บรรณารักษ์ชวนอ่าน: ชุดประดาน้ำและผีเสื้อ

บรรณารักษ์ชวนอ่าน
ฌ็อง-โดมินิก โบบี้. (๒๕๕๕). ชุดประดาน้ำและผื้เสื้อ. แปลจาก Le scaphandre et le papillon. โดย วัลยา วิวัฒน์ศร. กรุงเทพ : ผีเสื้อ.
Call Number: รส บ919ช 2555

เพื่อนนักอ่านเคยอ่านหนังสือ “ชุดประดาน้ำและผีเสื้อ” บ้างไหม จินตนาการล้นเหลือของผู้เขียนทำให้เราเพลินเพลิดไปกับตัวหนังสือที่ล่องลอยอิสระเหมือนผีเสื้อ หลายท่านคงทราบถึงความพิเศษของหนังสือเล่มนี้ และหลายท่านอาจทราบเมื่ออ่านเรื่องราวของผู้เขียนในหนังสือเล่มนี้ เพราะเขาใช้ตาข้างซ้ายเขียน !

Jean Dominique Bauby เขียนหนังสือเล่มนี้ขึ้นเมื่ออายุ ๔๔ ปี เขาเป็นบรรณาธิการบริหารนิตยสาร ELLE ที่นครปารีส ประเทศฝรั่งเศส หน้าที่การงานของเขาไปได้สวย ชีวิตดูมีความสุขดี เขามีแผนที่จะดัดแปลงวรรณกรรมชิ้นเอก Le Comte de Monte-Cristo ของ Alexandre Dumas ขึ้นมาใหม่ แต่คราวนี้เขาจะเปลี่ยนให้ตัวละครเอกเป็นผู้หญิงแทน (วรรณกรรมชิ้นนี้เคยมีฉบับแปลภาษาไทยเมื่อหลายปีมาแล้ว โดย คุณพิชญ์ มกรพันธุ์ ในต่างประเทศเคยถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์และละครหลายครั้ง)

วันที่ ๘ ธันวาคม ๑๙๙๕ เป็นวันหนึ่งซึ่งดูเหมือนจะเป็นปกติทั่วไป เขาขับรถไปรับลูกชายเพื่อไปดูละคร แต่จู่ๆ ก็เกิดอาการวิงเวียน ตาพร่า จนต้องจอดรถข้างทาง และหมดสติ Continue reading

Advertisements
Posted in บรรณารักษ์ชวนอ่าน | Tagged , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนดู: หนังสือของพ่อ

ประมาณ ๔-๕ ปีที่ผ่านมา เมื่อใกล้ถึงวันที่ ๕ ธันวาคม ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข และหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ จะจัดนิทรรศการเล็กๆ เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙ โดยนำสิ่งพิมพ์ต่างๆ ที่มีในห้องสมุดที่เนื้อหาเกี่ยวกับพระองค์ท่านมาจัดแสดง ซึ่งทุกครั้งจะมีผู้ใช้ห้องสมุดแวะเวียนมาชมไม่ขาดสาย

ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข แม้จะเป็นห้องสมุดเฉพาะทาง คือให้บริการสารสนเทศด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นสำคัญ แต่ก็มีคอลเลคชันสิ่งพิมพ์ด้านอื่นๆ ด้วย โดยเฉพาะคอลเลคชันของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ และพระบรมวงศานุวงศ์ เมื่อถึงช่วงเทศกาลสำคัญ มักจะมีผู้ใช้บริการทั้งจากคณะวิทยาศาสตร์หรือบุคคลทั่วไป มาหยิบยืมหรือทำสำเนาข้อมูลอยู่เสมอ หนังสือบางเล่มทรงคุณค่าด้วยความที่มีอายุมากและหายาก หลายท่านจึงไม่กล้าหยิบใช้ ต้องมาสอบถามจากบรรณารักษ์อยู่หลายหน

ภายหลังช่วงเวลาแห่งความอาดูรของชาวไทยทั้งประเทศ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๙ ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข จึงรวบรวมสิ่งพิมพ์ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร อย่างจริงจัง รวมถึงพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์อื่น โดยหวังว่าจะเป็นแหล่งข้อมูลสำหรับผู้ที่สนใจศึกษาค้นคว้าต่อไปในวันข้างหน้า

ในปีนี้ (พ.ศ. ๒๕๖๑) ห้องสมุดยังคงจัดนิทรรศการดังกล่าวเช่นเคย ใช้ชื่อว่า นิทรรศการ “หนังสือของพ่อ” จัดแสดงสิ่งพิมพ์ที่หายากและทรงคุณค่า ในปีนี้มีสิ่งพิมพ์พิเศษมาเพิ่มเติมหลายชุด และยังได้อัญเชิญพระปรมาภิไธยใน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งได้พระราชทานให้แก่ห้องสมุดเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๑ มาจัดแสดงเป็นครั้งแรก โดยจะจัดแสดงตั้งแต่วันที่ ๒๘ พฤศจิกายน ถึงวันที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๑ บริเวณทางเข้าห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ชั้นสอง ตึกฟิสิกส์

Posted in บรรณารักษ์ชวนดู | Tagged , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: วิเคราะห์ผลการสืบค้นกับ Web of Science

เดี๋ยวนี้หลายๆ ฐานข้อมูลไม่ได้เพียงแต่ค้นข้อมูลผลงานวิจัยเท่านั้น แต่จะเพิ่มฟังก์ชั่นเพื่อการวิเคราะห์ผลการสืบค้น สำหรับนักวิจัยนำไปใช้ประโยชน์ สำหรับบางฐานข้อมูลก็อาจจะมีฟังก์ชั่นนี้มาแต่เดิม เพียงแต่ปรับปรุงให้ใช้ได้ง่ายขึ้น วิเคราะห์ข้อมูลได้มากขึ้น จนกลายเป็นจุดขายไปเลยก็มี

วันนี้บรรณารักษ์หยิบเอา Web of Science ฐานข้อมูลสำคัญสำหรับนักวิจัยมานำเสนอฟังก์ชั่นการวิเคราะห์ผลการสืบค้นอย่างง่ายๆ ให้ชม เริ่มต้นจากหน้าผลการสืบค้น (รูปที่ 1) เมื่อได้ผลการสืบค้นที่พอใจแล้ว ให้คลิกเลือกที่คำสั่ง Analyze Results ที่มุมบนด้านขวา (ขั้นตอนที่ 1) Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: ลดขนาด PDF File ง่ายนิดเดียว

บ่อยครั้งที่บรรณารักษ์ต้องสแกนเอกสารหรือหนังสือจำนวนมากเพื่อทำเป็น e-book ซึ่งพอรวมเล่มเป็นไฟล์ PDF แล้ว พบว่ามีขนาดที่ใหญ่มากจนใช้งานลำบาก วิธีแก้ไขก็คือต้องปรับค่าความละเอียดในการสแกนให้ต่ำลง แต่ผลที่ตามมาก็คือคุณภาพของเนื้อหาที่อาจจะไม่คมชัด ยังมีอีกวิธีการหนึ่งที่ช่วยลดขนาดไฟล์ PDF ให้น้อยลงได้อย่างสะดวกด้วยโปรแกรม Adobe Acrobat DC

ลองมาทดสอบดูไปพร้อมๆ กัน ตัวอย่างที่บรรณารักษ์นำมาทดสอบคือ หนังสือ 6 ทศวรรษ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ต้นฉบับสร้างด้วยโปรแกรม Adobe InDesign หนา 400 หน้า (รวมปก) หน้าสีประมาณ 60 หน้า ภาพประกอบทั้งเล่มเกือบ 200 ภาพ เมื่อรวมเล่มเป็นไฟล์ PDF แล้ว มีขนาด 122 MB ซึ่งค่อนข้างใหญ่มากทีเดียวหากนำขึ้นบนเว็บไซต์ กว่าจะ download จนครบคงใช้เวลาพอสมควร จึงจำเป็นต้องลดขนาดลงให้พอเหมาะ

รูปที่ 1 ไฟล์หนังสือตัวอย่าง Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: สิงโตคู่ที่ NY Public Library

เชื่อว่านักอ่านทั้งหลายน่าจะผ่านตากับรูปปั้นสิงโตคู่ที่หมอบเฝ้าอยู่ที่ทางเข้า หอสมุดประชาชนนิวยอร์ก เจ้ารูปปั้นสิงโตนี้เป็นอีกหนึ่งสัญลักษณ์ของมหานครนิวยอร์กที่ชาวอเมริกันหรือนักท่องเที่ยวถ้าได้ไปหอสมุดก็มักจะเก็บภาพคู่ด้วยเสมอๆ และมันก็กลายเป็นตราสัญลักษณ์ของหอสมุดแห่งนี้ด้วย
.
สิงโตสองตัวนี้อยู่คู่กับหอสมุดประชาชนนิวยอร์กมาตั้งแต่ ค.ศ. ๑๙๑๑ มีชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการในช่วงแรกคือ Leo Astor และ Leo Lenox โดยตั้งชื่อตามสองมหาเศรษฐีผู้ให้การสนับสนุนหอสมุดในยุคเริ่มต้นคือ John Jacob Astor และ James Lenox ผู้คนส่วนใหญ่มักเรียกว่า Lady Astor and Lord Lenox ทั้งที่ความจริงแล้วมันทั้งคู่ต่างเป็นตัวผู้
.
ต่อมาในปี ๑๙๓๐ เป็นช่วงเวลาที่เศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกาตกต่ำสุด นายกเทศมนตรีแห่งนิวยอร์ก Fiorello LaGuardia ได้ตั้งชื่อใหม่แก่สิงโตคู่นี้ว่า Patience and Fortitude มีความหมายว่า ความอดทน เพื่อเป็นการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์และเป็นการให้กำลังใจประชาชนในการฟันฝ่าช่วงเวลาแห่งความยากลำบาก โดย Patience หมอบเฝ้าทางทิศใต้ของหอสมุด และ Fortitude หมอบเฝ้าทางทิศเหนือ

ข้อมูลเพิ่มเติม : https://www.nypl.org/help/about-nypl/library-lions

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนอ่าน: เรื่องสั้นแนววิทยาศาสตร์ ‘เสี้ยวบทสนทนานิรันดร์’ และ ‘มายามนุษย์เทียม’

เสี้ยวบทสนทนานิรันดร์. (2559). กรุงเทพ : นานมีบุ๊คส์. (CALL NO : รส ส949 2559)
มายามนุษย์เทียม.
(2560). กรุงเทพ : นานมีบุ๊คส์. (CALL NO : รส ม456 2560)
** ทั้งสองเล่มนี้ มีให้บริการที่ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 0 2201 5714 **

เสี้ยวบทสนทนานิรันดร์ และ มายามนุษย์เทียม เป็นหนังสือรวมเรื่องสั้นที่ได้รับรางวัลจากโครงการประกวดเรื่องสั้นแนววิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นโครงการที่เกิดจากความร่วมมือขององค์กร 4 แห่ง ได้แก่ มหาวิทยาลัยมหิดล องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.) สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย และสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ จัดขึ้นเพื่อส่งเสริมและกระตุ้นให้เยาวชนและประชาชนไทยสนใจในเรื่องราวด้านวิทยาศาสตร์มากขึ้น โดยโครงการดังกล่าวนี้จัดต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559

เรื่องสั้น เป็นวรรณกรรมบันเทิงคดีรูปแบบหนึ่ง ที่แต่งขึ้นจากจินตนาการของผู้เขียนเพื่อให้ความบันเทิงและข้อคิดแก่ผู้อ่าน  ถึงแม้จะเป็นเรื่องที่เกิดจากจินตนาการ แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าจินตนาการทั้งหลายนั้นต่างก็มีพื้นฐานมาจากความจริง เพียงแต่ผู้เขียนสร้างสรรค์ในรูปแบบที่แตกต่างออกไป หรือไม่ก็นำเสนอในสิ่งที่อาจจะยังไม่สามารถเกิดขึ้นจริงได้ในปัจจุบัน Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนอ่าน | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้ : ครุย สัญลักษณ์แสดงวิทยฐานะของไทย

เสื้อครุย หมายถึง เสื้อชนิดหนึ่ง มีหลายแบบ ในสวมหรือคลุม เป็นเครื่องประกอบเกียรติยศหรือแสดงหน้าที่ในพิธีการหรือแสดงวิทยฐานะ (พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔) มีหลักฐานในสมัยกรุงศรีอยุธยาเมื่อสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โปรดเกล้าฯ ให้พระวิสูตรสุนทร (โกษาปาน) เป็นราชทูตออกไปเจริญทางพระราชไมตรีกับพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ แห่งประเทศฝรั่งเศส ปรากฎความในประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๕๗ ที่กล่าวถึงการสวมเสื้อครุยว่า

“…ท่านราชทูตจึงได้แต่งตัวสำหรับราชทูตอย่างเต็มยศตามธรรมเนียมของบ้านเมืองไทยคือสวมเสื้อเยียระบับ มีกลีบทองและดอกไม้ทอง และสวมเสื้อครุย…”

สมัยรัชกาลที่ ๑ น่าจะมีแบบเสื้อครุยอันเป็นมาตรฐานมาแต่เดิมแล้ว ปรากฎในพระราชบัญญัติ จุลศักราช ๑๑๖๒ ความตอนหนึ่งว่า

“…อย่างธรรมเนียมแต่ก่อนสืบมา จะนุ่งผ้าสมปักท้องนากแลใส่เสื้อครุยกรองคอ กรองต้นแขน กรองปลายแขน จะคาดรัดประคดหนามขนุนได้แต่มหาดไทย กลาโหม จตุสดมภ์ … ทุกวันนี้ข้าราชการผู้น้อยนุ่งห่มมิได้ทำตามอย่างธรรมเนียมแต่ก่อน..แต่นี้สืบไปเมื่อหน้า…ห้ามอย่าให้ข้าร้าชการผู้น้อยใส่เสื้อครุยกรองคอ กรองสังเวียน กรองสมรด … ใส่เสื้อครุยได้แต่กรองปลายมือ…” Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | 1 Comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: นิยามศัพท์ “ศาสตราจารย์”

ศาสตราจารย์ เป็นตำแหน่งทางวิชาการซึ่งเป็นที่รู้จักกันดี แต่ทราบหรือไม่ว่าตำแหน่งศาสตราจารย์ ยังมีแบ่งย่อยอีกหลายประเภท (อ้างอิงจาก ราชบัณฑิตยสถาน. (๒๕๕๕). พจนานุกรมศัพท์ศึกษาศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน.)

ศาสตราจารย์ (Professor)
ตำแหน่งทางวิชาการสูงสุดในมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา ในประเทศไทยตำแหน่งทางวิชาการตามกฎหมายสำหรับอาจารย์ประจำในมหาวิทยาลัยของรัฐและเอกชน คือ อาจารย์ (Instructor) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ (Assistant Professor) รองศาสตราจารย์ (Associate Professor) และ ศาสตราจารย์ (Professor) ตามลำดับ เป็นการกำหนดตำแหน่งเหมือนในระบบของสหรัฐอเมริกา Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , | Leave a comment