บรรณารักษ์ชวนรู้ : เขียนบรรณานุกรมจาก Google Scholar

การเขียนรายการบรรณานุกรมเป็นเรื่องซับซ้อนสำหรับหลาย ๆ ท่าน แต่เดี๋ยวนี้บรรดาวารสารอิเล็กทรอนิกส์หรือฐานข้อมูลต่างอำนวยความสะดวกให้นักวิจัย โดยการสร้างรายการบรรณานุกรมสำเร็จรูปไว้ให้ แต่หากเข้าใช้งานไม่ได้ Search Engine ยอดฮิตอย่าง Google ก็มีให้บริการเหมือนกัน

เริ่มต้นให้ท่านเข้าไปค้นคว้าผลงานทางวิชาการจาก Google Scholar (https://scholar.google.com) เมื่อได้ผลลัพธ์การสืบค้นแล้ว ด้านล่างของแต่ละรายการจะมีแถบคำสั่งต่าง ๆ ให้สังเกตรูปเครื่องหมายอัญประกาศ (“) (รูปที่ 1) แล้วคลิกได้เลย


รูปที่ 1 ผลการสืบค้นจาก Google Scholar

ระบบจะแสดงหน้าต่างใหม่ขึ้นมา (รูปที่ 2) ประกอบด้วยรายการบรรณานุกรมรูปแบบต่าง ๆ อาทิ MLA APA Chicago Vancouver ท่านก็อปปี้ไปใส่ในผลงานได้เลย อย่าลืมตรวจสอบด้วยนะครับว่าต้องใช้รูปแบบไหน ส่วนด้านล่างก็มีคำสั่งที่ช่วยให้ท่านบันทึกงานลงในโปรแกรมจัดการบรรณานุกรมได้อีก สะดวกจริง ๆ


รูปที่ 2 รายการบรรณานุกรมโดย Google Scholar

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้ : เครื่องมือเข้าถึง Fulltext ตอนที่ 1 Unpaywall

ปัญหาสำหรับนักวิจัยในการค้นหาผลงานวิจัยคือมักจะ download เอกสารฉบับเต็มไม่ได้ อาจเป็นเพราะบทความนั้นต้องเป็นสมาชิก บทความนั้นไม่ใช่ OA วารสารหรือฐานข้อมูลนั้นไม่ได้บอกรับ ไปจนถึงขาดความเชี่ยวชาญในการค้นหา ไม่ว่าจะด้วยสาเหตุใด อุปสรรคเหล่านี้จะคลี่คลาย (หรือลดลง) จากสองผู้ช่วย Unpaywall และ Kopernio

Unpaywall และ Kopernio เป็น Plugin ที่ติดตั้งบน Browser ในเครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อเป็นเครื่องมือช่วยให้เข้าถึงและ Download บทความวิจัย

Unpaywall
เป็นเครื่องมือที่รวบรวมบทความวิจัยจากวารสารประเภท Open Access จากทั่วโลก รวมถึงบทความที่ให้อ่านฟรีในฉบับย้อนหลัง (Embargo) และบทความที่เปิดให้อ่านฟรี ซึ่งแหล่งที่มาของบทความเหล่านี้จะไม่รวมที่มาจาก Sci-Hub และ Research Gate เนื่องจากทั้งสองแหล่งนี้มีความเสี่ยงที่จะเข้าข่ายละเมิดลิขสิทธิ์ ดังนั้นจึงพอจะอุ่นใจได้ว่าบทความที่ได้จาก Unpaywall ถูกกฎหมายแน่นอน Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: แหล่งสารสนเทศฟรี (มีอยู่จริง)

หนึ่งในคำถามยอดนิยมสำหรับห้องสมุดคือ พอจะแนะนำฐานข้อมูลแบบใช้ฟรีให้บ้างได้ไหม บรรณารักษ์เจอคำถามนี้บ่อย โดยเฉพาะจากผู้ใช้หลายท่านที่เป็นบุคคลภายนอก ไม่สามารถเข้าใช้บริการฐานข้อมูลที่มหาวิทยาลัยบอกรับได้ คำตอบคือมี ของฟรีมีอยู่จริง แต่ก็มีข้อจำกัดอยู่บ้าง และเหนืออื่นใด ท่านผู้ใช้ต้องพิจารณาเนื้อหาอย่างถี่ถ้วนเสียก่อนนำไปใช้อ้างอิงด้วย

ฐานข้อมูลฟรี (Free Databases)
ฐานข้อมูลฟรีที่ว่านี้บรรณารักษ์ขอแบ่งออกเป็น 1) สืบค้นฟรี แต่ไม่ได้ fulltext 2) สืบค้นฟรีและได้ Fulltext

แบบแรกคือ สืบค้นฟรีแต่ไม่ได้ Fulltext ที่รู้จักกัน เช่น ScienceDirect หรือฐานข้อมูลจากบางสำนักพิมพ์ คือเข้าไปค้นหา Citaton ได้ แต่จะดึง fulltext ออกมาไม่ได้ ต้องเป็นสมาชิกหรือเสียค่าใช้จ่าย

แบบที่สองคือ สืบค้นฟรีและได้ Fulltext เช่น PubMed, HighWire Press, Oxford University Press เป็นต้น ฐานเหล่านี้จะเปิดให้ดึง Fulltext ได้บางรายการ ไม่ใช่ทั้งหมด ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของแต่ละวารสารหรือแต่ละบทความ

Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: 5 เว็บสร้าง Infographic

การนำเสนอข้อมูลในรูปแบบ Infographic ยังคงได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง เราสามารถสร้างผลงานด้วยเครื่องมือสำหรับงานกราฟิกอย่าง Photoshop Illustrator แต่สำหรับหลายท่านที่ไม่ถนัดโปรแกรมประเภทนี้ บรรณารักษ์มีเว็บไซต์สร้าง Infographic แบบง่าย ๆ มานำเสนอ ที่สำคัญคือใช้ฟรีเสียด้วยสิ การใช้งานของทุกเว็บจะเป็นแบบ Drag & Drop มีของเล่นให้เลือกใช้แตกต่างกันไป หน้าตาการใช้งานก็แล้วแต่ดีไซน์ว่าจะยากหรือง่ายอย่างไร ลองไปเลือกใช้กันดูนะครับ

1. Canva

  • มี template ให้เลือกหลากหลาย จำแนกตามประเภทของงานที่ต้องการ อาทิ Infographic Presentation Brochure Report เป็นต้น
  • มีบทเรียนให้ฝึกการสร้างผลงานอย่างง่ายสำหรับผู้เริ่มต้น
  • มี Icon ให้เลือกใช้มากมาย แบ่งตามหมวดหมู่
  • หากต้องการใช้งาน Template หรือ Icon เพิ่มเติม ต้องสมัครสมาชิกและเสียค่าใช้จ่าย
  • รองรับ font ภาษาไทย (Google Thai Fonts)
  • URL: https://www.canva.com

2. easelly

  • มี template ให้เลือกหลากหลาย แบ่งประเภทตามเนื้อหา แต่มีจำนวนค่อนข้างน้อย หากต้องการ Upgrade ต้องจ่ายเพิ่ม
  • Template ในบางหัวข้อไม่มีแบบฟรี
  • ภาพประกอบมีให้เลือกจำกัด หากต้องการ Upgrade ต้องจ่ายเพิ่ม
  • มีรูปแบบการจัดเรียงข้อความและรูปแบบการนำเสนอแบบ Chart ให้เลือกใช้ ได้แก่ กราฟแท่งแนวนอน/แนวตั้ง กราฟเส้น กราฟแมงมุม
  • มีภาพประกอบแบบ Animations
  • บันทึกไฟล์ JPG แบบ Low Quality หากต้องการบันทึกแบบ High Quality หรือ PDF ต้องจ่ายเพิ่มเพื่อ Upgrade
  • สามารถแสดงผลผ่านเว็บไซต์ของ easel.ly ได้โดยตรง
  • URL:  https://www.easel.ly

3. https://www.visme.co

  • มี Template ให้เลือกค่อนข้างมาก แบ่งตามประเภทของการนำเสนอ เช่น Presentation Infographic Web Graphic เอกสาร ฯลฯ และแบ่งตามเนื้อหาการนำเสนอ
  • ภาพประกอบมีค่อนข้างจำกัด หากต้องการ Upgrade ต้องจ่ายเพิ่ม
  • มีรูปแบบการนำเสนอแบบ Animation คล้าย Presentation ของ PowerPoint
  • Upload ไฟล์ภาพเพิ่มเติมได้
  • Upload ไฟล์มัลติมีเดียได้
  • มีฟังก์ชั่นสำเร็จรูปเพื่อเพิ่มลูกเล่นให้กับหัวข้อหรือข้อมูลตัวเลข
  • ใช้งานร่วมกับ font ภาษาไทยได้ (ตาม Default ของระบบเท่านั้น)
  • บันทึกไฟล์ JPG แบบ Low Quality หากต้องการบันทึกแบบ High Quality หรือ PDF ต้องจ่ายเพิ่มเพื่อ Upgrade
  • URL: https://www.visme.co

4. Piktochart

  • มี Template ให้เลือกใช้งานมากพอสมควร แบ่งตามรูปแบบการนำเสนอ
  • ใช้งานร่วมกับ Font ภาษาไทยได้ (ตาม Default ของระบบเท่านั้น)
  • เพิ่ม Font ได้ แต่ต้อง Upgrade เป็นแบบ Pro เท่านั้น ซึ่งจะต้องจ่ายเงินเพิ่ม
  • ภาพประกอบ (Illustrations) และ เส้น (Lines) มีค่อนข้างจำกัด แต่ ภาพสัญลักษณ์ต่าง ๆ (Shapes & Icon) มีให้เลือกมากพอสมควร
  • บันทึกไฟล์ PNG คุณภาพปกติและปานกลาง หากต้องการไฟล์คุณภาพสูงหรือไฟล์ PDF ต้องจ่ายเพิ่มเพื่อ Upgrade
  • URL: https://piktochart.com

5. Adobe Spark

  • ให้ความรู้สึกเป็นมืออาชีพมากกว่า ด้วยสไตล์ของ Template ที่แตกต่างจากผู้ให้บริการรายอื่น ๆ
  • ไม่ได้มุ่งเน้นที่ Infographic เป็นหลัก Template ส่วนใหญ่มีรูปแบบคล้ายโปสเตอร์หรือ Ad มากกว่า
  • ภาพประกอบ (Photo) และ สัญลักษณ์ต่าง ๆ (Icon) มีให้เลือกใช้ไม่มากนัก แต่สามารถ Add เพิ่มเข้าไปได้เอง
  • ใช้งานกับ Font ภาษาไทยเฉพาะที่เป็นค่า Default ของระบบเท่านั้น หากต้องการ Add เพิ่ม ต้องจ่ายเพิ่มเพื่อ Upgrade
  • บันทึกไฟล์ PNG และ JPG หากต้องการบันทึกไฟล์ PDF ต้องจ่ายเพิ่มเพื่อ Upgrade
  • URL: https://spark.adobe.com
Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนดู: นิทรรศการ ฟิล์มกระจก

เมื่อวันที่ ๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๓ บรรณารักษ์เข้าร่วมกิจกรรมเสวนาในโครงการสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี ๒๕๖๓ ช่วงหนึ่งท่านวิทยากรคือ อาจารย์จุฑาทิพย์ อังศุสิงห์ ผู้อำนวยการสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ได้เล่าถึงฟิล์มกระจกและเชิญชวนให้ไปเยี่ยมชมนิทรรศการ ฟิล์มกระจก : เรื่องราวเหนือกาลเวลา ณ หอศิลปกรุงเทพฯ ซึ่งบรรณารักษ์ได้ไปชมมาแล้ว จึงขอยกมือสนับสนุนและเชิญท่านที่สนใจไปชมกันอีกแรงหนึ่ง

ประเทศไทยเริ่มมีการถ่ายภาพครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ ๓ แน่นอนว่าเข้ามาพร้อมกับชาวต่างชาติ ในสมัยนั้นยังไม่มีฟิล์มถ่ายภาพอย่างที่เราคุ้นเคย วัสดุที่ใช้บันทึกภาพเป็นแผ่นโลหะเคลือบสารเคมี และต่อมาก็พัฒนาเป็นแผ่นกระจก ซึ่งก็คือที่มาของนิทรรศการภาพถ่ายฟิล์มกระจกที่ว่านี้ โดยภาพถ่ายส่วนใหญ่ก็จะเป็นภาพจากพระราชสำนักหรือของคหบดีผู้ที่พอจะมีฐานะ

บรรยากาศเสวนา ท่านซ้ายคือ อาจารย์จุฑาทิพย์ อังศุสิงห์
(ภาพจาก หอจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ มหาวิทยาลัยมหิดล)

จวบจนรัชสมัยแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ เมื่อกิจการงานด้านจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์เริ่มเป็นรูปเป็นร่างขึ้น สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงริเริ่มจัดตั้งแผนกจดหมายเหตุและหอรูปขึ้น ทรงรวบรวมฟิล์มกระจกจากแหล่งต่าง ๆ มาไว้ในหอรูป และตกทอดต่อมาจนถึงปัจจุบัน

กระทรวงวัฒนธรรม กรมศิลปากร โดยสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ได้ร่วมกับภาคเอกชนจัดนิทรรศการแสดงภาพถ่ายฟิล์มกระจกมาแล้วหลายครั้ง ในปีนี้ (พ.ศ. ๒๕๖๓) ใช้ชื่องานว่า ฟิล์มกระจก : เรื่องราวเหนือกาลเวลา ในครั้งนี้มี ท่านผู้หญิงสิริกิติยา เจนเซน รับหน้าที่ภัณฑารักษ์ คัดเลือกภาพถ่ายที่แสดงให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงของสยามครั้งอดีตในหลายๆ ด้านโดยเฉพาะเมื่อวัฒนธรรมตะวันตกเริ่มเข้ามาผสมผสานในวิถีชีวิตของชาวสยาม ผู้ชมจะได้ร่วมเดินทางย้อนเวลาไปเมื่อครั้งที่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสหัวเมืองต่าง ๆ พร้อมด้วยเหล่าข้าราชบริพาร และพระบรมวงศานุวงศ์ ชมภาพราษฎรตามมาเข้าเฝ้ารอรับเสด็จอย่างใกล้ชิด รวมทั้งภาพสถานีรถไฟหัวลำโพงเมื่อเริ่มสร้าง ภาพชาวต่างชาติที่พำนักในสยาม ฯลฯ ทั้งหมดเป็นภาพที่บันทึกไว้ในช่วงสมัยรัชกาลที่ ๔ ถึง รัชกาลที่ ๗ จำนวน ๑๐๒ ภาพ

ท่านที่สนใจศึกษาเรื่องราวครั้งอดีตของประเทศสยาม บรรณารักษ์แนะนำให้ไปชมกันได้ รับรองว่าท่านจะอิ่มเอมและตื่นเต้นกับภาพถ่ายโบราณที่ไม่เคยเห็นที่ใดมาก่อน ในงานนิทรรศการ ฟิล์มกระจก : เรื่องราวเหนือกาลเวลา ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพฯ เปิดให้เข้าชมจนถึงวันที่ ๒๐ กันยายน ๒๕๖๓ เว้นวันจันทร์ ไม่เสียค่าเข้าชม

บรรยากาศภายในงาน

ร้านและโรงแรมที่ตลาดปากน้ำโพ เมืองนครสวรรค์ (พ.ศ. ๒๔๔๙)

ราษฎรเฝ้ารอรับเสด็จ (พ.ศ. ๒๔๔๙)

ถนนเจริญกรุงตัดถนนมหาไชย

เรื่องและภาพถ่ายภายในงานโดย นายอภิชัย อารยะเจริญชัย
หน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Posted in บรรณารักษ์ชวนดู | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนอ่าน: Sustainable Development Goals Series

Sustainable Development Goals: SDGs คือเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เป็นกรอบทิศทางการพัฒนาของโลกโดย องค์การสหประชาชาติ (United Nations: UN) กําหนดต่อเนื่องจาก MDGs หรือเป้าหมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ (Millennium Development Goals) ที่สิ้นสุดลงเมื่อเดือนสิงหาคม 2558 ที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติสมัยสามัญ ครั้งที่ 70 (The 70th Session of the United Nations General Assembly) เมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2558 ณ สํานักงานใหญ่สหประชาชาติ นครนิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้รับรองวาระการพัฒนาที่ยั่งยืน ค.ศ. 2030 (The 2030 Agenda for Sustainable Development) และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เพื่อให้ประเทศต่าง ๆ นําไปปฏิบัติให้บรรลุผลสําเร็จเกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนในด้านเศรษฐกิจสังคมและสิ่งแวดล้อม ในช่วงระยะเวลา 15 ปี (เดือนกันยายน 2558 – สิงหาคม 2573)

ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ขอแนะนำชุดหนังสือ Sustainable Development Goals Series จากสำนักพิมพ์ Springer ในรูปแบบ E-Books จำนวน 15 รายการ โดย Download ใช้งานได้ในรูปแบบไฟล์ PDF และ EPUB ภายใต้เครือข่ายอินเทอร์เน็ตของมหาวิทยาลัยมหิดล ประกอบด้วย

  1. Sustainable Development in Changing Complex Earth Systems.
  2. Urban Spaces and Gender in Asia.
  3. Scaling up SDGs Implementation.
  4. Climate Variability and Change in Africa.
  5. Sustainable Development Goals and Institutions of Higher Education.
  6. Africa and the Sustainable Development Goals.
  7. International Development and the Environment.
  8. Achieving the Sustainable Management of Forests.
  9. Governance for the Sustainable Development Goals.
  10. Remote Sensing for Food Security.
  11. Resettlement Challenges for Displaced Populations and Refugees.
  12. Spatial Information Technology for Sustainable Development Goals.
  13. Poverty Reduction Through Non-Timber Forest Products.
  14. Sustainability and Resilience Planning for Local Governments.
  15. Climate Change, Extreme Events and Disaster Risk Reduction

เข้าใช้งานได้ที่ https://link.springer.com/bookseries/15486

Posted in บรรณารักษ์ชวนอ่าน | Tagged , , , | Leave a comment

บรรณารักษ์ชวนรู้: พระพุทธสิหิงค์

ทุก ๆ ปีในเทศการสงกรานต์ จะอัญเชิญพระพุทธสิหิงค์มาให้ประชาชนสรงน้ำเพื่อความเป็นสิริมงคล ในปีนี้ (พ.ศ. ๒๕๖๓) จากสถานการณ์แพร่ระบาดของไวรัสโคโรน่า (COVID-19) จึงงดกิจกรรมดังกล่าว

พระพุทธสิหิงค์ เป็นพระพุทธรูปสำริด ประทับนั่งขัดสมาธิราบ พระหัตถ์ทั้งสองวางซ้อนกันบนพระเพลาแสดงปางสมาธิ พระพักตร์ค่อนข้างกลม พระนาสิกโด่ง พระเนตรเหลือบมองต่ำ ขมวดพระเกศาเป็นก้นหอย เหนือพระอุษณีษะมีพระรัศมีรูปเปลวเพลิง ทรงครองจีวรห่มฉียง สังฆาฏิเป็นแผ่นแบนกว้างพาดอยู่บนพระอังสาซ้ายยาวจรดพระนาภี ปลายสังฆาฏิเป็นลายเขี้ยวตะขาบ พระอุระกว้าง บั้นพระองค์คอด ประทับอยู่บนฐานบัวหงาย ๓ ชั้น รองรับด้วยฐานสิงห์ซึ่งสันนิษฐานว่าสร้างเพิ่มเติมในภายหลัง สูงพร้อมฐาน ๑๓๕ เซนติเมตร หน้าตักกว้าง ๖๓ เซนติเมตร องค์พระสูง ๗๙ เซนติเมตร

ตามตำนานกล่าวว่า พระพุทธสิหิงค์สร้างขึ้นในลังกา และอัญเชิญมายังกรุงสุโขทัยในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช เมื่อกรุงสุโขทัยตกอยู่ภายใต้อำนาจของกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๑ (ขุนหลวงพะงั่ว) ทรงอัญเชิญพระพุทธสิหิงค์มาประดิษฐาน ณ กรงศรีอยุธยา Continue reading

Posted in บรรณารักษ์ชวนรู้ | Tagged , , | Leave a comment