Category Archives: บรรณารักษ์ชวนรู้

บรรณารักษ์ชวนรู้: ขั้นตอนการขอเลข ISBN

เดี๋ยวนี้การขอ ISBN (เลขมาตรฐานสากลประจำหนังสือ) ง่ายและสะดวกขึ้นกว่าสมัยก่อนมาก หลังจากที่ สำนักหอสมุดแห่งชาติ นำเอาระบบบริการอิเล็กทรอนิกส์มาใช้มากขึ้น ลองมาดูขั้นตอนการขอเลข ISBN จากสำนักหอสมุดแห่งชาติกัน ก่อนอื่น ต้นฉบับหนังสือควรจะสำเร็จแล้วสักส่วนหนึ่ง อาจจะยังไม่เสร็จสมบูรณ์ก็ได้ รวมถึงข้อมูลต่างๆ ที่จำเป็นต่อกระบวนการผลิตหนังสือ ซึ่งผู้จัดทำจำเป็นต้องเตรียมไว้ให้พร้อม อาทิ ผู้รับผิดชอบการจัดทำ ชื่อผู้แต่งทั้งหมด โรงพิมพ์ ที่อยู่ หน้าสารบัญ หน้าลิขสิทธิ์ ฯลฯ (บางส่วนอาจจะยังไม่เรียบร้อย เช่น หน้าปก หน้าสารบัญ อาจใช้แบบร่างไปก่อนได้ หากไม่แน่ใจสามารถสอบถามเจ้าหน้าทีผ่านทางออนไลน์ได้) ภาพที่ ๑ เริ่มเข้าใช้บริการ e-service ที่เว็บไซต์ http://www.e-service.nlt.go.th (ภาพที่ ๑) จากนั้นสมัครสมาชิกเพื่อเข้าสู่ระบบ ขั้นตอนไม่ยุ่งยาก … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: เครื่องราชกกุธภัณฑ์

กกุธภัณฑ์ หรือ เครื่องราชกกุธภัณฑ์ คือ เครื่องใช้สำหรับพระมหากษัตริย์ แต่มีความสำคัญยิ่งเพราะเป็นเครื่องหมายแห่งความเป็นพระราชาธิบดี จึงเป็นสิ่งที่จะต้องนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก การถวายเครื่องราชกกุธภัณฑ์ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเป็นประเพณีสืบเนื่องมาจากลัทธิพราหมณ์ ที่มีพราหมณ์ (พระมหาราชครู) เป็นผู้กล่าวคำถวาย ตามคติความเชื่อว่าพระมหากษัตริย์เป็นสมมุติเทพ เครื่องราชกกุธภัณฑ์จึงล้วนเป็นสัญลักษณ์แห่งเทพทั้งสิ้น ประกอบด้วย เครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ ที่มาภาพ สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ. (๒๕๕๔). ราชาศัพท์. กรุงเทพ : สำนักงาน. ๑. พระมหาเศวตฉัตรหรือพระนพปฎลมหาเศวตฉัตร เป็นฉัตร ๙ ชั้น หุ้มผ้าขาวมีระบาย ๓ ชั้น ขลิบทองแผ่ลวด มียอด พระมหาเศวตฉัตรนี้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรับสั่งให้หุ้มด้วยผ้าขาวแทนตาด ถือเป็นเครื่องราชกกุธภัณฑ์ที่สำคัญยิ่งกว่าราชกกุธภัณฑ์อื่น ๆ และในรัชกาลปัจจุบันทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นำขึ้นถวายที่พระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรหลังจากทรงรับน้ำอภิเษกแล้ว จากนั้น เจ้าหน้าที่สำนักพระราชวังก็เชิญไปปักกางไว้เหนือพระที่นั่งภัทรบิฐ … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

พระราชพิธีบรมราชาภิเษกเป็นพระราชพิธีขึ้นครองราชสมบัติของพระมหหากษัตริย์สมัยก่อนเรียกว่า “ราชาภิเษก”สำหรับการขึ้นครองราชสมบัติของพระมหากษัตริย์ตามโบราณราชประเพณีมีลักษณะ  ๕ ประการ คือ ๑. อินทราภิเษก คือ พระราชพิธียอยกพระเจ้าแผ่นดินดุจพระอินทร์ ผู้เป็นจักรพรรดิราชแห่งสวรรค์ มีปรากฎในมณเฑียรบาลสมัยอยุธยาตอนต้น เมื่อสมเด็จจอมอมรินทราธิราช (พระอินทร์) นำเครื่องปัญจกกุธภัณฑ์ทั้งห้ามาถวายพร้อมด้วยพระพิชัยราชรถและฉัตรทิพยโอภาส หรือถือเสมือนว่าพระอินทร์ทรงสถาปนาให้เป็นพระมหากษัตริย์ ๒. โภคาภิเษก คือ การขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ของผู้มีชาติตระกูลพราหมณ์ที่บริบูรณ์ด้วยโภไคยไอศุริยสมบัติ หรือเป็นชาติตระกูลมหาเศรษฐี มียศบริวารและทรัพย์สมบัติอันรุ่งเรือง สามารถปกครองอาณาประชาราษฎร์ทั้งหลายให้มีความผาสุกได้ ๓. ปราบดาภิเษก คือ การใช้อำนาจรบพุ่งหักหาญจนมีชัยชนะเหนือข้าศึกศัตรู  สามารถสร้างความเป็นปึกแผ่นมั่นคงให้แก่ชาติและอาณาประชาราษฎร์ทั้งหลายได้ ๔. ราชาภิเษก คือ การขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์จากการสืบราชสันตติวงศ์ตามราชประเพณี ๕. อุภิเษก คือ การขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์จากการมงคลวิวาหะอุภิเษก (แต่งงาน) โดยสมเด็จพระบิดามารดาของสองฝ่ายที่มีชาติตระกูลเสมอกันนำพระโอรสและพระธิดามาแต่งงานกัน  แล้วให้ขึ้นปกครองบ้านเมือง ตามตำราโบราณได้กำหนดเครื่องสำหรับราชาภิเษกไว้ ๕ … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: รีวิว ฐานข้อมูล Thai Digital Collection (TDC)

ฐานข้อมูล Thai Digital Collection (TDC) เป็นฐานข้อมูลที่ให้บริการเอกสารฉบับเต็มในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ประกอบด้วยวิทยานิพนธ์ รายงานวิจัย บทความวิชาการ ข่าว ฯลฯ จากห้องสมุดมหาวิทยาลัยและหน่วยงานต่างๆ ในประเทศ ภายใต้ เครือข่ายความร่วมมือพัฒนาห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา (ThaiLis) ของ สกอ. (รูปที่ ๑) ช่วงปลายปี ๒๕๖๑ มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบ (Template) ของฐานข้อมูลให้ดูทันสมัยและใช้งานง่ายยิ่งขึ้น (รูปที่ ๑) วิธีการสืบค้นเบื้องต้นเพียงแค่กรอกคำค้นลงในช่องสืบค้น หากมีคำค้นมากกว่าหนึ่ง ก็เลือกใช้ Advanced Search (รูปที่ ๒) ซึ่งนอกจากจะเพิ่มคำค้นได้แล้ว ยังสามารถกำหนดขอบเขตการสืบค้นเพิ่มเติมได้ เช่น ปีที่จัดทำเอกสาร ปีที่เผยแพร่ สถาบันที่สร้างผลงาน … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: วิเคราะห์ผลการสืบค้นกับ Web of Science

เดี๋ยวนี้หลายๆ ฐานข้อมูลไม่ได้เพียงแต่ค้นข้อมูลผลงานวิจัยเท่านั้น แต่จะเพิ่มฟังก์ชั่นเพื่อการวิเคราะห์ผลการสืบค้น สำหรับนักวิจัยนำไปใช้ประโยชน์ สำหรับบางฐานข้อมูลก็อาจจะมีฟังก์ชั่นนี้มาแต่เดิม เพียงแต่ปรับปรุงให้ใช้ได้ง่ายขึ้น วิเคราะห์ข้อมูลได้มากขึ้น จนกลายเป็นจุดขายไปเลยก็มี วันนี้บรรณารักษ์หยิบเอา Web of Science ฐานข้อมูลสำคัญสำหรับนักวิจัยมานำเสนอฟังก์ชั่นการวิเคราะห์ผลการสืบค้นอย่างง่ายๆ ให้ชม เริ่มต้นจากหน้าผลการสืบค้น (รูปที่ 1) เมื่อได้ผลการสืบค้นที่พอใจแล้ว ให้คลิกเลือกที่คำสั่ง Analyze Results ที่มุมบนด้านขวา (ขั้นตอนที่ 1)

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ลดขนาด PDF File ง่ายนิดเดียว

บ่อยครั้งที่บรรณารักษ์ต้องสแกนเอกสารหรือหนังสือจำนวนมากเพื่อทำเป็น e-book ซึ่งพอรวมเล่มเป็นไฟล์ PDF แล้ว พบว่ามีขนาดที่ใหญ่มากจนใช้งานลำบาก วิธีแก้ไขก็คือต้องปรับค่าความละเอียดในการสแกนให้ต่ำลง แต่ผลที่ตามมาก็คือคุณภาพของเนื้อหาที่อาจจะไม่คมชัด ยังมีอีกวิธีการหนึ่งที่ช่วยลดขนาดไฟล์ PDF ให้น้อยลงได้อย่างสะดวกด้วยโปรแกรม Adobe Acrobat DC ลองมาทดสอบดูไปพร้อมๆ กัน ตัวอย่างที่บรรณารักษ์นำมาทดสอบคือ หนังสือ 6 ทศวรรษ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ต้นฉบับสร้างด้วยโปรแกรม Adobe InDesign หนา 400 หน้า (รวมปก) หน้าสีประมาณ 60 หน้า ภาพประกอบทั้งเล่มเกือบ 200 ภาพ เมื่อรวมเล่มเป็นไฟล์ PDF แล้ว มีขนาด 122 … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: สิงโตคู่ที่ NY Public Library

เชื่อว่านักอ่านทั้งหลายน่าจะผ่านตากับรูปปั้นสิงโตคู่ที่หมอบเฝ้าอยู่ที่ทางเข้า หอสมุดประชาชนนิวยอร์ก เจ้ารูปปั้นสิงโตนี้เป็นอีกหนึ่งสัญลักษณ์ของมหานครนิวยอร์กที่ชาวอเมริกันหรือนักท่องเที่ยวถ้าได้ไปหอสมุดก็มักจะเก็บภาพคู่ด้วยเสมอๆ และมันก็กลายเป็นตราสัญลักษณ์ของหอสมุดแห่งนี้ด้วย . สิงโตสองตัวนี้อยู่คู่กับหอสมุดประชาชนนิวยอร์กมาตั้งแต่ ค.ศ. ๑๙๑๑ มีชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการในช่วงแรกคือ Leo Astor และ Leo Lenox โดยตั้งชื่อตามสองมหาเศรษฐีผู้ให้การสนับสนุนหอสมุดในยุคเริ่มต้นคือ John Jacob Astor และ James Lenox ผู้คนส่วนใหญ่มักเรียกว่า Lady Astor and Lord Lenox ทั้งที่ความจริงแล้วมันทั้งคู่ต่างเป็นตัวผู้ . ต่อมาในปี ๑๙๓๐ เป็นช่วงเวลาที่เศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกาตกต่ำสุด นายกเทศมนตรีแห่งนิวยอร์ก Fiorello LaGuardia ได้ตั้งชื่อใหม่แก่สิงโตคู่นี้ว่า Patience and Fortitude มีความหมายว่า … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้ : ครุย สัญลักษณ์แสดงวิทยฐานะของไทย

เสื้อครุย หมายถึง เสื้อชนิดหนึ่ง มีหลายแบบ ในสวมหรือคลุม เป็นเครื่องประกอบเกียรติยศหรือแสดงหน้าที่ในพิธีการหรือแสดงวิทยฐานะ (พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔) มีหลักฐานในสมัยกรุงศรีอยุธยาเมื่อสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โปรดเกล้าฯ ให้พระวิสูตรสุนทร (โกษาปาน) เป็นราชทูตออกไปเจริญทางพระราชไมตรีกับพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ แห่งประเทศฝรั่งเศส ปรากฎความในประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๕๗ ที่กล่าวถึงการสวมเสื้อครุยว่า “…ท่านราชทูตจึงได้แต่งตัวสำหรับราชทูตอย่างเต็มยศตามธรรมเนียมของบ้านเมืองไทยคือสวมเสื้อเยียระบับ มีกลีบทองและดอกไม้ทอง และสวมเสื้อครุย…” สมัยรัชกาลที่ ๑ น่าจะมีแบบเสื้อครุยอันเป็นมาตรฐานมาแต่เดิมแล้ว ปรากฎในพระราชบัญญัติ จุลศักราช ๑๑๖๒ ความตอนหนึ่งว่า “…อย่างธรรมเนียมแต่ก่อนสืบมา จะนุ่งผ้าสมปักท้องนากแลใส่เสื้อครุยกรองคอ กรองต้นแขน กรองปลายแขน จะคาดรัดประคดหนามขนุนได้แต่มหาดไทย กลาโหม จตุสดมภ์ … ทุกวันนี้ข้าราชการผู้น้อยนุ่งห่มมิได้ทำตามอย่างธรรมเนียมแต่ก่อน..แต่นี้สืบไปเมื่อหน้า…ห้ามอย่าให้ข้าร้าชการผู้น้อยใส่เสื้อครุยกรองคอ กรองสังเวียน … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | 1 Comment