใจแก่หน่วยงานว่าเราได้กลายเป็นกรณีศึกษา หมายถึงว่ามีคนเห็นสิ่งที่เราทำว่าดี แต่เมื่อดีแล้วต้องอย่าให้เสีย ยิ่งต้องดีต่อไปเรื่อยๆ สิ่งที่คิดตามมาก็คือคำว่า “ประสบผลสำเร็จ” นั้น วัดกันที่ใด เป็นคำถามที่ชวนให้คิดว่าอย่างไรถึงเรียกว่าสำเร็จ ไม่ใช่เฉพาะในหัวข้อนี้ แต่กับทุกงานที่ทำเราก็ต้องพิจารณาด้วยเช่นกัน จึงนำแนวคิดนี้เป็นโจทย์ในการบรรยายเสียเลย ซึ่งไม่มีคำตอบให้หรอกครับ กลับส่งคำถามเพิ่มให้เขาเสียอีก เป็นการให้คำตอบด้วยคำถามก็คงไม่ผิดนัก ก็ไม่ต่างอะไรกับการตั้งเป้าหมายที่เดี๋ยวนี้ทุกองค์กรต้องมีการตั้งเป้ากันไว้ใช่ไหมครับ บางแห่งก็เรียกสวยๆ ว่าผลสัมฤทธิ์ จะเรียกอะไรก็ตามแต่มันก็คือจุดมุ่งหมายท้ายสุดในสิ่งที่เราทุ่มเททำลงไป การประชาสัมพันธ์ที่เป็นโจทย์นี้ก็เช่นเดียวกัน ผมเองก็ตอบแบบฟันธงไม่ได้หรอกว่าทำอย่างไร แต่แนะนำได้ว่ามันก็ขึ้นกับว่าเราประชาสัมพันธ์อะไรต่างหาก

Posted in การตลาดกับห้องสมุด, ห้องสมุด | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

การตลาดกับห้องสมุด: ห้องสมุดของหนังสือที่ไม่ถูกยืม

บรรณารักษ์ไปอ่านเจอบทความสั้นๆ ใน มติชนสุดสัปดาห์ ว่าด้วยเรื่องของนิทรรศการแปลกๆ ที่แมนฮัตตัน โดยเขาตั้งชื่อไว้น่าสนใจว่า “The Library of Unborrowed Books” ก็เลยมาลองค้นหารายละเอียดเพิ่มเติม จึงนึกสะท้อนถึงหนังสือที่มีอยู่ในห้องสมุด ว่ามีหลายเล่มเหมือนกันที่ไม่เคยถูกยืม หรือถูกยืมครั้งสุดท้ายก็นานเป็นชาติแล้ว   ศิลปินผู้จัดงานนี้เป็นชาวสวีดิช ชื่อว่า Meriç Algün Ringborg เขาไปขอหนังสือจาก Center for Fiction’s library (น่าจะอยู่ในนิวยอร์ก) โดยเขาคัดเฉพาะหนังสือที่ไม่มีคนยืมออกไปเลยแม้ซักครั้งเดียว เอามาจัดแสดงไว้ที่ Art in General ในแมนฮัตตัน นัยว่าเพื่อสะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าที่ถูกลืมเลือนของหนังสือ ขณะเดียวกันก็เป็นแรงกระตุ้นให้คนหันมาสนใจหนังสือที่ว่ากันว่า ไม่มีใครยืมไปอ่าน อย่างน้อยคนที่มาดูก็คงอยากจะรู้เหมือนกันว่าทำไมมันถึงไม่ถูกยืม และเผลอๆ มันจะถูกยืมไปอ่านก็เพราะงานนี้ล่ะ หนังสือที่นำมาจัดแสดงบางเล่มก็นึกไม่ถึงว่าจะไม่มีใครยืมจริงๆ … Continue reading

Posted in การตลาดกับห้องสมุด | Tagged , , , , | Leave a comment

การตลาดกับห้องสมุด: โครงการอ่านหนังสือด้วย QR Code ที่ออสเตรีย

หลายท่านคงเคยทราบข่าวการช้อปปิ้งรูปแบบใหม่ที่กำลังนิยมในเกาหลี คือการซื้อของผ่านสมาร์ทโฟน ไม่ใช่การซื้อของผ่านเว็บไซต์แบบทั่วๆ ไป แต่เขาใช้เทคโนโลยี QR Code ในการสั่งของโดยใช้สมาร์ทโฟนเป็นเครื่องมือ ตามสถานีรถไฟหรือย่านชุมชนของเกาหลี เขาจะมีแผงสินค้าติดตามจุดต่างๆ แผงที่ว่านี้เป็นเพียงโปสเตอร์รูปภาพ ไม่มีสินค้าจริงวาง สินค้าแต่ละชิ้นจะมี QR Code หรือ Barcode ติดไว้ ถ้าเราต้องการซื้อสินค้าชิ้นไหนก็ใช้สมาร์ทโฟนถ่าย Code เหล่านั้น ก็จะเป็นการสั่งสินค้า แล้วทางผู้จำหน่ายก็จะจัดส่งมาให้ถึงบ้าน สินค้าส่วนใหญ่ก็จะเป็นพวกสินค้าบริโภคทั่วๆ ไป ที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ข่าวว่าบริการแบบนี้ได้รับความนิยมมาก แล้วทางผู้จัดจำหน่ายรายใหญ่อย่าง Tesco ก็เห็นช่องทางในการทำการตลาด จึงกระโดดเข้ามาร่วมวงด้วยแล้ว หลายประเทศในยุโรปก็เริ่มใช้กันบ้างแล้วเหมือนกัน หากมองในแง่การตลาดนี่คือการจัดการเรื่อง Place หนึ่งในส่วนผสมทางการตลาดที่สำคัญอย่างได้ผลทีเดียว จำได้ไหมครับส่วนผสมทางการตลาดมีอะไรบ้าง ทฤษฎีโบราณ 4Ps ยังคงใช้ได้เสมอนะครับ ก็คือ … Continue reading

Posted in การตลาดกับห้องสมุด | Tagged , , , , , | Leave a comment

การตลาดกับห้องสมุด: ประสบการณ์ในการใช้สื่อออนไลน์กับงานประชาสัมพันธ์ห้องสมุด

เรามักจะชอบพูดกันเสมอว่าให้นำเอาสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media) มาประยุกต์ใช้กับงานห้องสมุด เพื่อให้ทันต่อยุคสมัย อีกทั้งมันยังมีประโยชน์อย่างเช่นสามารถกระจายข้อมูลได้ในวงกว้าง เขาถึงผู้ใช้ได้อย่างอิสระ ไม่มีค่าใช้จ่าย แล้วก็ยกเหตุผลโน่นนี่มากมายมาประกอบ แต่ลองย้อนมาถามตัวเองกันหรือยังว่าแล้วสิ่งที่จะสื่อออกไปนั้นคืออะไร ห้องสมุดโดยส่วนใหญ่มักจะใช้ Social Media ไปกับงานประชาสัมพันธ์ ซึ่งนั่นก็ถูกครับ และอาจจะเป็นอย่างเดียวที่ห้องสมุดจะสามารถทำได้บนสื่อออนไลน์ หากแต่คำว่า “ประชาสัมพันธ์” ควรจะมีความหมายที่มากไปกว่าแค่การบอกว่าห้องสมุดมีกิจกรรมอะไร มีทรัพยากรอะไร สิ่งหนึ่งที่ห้องสมุดทำได้และควรทำคือการสอดแทรกเนื้อหาสาระลงในไป “สาร” ที่เรา “สื่อ” ไปถึงผู้ใช้ ผมเห็นบ่อยๆ ว่าหลายองค์กรนิยมออกสื่อประชาสัมพันธ์ประเภทจุลสาร จดหมายข่าว และส่วนใหญ่เนื้อหาก็มักจะหนีไม่พ้นกิจกรรมต่างๆ ที่องค์กรได้ทำ อย่างกิจกรรม ๕ส. ไปบริจาคผ้าห่มให้คนดอย ไปช่วยพระกวาดลานวัด ไปบริจาคสิ่งของให้ที่นั่นที่นี่ ก็คือกิจกรรม CSR หรือไม่ก็กิจกรรมที่จัดขึ้นโดยองค์กรนั้นๆ ถามว่าแบบนี้ผิดด้วยเหรอ ไม่ผิดหรอกครับ … Continue reading

Posted in การตลาดกับห้องสมุด | Tagged , , , , , , | Leave a comment

การตลาดกับห้องสมุด : สื่อออนไลน์ จำเป็นแค่ไหนกับห้องสมุด

ผมจำได้ว่าเมื่อหลายปีก่อน บรรดากูรูทั้งหลายฟันธงว่าสื่อออนไลน์จะครองโลก แล้วก็พากันคาดการณ์ไปต่างๆ นานา เพียงไม่นานนักสื่อออนไลน์ก็เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของทุกคนไปเรียบร้อย แล้วกับงานห้องสมุดล่ะ มันจำเป็นแค่ไหน ก่อนอื่นผมอยากจะลองถามย้อนกลับไปก่อนว่าเราเข้าใจสื่อออนไลน์มากแค่ไหน อะไรคือสื่อออนไลน์ เราใช้มันเพื่ออะไร กลุ่มเป้าหมายคือใคร แล้วใครเป็นผู้ควบคุมดูแล จำกันได้ไหมครับเมื่อครั้งหนึ่งวงการห้องสมุดเห่อกันมากกับคำว่า ห้องสมุดดิจิทัล ตกลงมันคืออะไรครับ หลายคนคิดไปว่าก็คือการนำเอาเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้กับงานห้องสมุดก็เป็นห้องสมุดดิจิทัลแล้ว บางคนก็ไปให้ความสำคัญกับทรัพยากรหรืออะไรที่เป็นดิจิทัล บางคนก็รื้อเว็บไซต์ใหม่ให้ดูทันสมัย สรุปว่าห้องสมุดส่วนใหญ่ก็ยัดทุกสิ่งอันที่เป็นอิเล็กทรอนิกส์ (จำพวก E โน่น E นี่) เข้ามาในห้องสมุดแล้วก็ประกาศว่าฉันคือห้องสมุดดิจิทัล แต่พอเปิดเข้าไปดูก็เห็นมีแต่ลิงค์ ลิงค์ แล้วก็ลิงค์ เจออันนั้นดีอันโน้นดีก็เอามาผูกเข้ากับเว็บห้องสมุด จนกลายเป็นเว็บท่า (Portal Web) แบบนี้ผมค้นใน google เอาก็ได้ครับ

Posted in การตลาดกับห้องสมุด | Tagged , , , , | Leave a comment

การตลาดกับห้องสมุด : รู้เรา รู้เขา ชนะตั้งแต่ยังไม่รบ

‘ซุนวู’ เคยว่าไว้ รู้เขารู้เรา รบร้อยครั้งก็ชนะร้อยครั้ง ความจริงเป็นการเปรียบเทียบสอนให้รู้จักกำลังตนและกำลังฝ่ายตรงข้าม มิให้ประมาท ไม่ใช่เฉพาะแค่การศึกสงคราม แต่ในสมรภูมิชีวิตเราก็เอามาปรับใช้ได้เหมือนกัน เดือนพฤศจิกายนนี้ ที่ห้องสมุดสตางค์ได้รับเกียรติจากหน่วยงานระดับบิ๊กถึงสองแห่งแจ้งความประสงค์มาเยี่ยมเยียน ศึกษาดูงาน คือ ห้องสมุดธนาคารแห่งประเทศไทย และ สำนักหอสมุดมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ พอฟังชื่อสองหน่วยงานนี้แล้วเล่นเอาหลายคนเกร็ง โดยเฉพาะน้องๆ ที่สงสัยหนักหนาว่า “พวกเขาจะมาดูอะไรเรา” ตั้งวงสนทนาแลกเปลี่ยนความรู้กันอย่างเมามัน เล่าไปจะหาว่าคุย แต่ก่อนนั้นย้อนไปไม่ไกลสัก ๒-๓ ปี ห้องสมุดสตางค์ของเราให้การต้อนรับหน่วยงานต่างๆ ที่เข้ามาเยี่ยมเยียนดูงานเป็นประจำทุกเดือน ผมลองนั่งนับย้อนหลังไป ๕ ปีหลังสุด เอาอย่างที่เป็นทางการนะครับ มีหน่วยงานมาดูงานเราถึง ๕๐ ครั้ง ก็เฉลี่ยปีละ ๑๐ ครั้งทีเดียว นี่ยังไม่นับเคสที่มากันแบบฉุกเฉิน แวะมากันแบบไม่เป็นทางการ หรือไม่ก็มากันด้วยความสนิทสนมเป็นการส่วนตัว ซึ่งในทุกๆ … Continue reading

Posted in การตลาดกับห้องสมุด | Tagged , , , , , | Leave a comment

การตลาดกับห้องสมุด : ส่วนผสมทางการตลาดกับห้องสมุด (๑)

คุยเรื่องการตลาดมาตั้งหลายตอน ส่วนใหญ่มักจะว่ากันอย่างอ้อมๆ ด้วยประสบการณ์ที่เคยพบเจอมา คราวนี้ลองมาคุยในแง่ทฤษฎีกันเสียหน่อย ซึ่งทฤษฎีการตลาดนั้นมีร้อยแปดพันประการ ส่วนจะหยิบยกจากคัมภีร์บทไหน ตอนที่เท่าไหร่มาใช้ มันก็ขึ้นอยู่กับสถานการณ์และการตัดสินใจ ดังนั้นจึงจะขออนุญาตคุยเรื่องพื้นฐานที่น่าจะคุ้นเคยกันดีอย่างเรื่องของ ส่วนผสมทางการตลาด (Marketing Mix) ซึ่งมันสามารถเอามาปรับใช้กับงานห้องสมุดได้ ทุกท่านน่าจะคุ้นเคยกันอยู่กับทฤษฎีต้นแบบของการตลาดอย่าง 4Ps ที่ใช้สอนนักการตลาดมาอย่างยาวนาน (แนวคิดนี้มาจาก นีล บอร์เดน เมื่อปี ๑๙๖๔) แต่นั่นมันใช้ได้กับกลไกทางการตลาดในยุคก่อนโน้น เพราะโลกมันเปลี่ยน สังคมมันเปลี่ยน พฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยน 4Ps ที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นจากมุมมองจากฝั่งผู้ผลิตจึงล้าหลังไปเสียแล้ว ในยุคโน้นที่สินค้ายังไม่ได้มากมายอย่างปัจจุบัน สมมุติว่าคุณจะซื้อสบู่ซักก้อน เดินไปในห้างสรรพสินค้าคุณก็จะเห็นสบู่วางอยู่เต็มชั้นวางสินค้า ยี่ห้อก็มีเป็นสิบ แถมแต่ละยี่ห้อยังมีย่อยอีกหลายประเภท สำหรับผิวแห้ง ผิวมัน ผิวผสม สบู่เด็ก สบู่ล้างหน้าอย่างเดียว สบู่ฆ่าเชื้อ สารพัดสารเพ ต่างจากสมัยก่อนที่ประเภทของสบู่ที่วางขายในท้องตลาดมีแทบจะครบจำนวนนิ้วมือนับ … Continue reading

Posted in การตลาดกับห้องสมุด | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

การตลาดกับห้องสมุด : จะยากจะง่ายมันก็คุ้ม

ความ “ยาก-ง่าย” ของงานแต่ละชิ้นนั้นใครเป็นคนกำหนดครับ เราในฐานะผู้ให้บริการหรือผู้ใช้ในฐานะลูกค้า เคยอ่านเจอในหนังสือด้านการตลาดของคอลัมนิสต์ชื่อดังท่านหนึ่ง ได้เปรียบเทียบไว้น่าสนใจมากครับ เกี่ยวกับ “ความรู้สึก” ยากหรือง่ายของงานที่ทำ ซึ่งส่งผลกับตัวลูกค้า สมมุติว่าเราลืมกุญแจเข้าห้องหรือว่าลืมกุญแจไว้ในรถ เรียกช่างมาแต่ละทีเสียเงินไปร้อยนึงบ้าง สามร้อยบ้าง ทั้งที่บางครั้งช่างมาแคะสองกริ๊กก็เปิดได้แล้ว แต่นาทีนั้นเขาเรียกเท่าไหร่ก็ต้องยอมล่ะครับ แม้จะรู้สึกในใจว่าโดนขูดเลือดเสียแล้ว ทีนี้ถ้าช่างกุญแจมีทีท่าว่าแหม กุญแจนี่มันเปิดยากเสียจริงๆ ใช้เวลาเปิดนานสองนาน ถอนหายใจแล้วถอนหายใจเล่า กว่าจะเปิดได้หมดเหงื่อไปหลายปี๊บ เราเองก็ยืนลุ้นด้วยใจระทึกว่าจะเปิดได้ไหม จนเมื่อเปิดได้ ค่าแรงสอง-สามร้อยนั้นเราจะรู้สึกว่าถูกเสียเหลือเกินล่ะครับ เพราะเห็นอยู่ว่าขนาดมืออาชีพมาเอง ยัง “ยาก” เสียขนาดนั้น ผมชอบการเปรียบเทียบของคอลัมนิสต์ท่านนี้มากเลยครับ มันเป็นธรรมชาติของการตลาดเลยล่ะ ถ้าเรารู้สึกว่าสินค้าหรือบริการนั้นกว่าจะทำออกมาได้ ต้องผ่านขั้นตอนพิถีพิถันหลายกระบวนท่า แต่พอเห็นตัวเลขในใบเสร็จแล้วเราก็ยินดีจ่าย เพราะรู้สึกว่ามันคุ้มค่า ไม่งั้นลองดูรายการ ‘ทีวี แชมเปี้ยน’ สิครับ กว่าจะได้บะหมี่สักชาม ซูชิสักชิ้น … Continue reading

Posted in การตลาดกับห้องสมุด | Tagged , , , , | Leave a comment