Author Archives: stanglib

บรรณารักษ์ชวนรู้: วันชาติ (๕ ธันวาคม)

“วันชาติไทย” เริ่มมีเป็นครั้งแรกในสมัยรัฐบาล พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง วันชาติ ลงวันที่ ๑๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๘๑ โดยถือเอาวันที่ ๒๔ มิถุนายน เป็นวันชาติ ซึ่งเป็นวันที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองโดย คณะราษฎร จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบประชาธิปไตย และมีการเฉลิมฉลองวันชาติเป็นครั้งแรกในวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๘๒ ในรัฐบาล พันเอก หลวงพิบูลสงคราม (จอมพล แปลก พิบูลสงคราม) ศรีกรุง ฉบับพิเศษ วันที่ ๒๔ มิถุนายน ๒๔๘๔ (๓) การกำหนดวันที่ ๒๔ มิถุนายน เป็นวันชาตินั้น … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: เกร็ดเรื่องพระบรมรูปทรงม้าและวันปิยมหาราช

ทราบหรือไม่ว่า พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หรือ พระบรมรูปทรงม้า เป็นอนุสาวรีย์ที่ประชาชนร่วมใจกันสร้างถวายในขณะที่ยังทรงพระชนม์ชีพอยู่ พระบรมราชานุสาวรีย์แห่งนี้ สร้างจากการเรี่ยไรเงินด้วยความพร้อมเพรียงเป็นน้ำหนึ่งในเดียวกันของปวงชนชาวไทยและชาวต่างประเทศที่อาศัยบนผืนแผ่นดินไทย การเรี่ยไรเงินนี้พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อยังดำรงตำแหน่งมกุฎราชกุมาร ทรงเป็นประธานกรรมการเรี่ยไรเงิน ได้เงินจำนวนล้านกว่าบาท นับเป็นเงินที่มากกว่าราคาพระบรมรูปถึง ๕ เท่า ที่เหลือจากค่าใช้จ่ายในการก่อสร้าง จึงพระราชทานสร้างโรงเรียนข้าราชการพลเรือน ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (ภาพจาก wikipedia) การสร้างพระบรมรูปทรงม้านี้ เริ่มขึ้นในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ ๒ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๐ เมื่อสร้างสำเร็จเรียบร้อย ส่งมาถึงกรุงเทพ เมื่อวันพุธที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๕๑ พอดีกับงานพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก ท่ามกลางการจัดตกแต่งอย่างดงงามเพื่อเตรียมงานฉลองอนุสาวรีย์พระบรมรูปทรงม้า มีประชาชนเฝ้าชมพระบารมีอย่างเนืองแน่น โอกาสนั้น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร (พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว) … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ScienceDirect Topics สำหรับนักวิจัย

เชื่อว่าหลายท่านเมื่อค้นหาข้อมูลจากฐานข้อมูลแล้ว เป้าหมายปลายทางมักจะจบที่เอกสารฉบับเต็ม (Fulltext) และดึงเอาไฟล์ PDF มาเก็บไว้อ่านกันแทบทั้งนั้น เพราะว่าง่ายในการจัดเก็บ และเปิดอ่านได้สะดวก ไม่ต้องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต ทำให้เราอาจจะมองข้ามการเปิดอ่านผ่านหน้าเว็บไซต์ (แบบ html) แต่ทราบกันไหมว่ามีของดีแทรกอยู่ในนั้น การเปิดอ่านจากหน้าเว็บไซต์มีข้อดีคือสามารถเชื่อมต่อไปยังข้อมูลอื่น ๆ ได้ เช่น เปิดอ่านรายการอ้างอิงของผลงานที่เราสนใจ มีโอกาสได้อ่านงานวิจัยที่อาจจะใกล้เคียง หรือเปิดดูผลงานของนักวิจัยที่เราติดตาม เหล่านี้คือความสะดวกที่ไฟล์ PDF ไม่อาจทำได้ (ถ้าไม่มีการผูก URL ไว้ในไฟล์) การเพิ่มเติมข้อมูลที่จำเป็นต่องานวิจัยเช่นนี้ ไม่รอดสายตาของฐานข้อมูลยักษ์ใหญ่อย่าง ScienceDirect ไปได้แน่นอน ScienceDirect ได้พัฒนาคลังข้อมูล ScienceDirect Topics เพื่อเชื่อมโยงกับผลงานวิจัยที่มีอยู่ในฐานข้อมูล ScienceDirect คือนอกจากจะเชื่อมโยงข้อมูลที่เกี่ยวข้องตามที่เล่าไปข้างต้นแล้ว ยังเพิ่มเติมข้อมูลของ “คำสำคัญ” ที่อาจช่วยเติมเต็มความเข้าใจของนักวิจัยได้ด้วย … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: เวลามาตรฐานประเทศไทย

แต่เดิมนั้นคนไทยวัดเวลาโมงยามโดยตั้งอ่างน้ำลอยกะลามะพร้าว เรียกว่า นาฬิเก เมื่อน้ำเข้ารูกะลาจนเต็มและจมลงก็นับเป็น ๑ ชั่วโมงนาฬิกา ซึ่งการวัดเวลาแบบนี้ไม่ได้เป็นไปตามมาตรฐานสากล ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ทั่วโลกยังไม่มีการกำหนดเวลาสากล กว่าที่จะมีการกำหนดเวลามาตรฐานเมืองกรีนิชก็เมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๗ (ค.ศ. ๑๘๘๔) แต่ที่ประเทศไทยเรามีการกำหนดเวลามาตรฐานใช้กันก่อนแล้ว โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาเวลามาตรฐานขึ้นในประเทศไทย ทรงค้นคว้าและทรงสร้าง พระที่นั่งภูวดลทัศไนย ขึ้นเป็นหอนาฬิกาหลวง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ “พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย” ทรงกำหนดเส้นแวงให้ผ่านจุดหนึ่งในพระบรมมหาราชวังเป็นเส้น ๑๐๐ องศาตะวันออก เป็นเส้นแวงหลักของประเทศไทยในสมัยนั้น โปรดเกล้าฯ ตั้งเจ้าหน้าที่รักษาเวลามาตรฐาน ซึ่งถือว่าเป็นตำแหน่งงานทางวิทยาศาสตร์ของไทยชุดแรก คือตำแหน่งพันทิวาทิตย์ ทำหน้าที่เทียบเวลาตอนกลางวันจากดวงอาทิตย์ และตำแหน่งพันพินิตจันทรา เทียบเวลาตอนกลางคืนจากดวงจันทร์ ปัจจุบันแม้ประเทศไทยจะใช้เวลามาตรฐานกรีนิช แต่ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เคยใช้เวลามาตรฐานกรุงเทพ (Bangkok … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ค้นหาวารสาร OA ใน ScienceDirect (ตอนที่ 2)

การค้นหาผลงานวิจัยจากวารสารแบบเสรี (Open Access Journals) จากฐานข้อมูล ScienceDirect นอกจากจะเลือกค้นจากชื่อวารสารแล้ว เรายังสามารถค้นหาบทความวิจัยจากคำค้นได้อีกด้วย เริ่มต้นที่หน้าแรกของ ScienceDirect (ภาพที่ 1) เราค้นหาบทความที่ต้องการโดยใช้คำค้น หรือข้อมูลอื่น ๆ เท่าที่เรามี หรือจะใช้การสืบค้นขั้นสูง (Advanced Search) ก็ได้ ภาพที่ 1 จากนั้นระบบจะแสดงผลการสืบค้น (ภาพที่ 2) ด้านซ้ายของหน้าจอจะมีเมนูคำสั่งสำหรับคัดกรองผลการสืบค้น ด้านล่างสุดจะมีเมนู Access Type เพื่อให้เราเลือกประเภทของผลลัพธ์ ประกอบด้วย (A) – Open Access คือ คัดเฉพาะบทความที่เป็น Open Access ซึ่งสามารถเข้าถึงบทความฉบับเต็มได้ฟรี … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ค้นหาวารสาร OA ใน ScienceDirect (ตอนที่ 1)

กระแสการใช้งานวารสารแบบเสรี หรือ Open Access Journals (OA) มีมาอย่างต่อเนื่อง หลายสำนักพิมพ์เพิ่มสัดส่วนการให้บริการวารสาร OA มากขึ้น ที่เคยมีก็เพิ่มจำนวน ฐานข้อมูลยอดนิยมอย่าง ScienceDirect ก็สามารถค้นหาวารสาร OA ได้เหมือนกัน เราสามารถค้นหาวารสาร OA ในฐานข้อมูล ScienceDirect ได้โดยคลิกเลือกที่เมนู Journals & Books ที่มุมบนด้านขวาของหน้าจอแรกจาก https://www.sciencedirect.com (ภาพ 1) จากนั้นระบบจะพาเราเข้ามาในส่วนของรายการวารสารและหนังสือ ซึ่งจากการค้นล่าสุดเมื่อเดือนสิงหาคม 2019 SD แจ้งว่ามีวารสารจำนวน 4,120 รายการ และหนังสือจำนวน 29,046 รายการ ภาพ 1 … Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: เก็บตกโครงการสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุฯ มหาวิทยาลัยมหิดล

เมื่อวันที่ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๒ ได้รับโอกาสเข้าร่วมกิจกรรมโครงการสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล ได้ร่วมฟังการเสวนาในหัวข้อ จดหมายเหตุมหาวิทยาลย ในมุมมองนักจดหมายเหตุ วิทยากรโดย อาจารย์จุฑาทิพย์ อังศุสิงห์ ผู้อำนวยการสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ท่าน ผอ.จุฑาทิพย์ เล่าย้อนให้ฟังว่าแม้ว่าเรื่องของงานจดหมายเหตุจะมีความสำคัญอย่างยิ่ง แต่กว่าจะมีพกฎหมายออกมารองรับก็ต้องรอจนถึง พ.ศ. ๒๕๕๖ กว่าจะมี พระราชบัญญัติจดหมายเหตุแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๖ นึกไปก็่น่าหดหู่ที่เรื่องใหญ่ระดับชาติต้องรอเป็นชาติกว่าจะได้รับการยอมรับในสภา เอาเถิด เพราะถึงอย่างไรกระบวนการจัดการเกี่ยวกับจดหมายเหตุก็เดินหน้ามาอย่างต่อเนื่องตามครรลอง ถึงจะมีการจัดสัมมนาอยู่หลายครั้ง แต่ทุกครั้งก็ยังคงต้องมีหัวข้ออธิบายทำความเข้าใจเรื่องคำจำกัดความของ เอกสารจดหมายเหตุ เพราะผู้ปฏิบัติงานหลายท่านก็มิได้เป็นนักจดหมายเหตุมืออาชีพ จึงควรแล้วที่จะต้องทำความเข้าใจให้ตรงกันเสียก่อน ส่วนท่านที่ทราบอยู่แล้วก็ควรส่งต่อความเข้าใจนั้นให้คนรุ่นหลังต่อไปด้วย

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ค้นหาสิทธิบัตรด้วย Scopus

ฐานข้อมูล Scopus เป็นหนึ่งในฐานข้อมูลยอดนิยมสำหรับการค้นหาข้อมูลผลงานวิจัย ครอบคลุมทุกสาขาวิชา จากวารสารวิชาการจำนวนหลายพันรายการ แต่นอกเหนือจากผลงานวิจัยแล้ว Scopus ยังใช้ค้นหาสิทธิบัตร (Patent) ได้ด้วย นอกจากงานวิจัยแล้ว สิทธิบัตร เป็นส่วนหนึ่งที่มีความสำคัญในการค้นคว้าและพัฒนานวัตกรรม การค้นหาสิทธิบัตรมีความใกล้เคียงกับการค้นหาผลงานวิจัย สำหรับ Scopus วิธีการค้นหาใช้ Platform เดียวกัน โดยการใช้คำสำคัญ (keyword) ค้นหา (รูปที่ 1) รูปที่ 1 จากตัวอย่างพบว่าพบงานวิจัย 298 รายการ เมื่อต้องการค้นหาเฉพาะสิทธิบัตร ให้เลือกที่เมนูด้านบน View Patent Results (A) ซึ่งสังเกตได้ว่าจำนวนผลลัพธ์จะแตกต่างจากจำนวนงานวิจัย อาจจะมากกว่าหรือน้อยกว่า หรือบางครั้งอาจจะไม่พบผลงานวิจัย แต่ค้นพบว่ามีสิทธิบัตร

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment