บรรณารักษ์ชวนรู้: เครื่องขายหนังสืออัตโนมัติ

lib_knowledgeยุคนี้ทุกท่านคงคุ้นเคยกันดีกับเครื่องขายของอัตโนมัติ ที่เดี๋ยวนี้มีขายกันทุกอย่างสารพัดตั้งแต่สินค้าชิ้นเล็กๆ ไปจนถึงสินค้าที่นึกไม่ถึงว่าจะมาขายแบบอัตโนมัติอย่างจักรยาน! แล้วเรามักจะคุ้นเคยกันว่าประเทศญี่ปุ่นที่เขาเป็นเจ้าแห่งการขายแบบออโต้ ถ้าใครเคยไปประเทศนี้ก็จะเห็นตู้ขายอะไรต่อมิอะไรเรียงรายเต็มประเทศไทยหมด ไม่เว้นแม้แต่หนังสือ

เรื่องของตู้หนังสืออัตโนมัติอาจจะใหม่สำหรับบ้านเรา แต่หลายประเทศเขาก็มีใช้กันมานาน ถามว่าเป็นของใหม่หรือเปล่า ก็ไม่เชิงนะครับ ก็เพียงเปลี่ยนจากสินค้าเป็นหนังสือแทนเท่านั้น แต่หนังสืออาจไม่ใช่ของที่ผู้คนจะซื้อกันบ่อยๆ แค่นั้นเอง

ย้อนกลับไปในอดีตความคิดที่จะทำเครื่องขายหนังสืออัตโนมัติมีมานานโขนับร้อยปีแล้วนะครับ เมื่อปี 1822 ที่ประเทศอังกฤษ มีกระทาชายนายหนึ่งพยายามหาวิธีขายหนังสือแบบที่ไม่ต้องใช้คนขาย แต่ก็ไม่เวิร์คเท่าไหร่ จนถึงปี 1937 เครื่องขายหนังสืออัตโนมัติแบบที่ครบวงจรและเป็นที่ยอมรับได้ถือกำเนิดขึ้นเป็นครั้งแรก โดย Penguin Publishing จากการสร้างสรรค์ของ Allen Lane โดยตั้งชื่อว่า Penguincubator (มาจากชื่อสำนักพิมพ์ Penguin กับคำว่า Incubator ที่แปลว่าตู้ฟัก) จำหน่ายหนังสือปกอ่อนของสำนักพิมพ์ที่เป็นวรรณกรรมคลาสสิก สนนราคาในตอนนั้นก็เท่ากับบุหรี่หนึ่งซอง Continue reading

บรรณารักษ์ชวนอ่าน: เลโอนาร์โด ดา วินชี วิถีอัจฉริยะ

lib_read นิโคลล์, ชาร์ลส์. (2551). เลโอนาร์โด ดา วินชี วิถีอัจฉริยะ. แปลจาก Leonardo da Vinci: The Flights of the Mind. โดย นพมาส แววหงส์. กรุงเทพ : มติชน.
เลขหมู่: N6923.L33 น554ล 2551

เราคงตอบได้ยากว่าตกลงแล้ว ดา วินชี เป็นอะไรกันแน่ … จิตรกร นักวิทยาศาสตร์ นักปรัชญา สถาปนิก วิศวกร นักดนตรี ฯลฯ แต่อย่างหนึ่งที่ทุกคนเห็นตรงกันคือเขาเป็น “อัจฉริยะ”

Vinciโดยส่วนใหญ่เรามักคุ้นเคยกับ ดา วินชี ในฐานผู้สร้างสรรค์งานศิลปะที่เป็นสมับติของโลกอย่าง Madonna of the Rocks, Mona Lisa, The Last Supper เป็นต้น แต่เขามิได้เชี่ยวชาญงานศิลป์เพียงอย่างเดียว ศาสตร์ในแขนงอื่นๆ ดา วินชี ก็ได้รับการยกย่องเช่นกัน ชีวิตของเขาจึงเป็นบทเรียนสำคัญสำหรับชนรุ่นหลังที่น่าจะศึกษาว่าอะไรที่ทำให้คนๆ หนึ่ง มีความรู้ความชำนาญอย่างแตกฉานในหลายศาสตร์เช่นนี้

หนังสือ เลโอนาร์โด ดา วินชี วิถีอัจฉริยะ แปลจากตันบับ Leonardo da Vinci : The Flights of the Mind เขียนบรรยายแบบความเรียงที่อาจจะดูเหมือนตำราเรียนไปบ้าง แต่เมื่ออ่านแล้วจะพบว่าเรื่องราวชีวิตของเขาน่าสนใจและชวนติดตามมากทีเดียว ชีวิตของ ดา วินชี ค่อนข้างโลดโผนไม่น้อย ด้วยแนวคิดที่ล้ำสมัยในยุคนั้น รวมทั้งความสนใจในหลากหลายศาสตร์ ทำให้เขาต้องเผชิญเรื่องราวมากมายกว่าที่จะประสบความสำเร็จในชีวิต

เนื้อหาเริ่มตั้งแต่บรรบุรุษของ ดา วินชี ไล่เรียงมาถึงชีวิตวัยเยาว์ ที่สนุกที่สุดเห็นจะเป็นชีวิตช่วงที่เขาเริ่มสร้างสรรค์ผลงานและช่วงที่เขาต้องออกเดินทางไปทั่วประเทศ ความน่าสนใจนั้นมิใช่เจาะจงเฉพาะชีวิตของ ดา วินชี เพียงเท่านั้น แต่มันยังเป็นการบันทึกประวัติศาสตร์ของอิตาลีและอาจรวมถึงประวัติศาสตร์โลกเอาไว้อย่างไม่เป็นทางการ เราจะได้ทราบถึงวัฒนธรรมของชาวอิตาเลียนในช่วงศตวรรษที่ 15 ระบบอุปถัมภ์ที่มีส่วนสำคัญให้ ดา วินชี สามารถใช้ชีวิตเพื่อสร้างสรรค์ผลงานชิ้นเอกได้ ความวุ่นวายในราชสำนัก การแย่งชิงอำนาจระหว่างศาสนจักรและราชสำนัก การเมือง รวมไปถึงวิถีชีวิตของผู้คน

น่าทึ่งมากสำหรับงานเขียนเล่มนี้ที่ผ่านการค้นคว้ามาอย่างละเอียดยิบ เพราะไม่ใช่เฉพาะประวัติของ ดา วินชี อย่างที่กล่าวมา แต่ผู้เขียนยังค้นลึกไปถึงข้อมูลแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง ส่วนสำนวนแปลภาษาไทยก็หายห่วงเมื่อได้รับการถอดความจากผู้เชี่ยวชาญอย่าง รศ.นพมาส แววหงส์ จากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หนังสือเล่มนี้เป็นของ รศ.ดร.โกศัลย์ คูสำราญ ได้มอบให้แก่ ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข เพื่อเผยแพร่ให้แก่นักศึกษาและผู้สนใจได้ศึกษาหาความรู้ จัดเก็บไว้ในส่วนของหนังสืออ่านนอกเวลา ชั้นสอง ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข

หรือการปิดตัวของ Reader’s Digest Thailand จะเป็นโดมิโนตัวแรกที่พากันล้มทั้งกระดาน

lib_knowledgeมีผู้ใช้มาถามหานิตยสาร สรรสาระ หรือ Reader’s Digest ฉบับภาษาไทย ว่าทำไมไม่เห็นมีให้บริการอีกเลย เข้าใจว่าอาจจะยังไม่ทราบข่าว คำเฉลยก็คือนิตยสารสรรสาระ ได้ยุติการผลิตแล้วเมื่อต้นปีที่่ผ่านมา โดยฉบับสุดท้ายคือฉบับเดือนมกราคม 2557 ด้วยเหตุนี้จึงไม่มีให้บริการที่แผนกวารสารของห้องสมุดอีก แต่ฉบับภาษาอังกฤษยังมีให้บริการจนถึงเดือนนี้ (กันยายน 2557) แต่ข่าวแว่วๆ มาว่า Reader’s Digest Asia หรือสาขาในเอเชียที่ผลิตฉบับภาษาอังกฤษก็อาจจะยุติการผลิตตามด้วยเช่นกัน

RD000ใจหายเลยนะครับสำหรับแฟนๆ สรรสาระ เริ่มเปิดตัวในประเทศไทยครั้งแรก เมื่อเดือนเมษายน 2539 นับถึงวันที่ยุติการผลิตก็เป็นเวลา 17 ปี 9 เดือน ทั้งหมด 215 ฉบับ เหตุผลในการยุติการผลิตก็เป็นเรื่องของธุรกิจล้วนๆ เฉพาะประเทศไทยนั้นขายฉบับละ 110 บาท ยอดสมาชิกอยู่ที่ราว 4 หมื่น แม้จะเคยทำยอดสูงถึงหลักแสน แต่ตัวเลขในช่วงหลังก็ลดลงอย่างมาก อีกทั้งพฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป ช่องทางการเข้าถึงข้อมูล ความหลากหลายของข้อมูลที่ผู้อ่านมีโอกาสเลือกได้มากขึ้น ทำให้ สรรสาระ มาถึงทางตัน Continue reading

บรรณารักษ์ชวนอ่าน : แมคเบธ (Macbeth)

lib_read
นพมาส แววหงส์. (2555). แมคเบธ. แปลจาก Macbeth. โดย วิลเลี่ยม เชกสเปียร์. กรุงเทพ : แพรวสำนักพิมพ์.
เลขหมู่ : นว ช693ม 2555

หลังจากคร่ำเคร่งกับตำรับตำราวิทยาศาสตร์หนักๆ ลองเปลี่ยนบรรยากาศมาอ่านหนังสือนอกเวลากันบ้างสักหน่อย วันนี้บรรณารักษ์เลยมาชวนอ่านวรรณกรรมคลาสสิกกัน ไม่รู้จะทำให้เครียดกว่าเดิมรึเปล่า แต่ขึ้นชื่อว่าคลาสสิก ก็ต้องมีอะไรดีแน่นอน

Shakespeareวิลเลียม เชกสเปียร์ (William Shakespeare) เป็นชื่อคลาสสิกที่ต่อให้ไม่ใช่คนอ่านวรรณกรรมก็ยังรู้จัก เชกสเปียร์เป็นกวีชาวอังกฤษที่ได้รับการยกย่องเป็นนักเขียนผู้ยิ่งใหญ่ของโลก ผลงานที่ยังหลงเหลือของเขากลายเป็นวรรณกรรมอมตะทุกชิ้น ได้รับการแปลเป็นภาษาต่างๆ เผยแพร่ไปทั่วโลก หนึ่งในนั้นคือเรื่องที่บรรณารักษ์ขอนำเสนอในวันนี้คือ “แมคเบธ” Continue reading

คทาคาดูซัส : สัญลักษณ์แห่งวิชาแพทย์

lib_knowledgeแรกเริ่มเดิมทีนั้น มหาวิทยาลัยมหิดล ถือกำเนิดในชื่อ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ ซึ่งมีสัญลักษณ์เป็นงูพันคบเพลิง สื่อความหมายถึงวิชาแพทย์ แต่นักศึกษาทราบกันไหมว่าเหตุใดจึงใช้รูปงูพันคบเพลิงมาใช้เป็นเครื่องหมายถึงวิชาแพทย์

เรื่องนี้เป็นเรื่องเล่าจากเทพปกรณัมของกรีกโบราณ อาจมีจุดที่ต่างกันบ้างแต่ยังคงใจความหลักที่คล้ายกัน คทานี้เป็นของ เอสคูลาปิอุส (Aesculapius) เป็นบุตรของเทพ อพอลโล เอสคูลาปิอุสมีความสามารถทางการแพทย์สูงส่ง ประวัติของเขาค่อนข้างพิสดาร มารดาของเขาคือ นางโคโรนิส ถูกอพอลโลสังหารหลังจากที่รู้ข่าวว่านางปันใจให้ชายอื่น แต่ขณะนั้นเอสคูลาปิอุสยังอยู่ครรภ์ อพอลโลจึงนำบุตรชายไปฝากไว้ให้ ไครอน คอยดูแล (ไครอน หรือ เซนทอร์ เป็นอมนุษย์ที่มีร่างกายส่วนบนเป็นมนุษย์แต่มีส่วนล่างเป็นม้า) ในเทพปกรณัม ไครอนมักมีบทบาทในการเป็นอาจารย์ให้กับทวยเทพหรือวีรบุรุษหลายต่อหลายคน

Rod-of-asclepius-caduceus-300x212 Continue reading

ปีสากลแห่ง “ผลึกศาสตร์” (International Year of Crystallography)

IMG_73481องค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) และ สหภาพสากลแห่งผลึกศาสตร์ (International Union of Crystallography: IUCr) ได้ประกาศให้ปี ค.ศ. 2014 เป็นปีสากลแห่งผลึกศาสตร์ (International Year of Crystallography) ซึ่งคนทั่วไปก็อาจจะยังสงสัยว่า “ผลึกศาสตร์” คืออะไร และมีความสำคัญอย่างไร

คำว่า ผลึก ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานให้ความหมายไว้ว่า ชื่อแก้วอย่างหนึ่งมีสีใสขาว เรียกว่า แก้วผลึก, สิ่งมีลักษณะขาวใสดั่งแก้ว เช่น น้ำตาลตกผลึก ผลึกน้ำตาล (วิทยา) ของแข็งที่มีโครงสร้างเป็นรูปทรงเรขาคณิตที่แน่นอนเฉพาะตัว โดยรากศัพท์นั้นมาจากภาษาบาลีว่า ผลิก เมื่อใช้ในภาษาไทยจึงมีการแผลงจาก สระอิ มาเป็น สระอึ กลายเป็น ผลึก (การแผลงสระแบบนี้พบได้อีกมาก เช่น จาริก-จารึก ศิกษา-ศึกษา) Continue reading

บรรณารักษ์ชวนรู้: ราชินีนาถ เขียนอย่างไรให้ถูก

ใกล้จะถึงวันมหามงคล ๑๒ สิงหาคม วันเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ เราจึงมักจะพบเห็นข้อความถวายชัยมงคลต่างๆ เต็มไปหมดแทบทุกที่ แต่หลายครั้งก็จะพบว่ามีการสะกดคำที่ไม่ถูกต้อง โดยเฉพาะคำว่า “นาถ” ซึ่งพบเห็นหลายครั้งที่สะกดว่า “นารถ” ซึ่งไม่ถูกต้อง

queen1สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ 

ความหมายของ พระบรมราชินีนาถ นั้น หมายถึง สมเด็จพระราชินี ที่ได้รับการโปรดเกล้าฯ ให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนในกรณีที่พระมหากษัตริย์ไม่สามารถปฏิบัติพระราช กรณียกิจได้ ในประเทศไทยมี สมเด็จพระราชินีนาถ อยู่สองพระองค์ คือ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ) พระมเหสีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสยุโรปในปี พ.ศ. ๒๔๔๐ เพื่อเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศในยุโรป Continue reading

บรรณารักษ์ชวนรู้: ทีฆายุโก-ทีฆายุกา

10574362_930030007023976_8618744325718805751_n

“ทีฆายุกา โหตุ มหาราชินี” ในวโรกาสมงคล วันเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ เรามักพบเห็นข้อความถวายชัยมงคลเช่นนี้อยู่เสมอ ซึ่งบางครั้งมีการเขียนที่ผิดไป โดยเฉพาะคำว่า “ที” ที่ใช้เป็น “ฑี” ศาสตราจารย์พิเศษ จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สาขาตรรกศาสตร์ ได้อธิบายไว้ว่า คำว่า ทีฆายุโก หรือ ทีฆายุกา เป็นภาษาบาลี แปลว่า มีอายุยืน “ทีฆายุโก โหตุ มหาราชา” จึงแปลตามตัวอักษรว่า ขอพระมหาราชาจงทรงมีพระชนมายุยั่งยืนนาน เช่นเดียวกับ “ทีฆายุกา โหตุ มหาราชินี” ซึ่งแปลว่า ขอพระมหาราชินีทรงมีพระชนมายุยิ่งยืนนาน  หรือในความหมายสั้นๆ ว่า ขอจงทรงพระเจริญ ที่ใช้ว่า ทีฆายุโก สำหรับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และ ทีฆายุกา สำหรับพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ นั้น เป็นการเปลี่ยนรูปตามไวยากรณ์ เพราะคำว่า มหาราชา คือ เพศชาย จึงต้องใช้ ทีฆายุโก ส่วน มหาราชินี คือ เพศหญิง จึงใช้ ทีฆายุกา ฉะนั้น เราจึงต้องระมัดระวังการใช้ภาษาที่ถูกต้อง ด้วยนะครับ

เรียบเรียงจาก จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๓๙, สิงหาคม ๒๕๓๗