Category Archives: บรรณารักษ์ชวนรู้

บรรณารักษ์ชวนรู้: เวลามาตรฐานประเทศไทย

แต่เดิมนั้นคนไทยวัดเวลาโมงยามโดยตั้งอ่างน้ำลอยกะลามะพร้าว เรียกว่า นาฬิเก เมื่อน้ำเข้ารูกะลาจนเต็มและจมลงก็นับเป็น ๑ ชั่วโมงนาฬิกา ซึ่งการวัดเวลาแบบนี้ไม่ได้เป็นไปตามมาตรฐานสากล ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ทั่วโลกยังไม่มีการกำหนดเวลาสากล กว่าที่จะมีการกำหนดเวลามาตรฐานเมืองกรีนิชก็เมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๗ (ค.ศ. ๑๘๘๔) แต่ที่ประเทศไทยเรามีการกำหนดเวลามาตรฐานใช้กันก่อนแล้ว โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาเวลามาตรฐานขึ้นในประเทศไทย ทรงค้นคว้าและทรงสร้าง พระที่นั่งภูวดลทัศไนย ขึ้นเป็นหอนาฬิกาหลวง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ “พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย” ทรงกำหนดเส้นแวงให้ผ่านจุดหนึ่งในพระบรมมหาราชวังเป็นเส้น ๑๐๐ องศาตะวันออก เป็นเส้นแวงหลักของประเทศไทยในสมัยนั้น โปรดเกล้าฯ ตั้งเจ้าหน้าที่รักษาเวลามาตรฐาน ซึ่งถือว่าเป็นตำแหน่งงานทางวิทยาศาสตร์ของไทยชุดแรก คือตำแหน่งพันทิวาทิตย์ ทำหน้าที่เทียบเวลาตอนกลางวันจากดวงอาทิตย์ และตำแหน่งพันพินิตจันทรา เทียบเวลาตอนกลางคืนจากดวงจันทร์ ปัจจุบันแม้ประเทศไทยจะใช้เวลามาตรฐานกรีนิช แต่ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เคยใช้เวลามาตรฐานกรุงเทพ (Bangkok … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ค้นหาวารสาร OA ใน ScienceDirect (ตอนที่ 2)

การค้นหาผลงานวิจัยจากวารสารแบบเสรี (Open Access Journals) จากฐานข้อมูล ScienceDirect นอกจากจะเลือกค้นจากชื่อวารสารแล้ว เรายังสามารถค้นหาบทความวิจัยจากคำค้นได้อีกด้วย เริ่มต้นที่หน้าแรกของ ScienceDirect (ภาพที่ 1) เราค้นหาบทความที่ต้องการโดยใช้คำค้น หรือข้อมูลอื่น ๆ เท่าที่เรามี หรือจะใช้การสืบค้นขั้นสูง (Advanced Search) ก็ได้ ภาพที่ 1 จากนั้นระบบจะแสดงผลการสืบค้น (ภาพที่ 2) ด้านซ้ายของหน้าจอจะมีเมนูคำสั่งสำหรับคัดกรองผลการสืบค้น ด้านล่างสุดจะมีเมนู Access Type เพื่อให้เราเลือกประเภทของผลลัพธ์ ประกอบด้วย (A) – Open Access คือ คัดเฉพาะบทความที่เป็น Open Access ซึ่งสามารถเข้าถึงบทความฉบับเต็มได้ฟรี … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ค้นหาวารสาร OA ใน ScienceDirect (ตอนที่ 1)

กระแสการใช้งานวารสารแบบเสรี หรือ Open Access Journals (OA) มีมาอย่างต่อเนื่อง หลายสำนักพิมพ์เพิ่มสัดส่วนการให้บริการวารสาร OA มากขึ้น ที่เคยมีก็เพิ่มจำนวน ฐานข้อมูลยอดนิยมอย่าง ScienceDirect ก็สามารถค้นหาวารสาร OA ได้เหมือนกัน เราสามารถค้นหาวารสาร OA ในฐานข้อมูล ScienceDirect ได้โดยคลิกเลือกที่เมนู Journals & Books ที่มุมบนด้านขวาของหน้าจอแรกจาก https://www.sciencedirect.com (ภาพ 1) จากนั้นระบบจะพาเราเข้ามาในส่วนของรายการวารสารและหนังสือ ซึ่งจากการค้นล่าสุดเมื่อเดือนสิงหาคม 2019 SD แจ้งว่ามีวารสารจำนวน 4,120 รายการ และหนังสือจำนวน 29,046 รายการ ภาพ 1 … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: เก็บตกโครงการสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุฯ มหาวิทยาลัยมหิดล

เมื่อวันที่ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๒ ได้รับโอกาสเข้าร่วมกิจกรรมโครงการสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล ได้ร่วมฟังการเสวนาในหัวข้อ จดหมายเหตุมหาวิทยาลย ในมุมมองนักจดหมายเหตุ วิทยากรโดย อาจารย์จุฑาทิพย์ อังศุสิงห์ ผู้อำนวยการสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ท่าน ผอ.จุฑาทิพย์ เล่าย้อนให้ฟังว่าแม้ว่าเรื่องของงานจดหมายเหตุจะมีความสำคัญอย่างยิ่ง แต่กว่าจะมีพกฎหมายออกมารองรับก็ต้องรอจนถึง พ.ศ. ๒๕๕๖ กว่าจะมี พระราชบัญญัติจดหมายเหตุแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๖ นึกไปก็่น่าหดหู่ที่เรื่องใหญ่ระดับชาติต้องรอเป็นชาติกว่าจะได้รับการยอมรับในสภา เอาเถิด เพราะถึงอย่างไรกระบวนการจัดการเกี่ยวกับจดหมายเหตุก็เดินหน้ามาอย่างต่อเนื่องตามครรลอง ถึงจะมีการจัดสัมมนาอยู่หลายครั้ง แต่ทุกครั้งก็ยังคงต้องมีหัวข้ออธิบายทำความเข้าใจเรื่องคำจำกัดความของ เอกสารจดหมายเหตุ เพราะผู้ปฏิบัติงานหลายท่านก็มิได้เป็นนักจดหมายเหตุมืออาชีพ จึงควรแล้วที่จะต้องทำความเข้าใจให้ตรงกันเสียก่อน ส่วนท่านที่ทราบอยู่แล้วก็ควรส่งต่อความเข้าใจนั้นให้คนรุ่นหลังต่อไปด้วย

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ค้นหาสิทธิบัตรด้วย Scopus

ฐานข้อมูล Scopus เป็นหนึ่งในฐานข้อมูลยอดนิยมสำหรับการค้นหาข้อมูลผลงานวิจัย ครอบคลุมทุกสาขาวิชา จากวารสารวิชาการจำนวนหลายพันรายการ แต่นอกเหนือจากผลงานวิจัยแล้ว Scopus ยังใช้ค้นหาสิทธิบัตร (Patent) ได้ด้วย นอกจากงานวิจัยแล้ว สิทธิบัตร เป็นส่วนหนึ่งที่มีความสำคัญในการค้นคว้าและพัฒนานวัตกรรม การค้นหาสิทธิบัตรมีความใกล้เคียงกับการค้นหาผลงานวิจัย สำหรับ Scopus วิธีการค้นหาใช้ Platform เดียวกัน โดยการใช้คำสำคัญ (keyword) ค้นหา (รูปที่ 1) รูปที่ 1 จากตัวอย่างพบว่าพบงานวิจัย 298 รายการ เมื่อต้องการค้นหาเฉพาะสิทธิบัตร ให้เลือกที่เมนูด้านบน View Patent Results (A) ซึ่งสังเกตได้ว่าจำนวนผลลัพธ์จะแตกต่างจากจำนวนงานวิจัย อาจจะมากกว่าหรือน้อยกว่า หรือบางครั้งอาจจะไม่พบผลงานวิจัย แต่ค้นพบว่ามีสิทธิบัตร

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: สิทธิบัตร คืออะไร?

สิทธิบัตร ความหมายตามพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. ๒๕๒๒ แก้ไขเพิ่มเติมโดย พ.ร.บ.สิทธิบัตร (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๒ หมายถึง หนังสือสำคัญที่ออกให้เพื่อคุ้มครองการประดิษฐ์หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์ กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ ให้ความหมายว่า หนังสือสำคัญที่รัฐออกให้เพื่อคุ้มครองการประดิษฐ์ (Innovation) หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์ ที่มีลักษณะตามที่กฎหมายกำหนด เป็นสิทธิพิเศษที่ให้ผู้ประดิษฐ์คิดค้นหรือผู้ออกแบบผลิตภัณฑ์มีสิทธิที่จะผลิตสินค้า จำหน่ายสินค้าแต่เพียงผู้เดียว ในช่วงระยะเวลาหนึ่ง องค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (WIPO: World Intellectual Property Organization) ให้นิยามว่า สิทธิตามกฎหมายซึ่งออกโดยเจ้าหน้าที่รัฐให้แก่บุคคลที่ยื่นคำขอรับสิทธิ และที่ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด โดยสิทธินี้จะให้อำนาจแก้บุคคลดังกล่าวที่จะกีดกันผู้อื่นมิให้กระทำการบางอย่างเกี่ยวกับการประดิษฐ์ ภายในช่วงเวลาอันจำกัด

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: สมเด็จพระบรมราชินี และ สมเด็จพระบรมราชินีนาถ

สมเด็จพระบรมราชินี และ สมเด็จพระบรมราชินีนาถ ต่างกันอย่างไร ความหมายของ พระบรมราชินีนาถ นั้น หมายถึง สมเด็จพระราชินี ที่ได้รับการโปรดเกล้าฯ ให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนในกรณีที่พระมหากษัตริย์ไม่สามารถปฏิบัติพระราชกรณียกิจได้ ในประเทศไทยมี สมเด็จพระราชินีนาถอยู่สองพระองค์ คือ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ) พระมเหสีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสยุโรปในปี พ.ศ. ๒๔๔๐ เพื่อเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศในยุโรป สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง  สมเด็จพระราชินีนาถพระองค์ที่สองคือ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศเป็น สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระมเหสีในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลปัจจุบัน ทรงดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: พระที่นั่งไพศาลทักษิณ

พระที่นั่งไพศาลทักษิณ เป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญที่เกี่ยวเนื่องกับพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช ๒๕๖๒ ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ขอนำข้อมูลที่น่าสนใจมาเผยแพร่แก่ผู้ที่สนใจศึกษาค้นคว้า พระที่นั่งไพศาลทักษิณ เป็นหนึ่งในหมู่พระมหามณเฑียร ตั้งอยู่กลางระหว่างท้องพระโรงหน้าของพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน กับ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยมีลักษณะเป็นพระที่นั่งโถงยาว ยกพื้นสูง ทอดยาวไปตามทิศตะวันออก-ทิศตะวันตก ผนังด้านทิศเหนือประดิษฐานพระสยามเทวาธิราช ด้านหลังพระวิมานเป็นพระทวารเทวราชมเหศวร เป็นพระที่นั่งที่ประทับเสวยพระกระยาหาร ที่ประทับทรงพระสำราญ หรือที่ประทับประกอบพระราชนุกิจ เช่น การบำเพ็ญพระราชกุศลภายใน การเสด็จออกให้เจ้านายฝ่ายในเข้าเฝ้าฯ เป็นต้น

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment