Category Archives: บรรณารักษ์ชวนรู้

บรรณารักษ์ชวนรู้: รู้จักกับกระดาษ

กระดาษที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้มีหลากหลายประเภท และมีคุณสมบัติเหมาะกับงานที่ต่างกันด้วย ตั้งแต่กระดาษบอบบางอ่านแล้วทิ้งเลยอย่าง หนังสือพิมพ์ ใบปลิว กระดาษพิมพ์หนังสือทั่วไป ไปจนถึงกระดาษเนื้อหนาเหนียว ใช้พิมพ์สีสวยงาม บรรณารักษ์จะพาไปรู้จักกับกระดาษที่เราคุ้นเคยกันในชีวิตประจำวันกัน กระดาษบรู๊ฟ หรือ กระดาษ Newsprint ชื่อบ่งบอกแล้วว่าใช้พิมพ์ข่าว หรือก็คือกระดาษหนังสือพิมพ์นั่นเอง กระดาษชนิดนี้ใช้เส้นใยขนาดเล็ก หรืออาจใช้เยื่อกระดาษเก่ามาผสมรวมกัน มีน้ำหนักเบา 30-50 แกรม เท่านั้น เนื้อบาง สีออกเหลืองน้ำตาล ดูไม่สะอาดตาเท่าไหร่ บอบบาง ขาดง่าย นำมาใช้กับงานที่ไม่เน้นคุณภาพนักอย่างเช่น หนังสือพิมพ์ ใบปลิวบางชนิด เป็นต้น

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้ : น้ำหนักกระดาษ

ครั้งก่อนบรรณารักษ์ชวนทุกท่านรู้จักกับขนาดกระดาษมาตรฐานไปแล้ว คราวนี้มาทำความรู้จักกับน้ำหนักกระดาษกันบ้าง ทุกท่านน่าจะคุ้นเคยกับตัวเลข แกรม ที่ระบุไว้ข้างกล่องกระดาษ หรือถ้าใครที่ต้องประสานกับโรงพิมพ์เพื่อผลิตเอกสารก็คงคุ้นเคยตัวเลขเหล่านี้กันดี ว่าแต่ว่ามันคืออะไรกัน น้ำหนักกระดาษที่ว่านี้มีหน่วยเป็น แกรม หรือ กรัม ท่านใดที่ใช้กระดาษพิมพ์เอกสารบ่อยๆ ลองมองตัวเลขข้างห่อ จะเห็นตัวเลข 80 gsm ไม่ได้หมายความว่ากระดาษแต่ละแผ่นจะมีน้ำหนัก 80 แกรม แต่หมายถึงน้ำหนักของกระดาษในขนาดพื้นที่ 1 ตารางเมตร ที่ต้องเทียบจากพื้นที่ 1 ตารางเมตร เป็นไปตามขนาดมาตรฐาน ISO216 นั่นเอง กระดาษ A4 ที่ขายในท้องตลาดเป็นขนาด 80 gsm สาเหตุที่ใช้น้ำหนักเป็นแกรมเป็นมาตราวัดเนื่องจากกระดาษมีความหนาน้อยจนเกินกว่าจะวัดได้ ก็คือบางมากนั่นเอง จึงเลี่ยงมาใช้การวัดจากน้ำหนักแทนโดยเทียบจาก ISO216 ดังที่กล่าวไป ดังนั้น หากเราเลือกใช้กระดาษที่มีจำนวนแกรมสูง … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ขนาดกระดาษ A

สงสัยกันไหมว่าหนังสือที่เราอ่านอยู่ทุกวันมีขนาดเท่าไหร่ หรือกระดาษที่เราใช้ปริ้นท์งานกันทุกวันนี้ ทำไมเรียก A4 กระดาษที่เราใช้กันทุกวันนี้มีหลากหลายขนาด ลองจินตนาการว่าถ้าต่างคนต่างกำหนดขนาดตามใจฉัน จะเกิดความสับสนแค่ไหน ก็เลยมีการกำหนดขนาดกระดาษเป็นมาตรฐานขึ้น คือ ISO216 ใช้กันทั่วโลก จะมีเพียงสหรัฐอเมริกาและแคนาดาที่ไม่เข้าพวกด้วย โดย ISO216 แบ่งกระดาษออกเป็น 2 ซีรี่ส์ คือ A และ B

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้ : หนังสือหายาก

หลายห้องสมุดอาจจะมีการแยกประเภท “หนังสือหายาก” (Rare Books) เก็บไว้ในห้องสมุดโดยส่วนใหญ่เรามักจะจำแนกประเภทหนังสือหายากกันตามการใช้งานหรือตามความเข้าใจกันเองว่าคือหนังสือที่หาอ่านได้ยาก หรือหาซื้อได้ยาก ซึ่งต้องเป็นหนังสือที่มีคุณค่าในด้านใดด้านหนึ่ง ดังนั้น หนังสือหายากของห้องสมุดหนึ่ง อาจเป็นหนังสือทั่วไปสำหรับห้องสมุดอื่นก็ได้ ตรงนี้ขึ้นกับการพิจารณาของแต่ละห้องสมุดที่จะบอกว่าเล่มใดคือหนังสือหายากหรือไม่นั่นเอง แต่ถ้าจะว่ากันตามหลักเกณฑ์แล้ว หนังสือหายากก็มีขอบเขตที่ถูกกำหนดไว้เหมือนกัน สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร ระบุคำจำกัดความไว้ในเอกสาร ความรู้ด้านการอนุรักษ์หนังสือหายาก พ.ศ. ๒๕๕๑ ว่า คือหนังสือที่มีคุณค่าทั้งด้านเนื้อหาและด้านการพิมพ์ ใช้เพื่อการศึกษาวิจัยขั้นสูงซึ่งผู้ค้นคว้าไม่สามารถหาได้จากห้องสมุดทั่วไปและไม่มีจำหน่ายในท้องตลาด ซึ่งมีการแบ่งประเภทเอาไว้ดังนี้

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ใช้ Crossref ช่วยเขียนบรรณานุกรม

“ท่านประสบปัญหาในการเขียนบรรณานุกรมใช่หรือไม่!?” … บรรณารักษ์ไม่ได้มาเสนอขายอะไรครับ แต่จะมาแนะนำฟังก์ชั่นการใช้งาน Crossref หนึ่งในฐานข้อมูลบรรณานุกรมยอดนิยมแห่งหนึ่ง ซึ่งนอกจากจะทำหน้าที่เชื่อมโยงข้อมูลบรรณานุกรมผลงานวิชาการจากฐานข้อมูลและสำนักพิมพ์ต่างๆ แล้ว Crossref ยังนำเสนอรูปแบบการเขียนบรรณานุกรมหลากหลายแบบให้เราเลือกใช้ด้วย เริ่มแรกต้องมีข้อมูลของผลงานที่เราต้องการเขียนบรรณานุกรมก่อน จะเป็นชื่อบทความ (Title) ก็ได้ หรือจะเป็น DOI ของบทความก็ได้ หรือจะเป็นข้อมูลอะไรก็ได้เกี่ยวกับบทความที่เราต้องการ โดยอาจ search จากตัว Crossref เลยก็ได้ แต่หากมี Citation ที่ครบถ้วนไว้แล้วก็จะสะดวกกว่า (รูปที่ 1) เริ่มใช้งานโดยเข้าไปที่ http://search.crossref.org หากเรามีข้อมูลของบทความแล้วก็กรอกลงไปในช่อง search ได้เลย ตามตัวอย่างในภาพ บรรณารักษ์ลองค้นจาก Title (รูปที่ 1)

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้ : ของดียัง (พอ) มีฟรี

ฐานข้อมูลฟรี (Free Databases) ฐานข้อมูลฟรีที่ว่านี้บรรณารักษ์ขอแบ่งออกเป็น 1) สืบค้นฟรี แต่ไม่ได้ fulltext 2) สืบค้นฟรีและได้ Fulltext แบบแรกคือ สืบค้นฟรีแต่ไม่ได้ Fulltext ที่รู้จักกันมากๆ เช่น ScienceDirect คือเข้าไปค้นหา Reference ได้ แต่จะดึง fulltext ออกมาไม่ได้ ต้องเป็นสมาชิกหรือเสียค่าใช้จ่าย แบบที่สองคือ สืบค้นฟรีและได้ Fulltext เช่น PubMed, SpringerLink, HighWire Press เป็นต้น ฐานเหล่านี้จะเปิดให้ดึง Fulltext ได้บางรายการ ไม่ใช่ทั้งหมด ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของแต่ละวารสารหรือแต่ละบทความ

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: หาค่า Impact Factor จาก ScienceDirect

การค้นหาค่า Impact Factor นั้น นอกจากจะค้นหาได้จากฐานข้อมูล JCR แล้ว เดี๋ยวนี้ฐานข้อมูลของสำนักพิมพ์หลายแห่งต่างระบุค่า IF ของวารสารเอาไว้เพื่อเรียกความสนใจกับนักวิจัยทั้งหลาย อีกทั้งยังช่วยอำนวยความสะดวกในกรณีที่บางหน่วยงานที่ไม่ได้บอกรับฐานข้อมูล JCR สำนักพิมพ์เก่าแก่และมีชื่อเสียงอย่าง Elsevier ก็ระบุค่า IF ไว้ในฐาน ScienceDirect ด้วยเช่นกัน รวมถึงค่าดัชนีคุณภาพวารสารตัวอื่นๆ ที่จำเป็นด้วย ลองมาดูกันว่ามีวิธีค้นหาอย่างไร ขั้นแรกต้องมั่นใจเสียก่อนว่าวารสารที่เราต้องการใช้งานนั้นเป็นของสำนักพิมพ์ Elsevier ซึ่งสามารถตรวจสอบได้จากฐานข้อมูล ScienceDirect เข้าไปในส่วนของ Journals (1) จากนั้นเลือกหาวารสารที่ต้องการ โดยฐานข้อมูลจะจำแนกตามสาขาวิชาไว้ให้ทางซ้ายมือ (2) ส่วนรายชื่อวารสารจะเรียงตามลำดับอักษร ภาพที่ 1 แสดงหน้าการค้นหาวารสารจาก ScienceDirect

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | 1 Comment

บรรณารักษ์ชวนรู้ : ค้นหา Open Access Journal ใน ScienceDirect

วารสารประเภท Open Access เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่น่าสนใจ เนื่องจากสามารถเข้าถึงได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย หลายๆ สำนักพิมพ์ต่างก็เพิ่มทางเลือกให้กับนักวิจัยด้วยการเพิ่มวารสารประเภทนี้เข้าไปในฐานข้อมูล อย่างเช่น ScienceDirect ของ Elsevier ที่ได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่นักวิจัยชาวไทย ลองมาดูขั้นตอนง่ายๆ ในการค้นหาวารสาร OA กันดีกว่า เริ่มต้นเข้าไปที่เว็บไซต์ http://www.sciencedirect.com จากนั้นคลิกเลือกที่เมนู Journal ด้านบนสุดของหน้าจอ (1)

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้, E-Databases | Tagged , , , , , | Leave a comment